تعیین دور مناسب آبیاری کلزا در دو روش آبیاری قطره‌ای سطحی و زیرسطحی در منطقه حاجی‌آباد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مهندسی آب، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران.

2 دانشیار گروه مهندسی آب، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان.

چکیده

به منظور بررسی تأثیر دور و روش آبیاری بر ویژگی‌های رشدی گیاه کلزا، آزمایشی در قالب کرت‌های نواری خرد شده بر پایه طرح بلوک-های کامل تصادفی، در سه تکرار در سال زراعی 99-1398 در ایستگاه مرکز تحقیقات کشاورزی حاجی‌آباد انجام شد. در این راستا، سه دور آبیاری شامل آبیاری پس از 20، 40 و 60 میلی‌متر تبخیر از سطح تشت تبخیر (به‌ترتیب I2، I1 و I3) و دو روش آبیاری قطره‌ای (سطحی و زیرسطحی) به‌ترتیب به‌عنوان عوامل اصلی و فرعی در نظر گرفته شدند. نتایج نشان داد که بیشترین و کم‌ترین عملکرد محصول (3/15 -1/97 تن در هکتار)، وزن هزار دانه (4/82 - 3/38 گرم) و تعداد دانه در خورجین (24/1 - 14/5) به‌ترتیب در دور آبیاری 1I و I3 ایجاد شد. این در حالی بود که تیمار دور آبیاری I2، افزایش 9/6 درصدی کارایی مصرف آب را نسبت به دور آبیاری 1I را به‌همراه داشت. همچنین استفاده از روش آبیاری قطره‌ای زیرسطحی نسبت به روش آبیاری قطره‌ای سطحی، باعث افزایش عملکرد محصول، کارایی مصرف آب و تعداد خورجین در بوته به‌ترتیب به‌میزان 29/8، 32/2 و 33/1 درصد شد. یافته‌های این پژوهش نشان داد که به‌طور کلی در شرایط کمبود آب منطقه مورد مطالعه، می‌توان دور آبیاری پس از 40 میلی‌متر تبخیر از تشت اعمال شده در روش آبیاری قطره‌ای زیرسطحی را به‌عنوان تیمار برتر پیشنهاد کرد. با این رویکرد، می‌توان در راستای مقابله با بحران آب بر مبنای کشاورزی پایدار در کشت گیاه کلزا در منطقه حاجی‌آباد گام برداشت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Determining the optimal irrigation interval for canola plant in surface and subsurface drip irrigation methods in Hajiabad region

نویسندگان [English]

  • Reza Abaspour 1
  • Najme Yazdanpanah 2
1 1M.Sc. Graduate, Dept. of Water Eng., Kerman Branch, Islamic Azad University, Kerman
2 Associate Prof., Dept. of Water Eng., Kerman Branch, Islamic Azad University, Kerman,
چکیده [English]

In order to investigate the effect of different intervals and irrigation methods on the growth characteristics of canola, an experiment was conducted in the form of split strip plots based on a randomized complete block design with three replications during 2009-2010 at Hajiabad Agricultural Research Center. In this regard, three irrigation intervals including irrigation after 20, 40 and 60 mm of evaporation from the surface of the evaporation pan (I1, I2 and I3, respectively) and two drip irrigation methods (surface and subsurface) were considered as the main and secondary factors, respectively. The results indicated the lowest and highest yield (1.97-3.15 t/ ha), 1000-seed weight (3.38-4.82 g) and number of seeds per pod (14.5-24.5) at the I1 and I3 irrigation intervals, respectively. However, the I2 irrigation interval treatment resulted in a 9.6% increase in water use efficiency compared to the I1 irrigation interval. Also, the use of subsurface drip irrigation compared to surface drip irrigation method increased crop yield, water use efficiency and number of pods per plant by 29.8%, 32.2% and 33.1%, respectively. The findings of this study showed that in general, in case of water insufficiency in the study area, the irrigation cycle after 40 mm of evaporation from the pan applied in the subsurface drip irrigation method can be suggested as a superior treatment. With this approach, we can take steps to deal with the water crisis based on sustainable agriculture in canola cultivation in Hajiabad region.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Irrigation planning
  • Limited irrigation
  • Water Use Efficiency
  • crop yield
احتشام، ا. 1394. تأثیر سطوح مختلف آبیاری در قالب مقایسه دو روش آبیاری شیاری و قطره‌ای بر عملکرد خیار گلخانه‌ای در ابرکوه استان یزد. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان.
جلینی، م. و مهرآبادی، ح. 1391. بررسی تاثیر روش­های آبیاری قطره ای سطحی و زیر سطحی و دور آبیاری بر عملکرد کمی و کیفی پنبه. آب و خاک. 26 (3): 736- 742.
سلامتی، ن.، دانایی، ا. و یعقوبی، و. 1398. ارزیابی شاخص‌های تنش خشکی به کم‌آبیاری قطره‌ای کلزا. مجله تحقیقات آب و خاک ایران. 50 (6): 1479-1490.
شهبازی، م.، کیانی، ع. و رئیسی، س. 1390. تعیین آستانه تحمل به شوری دردو رقم کلزا. مجله علوم زراعی ایران. 13 (1): 18-31.
قدمی فیروز آبادی، ع.، سیدان، س.م.  و مظاهری لقب، ح. 1390. ارزیابی فنی و اقتصادی اثر دو روش آبیاری قطره ای(تیپ) و شیاری بر عملکرد دانـه و کـارایی مصرف آب در چهار رقم کلزا. مجله علوم زراعی ایران. 13 (2): 325-335.
کرباسی، ع.ر.، محمدزاده، س.ح. و هندی‌زاده، ه. 1398. تحلیل عوامل موثر بر افزایش سطح زیر کشت کلزا در مناطق روستایی، مورد: روستاهای استان خراسان رضوی. فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی. 8 (3): 187-202.
مرادی، ا. و محمودیان‌فرد، ح. 1398. تعیین نیاز آبی گیاه کلزا با استفاده از لایسیمتر در منطقه حاجی‌آباد. نشریه آبیاری و زهکشی ایران. 3 (13): 832-844.
نوروزی، م. و زلفی، م. 1390. تعیین دور و عمق مناسب آبیاری کلزا به روش تشت تبخیر در استان بوشهر. تحقیقات آب و خاک ایران. 42 (1): 27-34.
Ahmadi, M. and Bahrani, M.J. 2009. Yield and yield components of rapeseed as influenced by water stress at different growth stages and nitrogen levels. American-Eurasian Journal of Agricultural and Environmental Sciences. 5 (6):755-761.
Al-Jaloud, A.A., Hussian, G., Karimulla, S. and Al-Hamidi, A.H. 1996. Effect of irrigation and nitrogen on yield components of two rapeseed cultivars. Agricultural Water Management. 30: 57-68.
Blanco, F.F., Folegatti, M.V., Gheyi, H.R. and Fernandes, P.D. 2008. Growth and yield of corn irrigated with saline water. Scientia Agrícola. 65(6): 574-580.
 Brenner, D.M., Baltensperger, D.D., Kulakow, P.A., Lehmann, J.W., Myers, R.L., Slabbert, M.M. and Sleugh, B.B. 2010. Genetic resources and breeding of Amaranthus. Plant Breeding Reviews. 19: 227 - 285.
FAO (Food and Agriculture Organization of the United Nations). 2018. http://www.fao.org/fileadmin/templates/est/COMM_MARKETS_MONITORING/Oilcrops/Documents/Food_outlook_oilseeds/FO_Oilcrops.pdf
Gan, Y., Angadi, S.V., Cutforth, H., Potts D. and McDonald. C. L. 2004. Canola and mustard response to short periods of temperature and water stress at different developmental stages. Canadian Journal of Plant Science. 84(3): 679- 704.
Ghassemi, S., Ghassemi-Golezani, K. and Zehtab-Salmasi, S. 2019. Changes in antioxidant enzymes activities and physiological traits of ajowan in response to water stress and hormonal application. Scientia Horticulturae. 24: 957-964.
Majidi, M.M., JafarzadehGhahdarijani, M., Rashidi F. and Mirlohi, A. 2016. Relationship of different traits in rapeseed (Brassica napus L.) cultivars under normal and drought conditions. Journal of Crop Breeding. 8 (17): 55 - 65.
Moradi, M., Soltani Hoveize, M. and Shahbazi, E. 2017. Study the relations between grain yield and related traits in canola by multivariate analysis. Journal of Crop Breeding. 9 (23): 187 – 194.
Sinaki, J.M., Majidi Heravan, E., Shirani Rad, A.H., Noormohamadi, G. and Zarei, G. 2007. The effects of water deficit during growth stages of canola (B. napus L.). American- Eurasian Journal of Agricultural, Environment Science. 2(4): 417-422.
Tardieu, F., Simonneau, T. and Muller, B. 2018. The physiological basis of drought tolerance in crop plants: a scenario-dependent probabilistic approach. Annual review of Plant Biology. 69: 733- 759.