ارزیابی کیفی آبخوان ساحلی دشت ارومیه با استفاده از روش آسیب‌پذیری GALDIT اصلاح شده

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکده فنی و مهندسی-دانشگاه مراغه

2 کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب، کارشناس امور منابع آب شهرستان سردشت

3 استادیار گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه مراغه.

4 دانشجوی کارشناسی ارشد عمران آب و سازه‌های هیدرولیکی، دانشکده فنی و مهندسی ، دانشگاه مراغه.

چکیده

نفوذ آب دریا یک تهدید زیست ‌محیطی بزرگ برای منابع آب زیرزمینی در مناطق ساحلی است، در حین حال آب‌های زیرزمینی از منابع اصلی تامین آب شرب، کشاورزی و ... می‌باشد و به دلیل مصرف روز افزون این منابع هر روز شاهد آلودگی بیشتر آبخوان‌های ساحلی هستیم. در این مطالعه از شاخص GALDIT برای ارزیابی آسیب‌پذیری آبخوان دشت ارومیه استفاده شد. سپس به منظور اصلاح و بهینه‌سازی مدل مذکور، دو پارامتر i (گرادیان هیدرولیکی) و P (نرخ پمپاژ) به GALDIT اضافه شدند. نتایج ضریب همبستگی شاخص GALDIT و شاخص اصلاح شده GALDIT-iP با پارامتر کیفی EC نشان داد که ضریب همبستگی از 42/0 به 66/0 افزایش یافت که نشان از بهبودی مدل اصلاح شده می-باشد، پس نقشه آسیب‌پذیری دقیق‌تری در اختیار ما قرار می‌دهد. نتایج توصیفی نیز نشان داد که در مناطق شرقی و مرکز دشت ارومیه و در حاشیه ساحلی آبخوان مورد نظر شدت آسیب‌پذیری خیلی زیاد تا زیاد بوده و در قسمت غربی و فاصله‌های دورتر از ساحل، میزان شدت آسیب-پذیری کمتر می‌باشد. همچنین آنالیز حساسیت حذف پارامترهای مدل نیز نشان داد، که تغییر شاخص آسیب‌پذیری با حذف پارامتر اثر آب شور نفوذ کرده (I) در روش GALDIT و پارامتر گرادیان هیدرولیکی (i) در روش GALDIT-iP، بیش‌تر از سایر پارامترهاست. در ادامه، براساس آنالیز حساسیت تک پارامتری، دو پارامتر نوع و ضخامت آبخوان در هردو روش جزء مؤثرترین پارامترها و علاوه بر آن‌ها دو پارامتر گرادیان هیدرولیکی و نرخ پمپاژ نیز جز پارامترهای موثر در ارزیابی شاخص GALDIT-iP هستند. به طور کلی نتایج این مطالعه نشان داد، که با اصلاح روش GALDIT درصد مساحت طبقات با آسیب‌پذیری زیاد تا خیلی زیاد افزایش یافته است در حالی که طبقات با ‌آسیب‌پذیری خیلی کم تا متوسط، کاهش یافته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Qualitative Assessment of the Coastal Plain of Urmia using the Modified GALDIT Vulnerability Method

نویسندگان [English]

  • Mahdi Majedi Asl 1
  • hedi Mahmoudpour 2
  • Sina Sadeghfam 3
  • Ebrahim Ebrahimpour 4
1 Assistant Professor
2 Graduate in Water Structures Engineering, Water Resources Engineer, Sardasht Township Office, Iran
3 Assistant Professor, Department of Civil Engineering, Faculty of Engineering, University of Maragheh, Maragheh, Iran
4 M.Sc. Student of Civil Engineering-Hydraulic Structures, Department of Civil Engineering, Faculty of Engineering, University of Maragheh , Maragheh, Iran
چکیده [English]

Sea water intrusion is a major environmental threat to groundwater resources in coastal areas, where groundwater is the main source of water supply in demotic agriculture sections, etc. Due to the over-exploitation of this source, we are witnessing increased pollution in coastal aquifers. In this study, the GALDIT method was used to assess the water vulnerability in the Urmia plain. Then, to improve the model accuracy, the two parameters i (hydraulic gradient) and P (pumping rate), were added to GALDIT. The results of the correlation coefficient between the GALDIT and GALDIT-iP indices with the parameter of EC showed that the correlation coefficient was increased from 0.42 to 0.66, which showed a significant improvement for the modified model. Therefore, the GALDIT map presents a more accurate vulnerability. The results also showed that the vulnerability index is high in the eastern and central parts of the plain and the areas near the coast of the plain, and also the index is low in the western parts and the areas distant from the coast. Also, the sensitivity analysis for removing the model parameters showed that the change of the vulnerability index by removing the status of Impact of seawater intrusion (I) in GALDIT and the hydraulic gradient (i) in GALDIT-iP is more than other parameters. Then, based on the single-parameter sensitivity analysis, the aquifer type (G) and thickness (T) are the most effective parameters in both methods, and in addition, the hydraulic gradient and pumping rate are effective parameters in evaluating the GALDIT-iP index. Overall, the results of the study showed that by using the modified GALDIT method, the percentage of areas swept by the high and very high vulnerability indices increased, while the areas with very low to medium vulnerability indices decreased.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Modifided GALDIT
  • Sensitivity analysis
  • Groundwater
  • Validation
  • Hydraulic Gradient