انجمن آبیاری و زهکشی ایران نشریه آبیاری و زهکشی ایران 2008-7942 20 3 2026 08 23 Effects of Nano- and non-nano Organic and Inorganic Soil Amendments on The Leaching Dynamics of Soluble Salts in a Loamy-Textured Saline Soil بررسی تأثیر برخی مواد اصلاح‌کننده معدنی و آلی (در مقیاس نانو و غیر نانو) بر آبشویی املاح در خاک لومی شور 335 349 243048 10.22034/idj.2026.561979.2648 FA فاطمه حاجبی دانشجوی دکتری مهندسی آبخیزداری، گروه منابع طبیعی دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران. نوازاله مرادی ، استادیار، گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکدة کشاورزی منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران. 0000-0002-6588-9440 ام البنین بذرافشان استاد، گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکدة کشاورزی منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران، 0000-0003-2524-3992 عدنان صادقی لاری دانشیار، گروه مهندسی کشاورزی، دانشکدة کشاورزی منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران 0000-0003-1688-7155 Journal Article 2025 11 29 Nanotechnology holds promising potential as an innovative approach for improving the physical and hydraulic properties of saline soils. In this study, a comparative evaluation was conducted on the effects of organic and mineral soil amendments applied at both nano and conventional scales on a loamy saline soil. The experimental treatments included pomegranate peel-derived biochar and nanobiochar, nano-bentonite, zeolite, micro-silica, and nano-silica, which were applied in soil columns (10 cm diameter × 35 cm height) under a completely randomized design with three replications. Results indicated that, before leaching, the highest electrical conductivity (EC = 23.597 dS m⁻¹) and sodium concentration (4903 mg kg⁻¹) were recorded in the pomegranate peel biochar treatment. Conversely, the lowest pre-leaching EC (13.817 dS m⁻¹) was observed in the nano-silica treatment, while nano-bentonite exhibited the lowest sodium concentration (2054 mg kg⁻¹). Analysis of leachate collected after irrigation with four pore volumes of water revealed that nano-bentonite produced the lowest EC and potassium and iron concentrations, whereas nano-silica produced the lowest calcium concentration. In contrast, the pomegranate peel biochar treatment yielded the highest EC and concentrations of calcium, potassium, and iron in the leachate.<br><br>These findings demonstrate that nano-engineered amendments particularly nano-bentonite and nano-silica, exhibit significant efficacy in mitigating salinity and modulating the leaching dynamics of key ions (Na⁺, K⁺, Ca²⁺, and Fe²⁺/³⁺), thereby offering viable, sustainable strategies for the reclamation and management of saline soils. فناوری نانو به‌عنوان یک رویکرد نوین، پتانسیل بالایی در بهبود ویژگی‌های فیزیکی و هیدرولیکی خاک‌های شور دارد. در این پژوهش، اثر مقایسه‌ای مواد اصلاح‌کننده‌ی آلی و معدنی (در مقیاس نانو و میکرو) بر خاک شور با بافت لومی مورد بررسی قرار گرفت. تیمارهای آزمایشی شامل بیوچار و نانوبیوچار پوست انار، نانوبنتونیت، زئولیت، میکروسیلیس و نانوسیلیس بود که در ستون‌های خاکی (قطر 10 و ارتفاع 35 سانتی‌متر) در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار اعمال شدند. نتایج نشان داد که بالاترین مقدار هدایت الکتریکی (EC = 23.597 میلی‌زیمنس بر سانتی‌متر) و بیشترین غلظت سدیم (4903 mg/kg) در تیمار بیوچار پوست انار و قبل از آبشویی مشاهده شد. در مقابل، کمترین EC قبل از آبشویی در تیمار نانوسیلیس (13.817 میلی‌زیمنس بر سانتی‌متر) و کمترین غلظت سدیم در تیمار نانوبنتونیت (2054 mg/kg) ثبت گردید. بر اساس آنالیز زهاب حاصل از آب‌آبی‌شدن با چهار حجم آب منفذی، کمترین میزان EC و غلظت عناصر پتاسیم و آهن به تیمار نانوبنتونیت و کمترین غلظت کلسیم به نانوسیلیس اختصاص داشت؛ در حالی که بالاترین مقادیر EC و غلظت‌های کلسیم، پتاسیم و آهن در زهاب، مربوط به تیمار بیوچار پوست انار بود. یافته‌ها نشان می‌دهد که افزودنی‌های نانوساختار، به‌ویژه نانوبنتونیت و نانوسیلیس، توانایی قابل‌توجهی در کاهش نمک‌زدایی و تعدیل غلظت یون‌های سدیم، پتاسیم، کلسیم و آهن در خاک‌های شور دارند و می‌توانند به‌عنوان گزینه‌های مؤثر در مدیریت پایدار این خاک‌ها مطرح شوند. https://idj.iaid.ir/article_243048_af9e8378716ce52053967c29122f9cfe.pdf