انجمن آبیاری و زهکشی ایران نشریه آبیاری و زهکشی ایران 2008-7942 20 3 2026 08 23 Effects of Water Stress and Shade Net on Water Productivity, Seed Quality and Yield of Soybean in Humid Region تأثیر تنش آبی و پوشش‌های توری بر بهره‌وری آب، کیفیت دانه و عملکرد سویا در منطقه مرطوب 487 499 244089 10.22034/idj.2026.570848.2662 FA سعید شیوخی استادیار گروه هواشناسی کشاورزی، گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. 0000-0001-9434-2885 سحر باطبی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد تولیدات محصولات گلخانه ای، گروه باغبانی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، بهاره شامگانی مشهدی دانشجوی دکتری هواشناسی کشاورزی، گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. ساویز باطبی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد تولیدات محصولات گلخانه ای، گروه باغبانی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، Journal Article 2026 01 05 Optimized irrigation management is crucial even in humid regions due to rainfall variability and uneven distribution during the growing season, which may cause transient water stress. In this study, A factorial experiment in a randomized complete block design with three replications was conducted at the growth season 2024-2025. Treatments included three water stress levels: no-water stress (NWS), irrigation withheld at flowering (WSF), and irrigation withheld at pod-filling (WSP), and four shade net levels (0%, 30%, 50%, and 80%). Results showed that WSF and WSP reduced seed yield by approximately 12% and 27%, respectively, compared to NWS. The 30% shade net increased seed yield by about 14% and improved water productivity compared to 50%, 80%, and no shade treatments. Water stress at pod-filling (WSP) increased oleic acid and decreased linoleic and particularly linolenic acids by up to 28%. Dense shading (80%) reduced biomass by about 27% and negatively affected some quality traits. Overall, the findings indicate that combining appropriate irrigation management with mild shading (30%) can be an effective strategy to enhance yield, improve water productivity, and maintain soybean seed quality in humid regions. مدیریت بهینه آب آبیاری حتی در مناطق ‌مرطوب، به‌دلیل نوسانات و توزیع نامناسب بارندگی در طول فصل رشد و بروز تنش‌های موقتی آبی، اهمیت ویژه‌ای دارد. در این پژوهش، آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 1403-1404 اجرا شد. تیمارها شامل سه سطح تنش آبی (بدون تنش (NWS)، قطع آبیاری در مرحله گلدهی (WSF) و مرحله پر شدن غلاف (WSP) و چهار سطح پوشش توری (0، 30%، 50% و 80%) بودند. نتایج نشان داد که تیمارهای WSF و WSP به‌ترتیب موجب کاهش حدود ۱۲ و ۲۷ درصدی عملکرد دانه نسبت به تیمار NWS شد. استفاده از تیمار پوشش توری 30% عملکرد دانه را حدود ۱۴ درصد افزایش داد و بهره‌وری آب را در مقایسه با تیمارهای پوشش توری 50%، 80% و شاهد بهبود بخشید. تنش آبی در تیمار WSP باعث افزایش اولئیک اسید و کاهش لینولئیک و بویژه لینولنیک اسید تا حدود ۲۸ درصد شد. تیمار پوشش توری 80% عملکرد زیست‌توده را حدود ۲۷ درصد کاهش داد و باعث افت برخی شاخص‌های کیفی دانه شد. در مجموع، نتایج نشان داد که تلفیق مدیریت مناسب آبیاری با تیمار پوشش توری 30% می‌تواند راهکاری مؤثر برای افزایش عملکرد، بهبود بهره‌وری آب و حفظ کیفیت دانه سویا در مناطق ‌مرطوب باشد. https://idj.iaid.ir/article_244089_a7c216921a94b4c6f3fe8af381b10cc7.pdf