بررسی تغییرات شاخص‌های حدی هواشناسی در استان خراسان رضوی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری آبیاری و زهکشی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 استاد گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

4 دانشیار گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

در سال­های اخیر بررسی پارامترهای حدی هواشناسی که دارای خسارت­های زیاد اقتصادی، اجتماعی و مالی زیادی می­باشند، در دنیا اهمیت زیادی پیدا کرده است. در اکثر مطالعات قبلی صورت گرفته، توجه محققان به بررسی متوسط پارامترهای هواشناسی در طول دوره آماری معطوف بوده است، لذا تحقیق چندانی در خصوص وقوع پارامترهای حدی، که دارای تأثیر بیش­تر و خسارت ­بارتری بر بخش­های مختلف از جمله کشاورزی هستند، صورت نگرفته است. این تحقیق با هدف بررسی روند وقوع شرایط حدی هواشناسی(پارامترهای حدی مربوط به بارش و دما) در استان خراسان رضوی و در سه ایستگاه مشهد، سبزوار و تربت حیدریه در دوره آماری 2010- 1961 به روش من- کندال صورت گرفته است. بر اساس نتایج حاصله مشخص می­شود که به­طور­کلی در منطقه مورد مطالعه تعداد روزهای یخبندان، روزهای یخی و وقوع دوره­های سرد کاهش یافته و بالعکس تعداد روزهای آفتابی، شب­های حاره­ای و نیز طول دوره گرم افزایش یافته است. این امر حاکی از آن است که به­طور­کلی در منطقه، دما دارای روند افزایشی بوده است. هم­چنین شاخص­های حدی بارش با نوسان بیش­تر و عمدتاً با شیب کاهشی بسیار کم در منطقه دیده می­شود. علاوه بر این با استفاده از آزمون نموداری من-کندال سال تغییر در روند هر کدام از پارامترها نیز مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج این تحقیق می­تواند در خصوص کاهش ریسک تولیدات کشاورزی و نیز محصول­گزینی بهتر با توجه به چگونگی وقوع شرایط حدی در مناطق مختلف، مورد استفاده مسئولان قرار گیرد.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Assessment of Climatic Extreme Events Variations in Khorasan Razavi province

نویسندگان [English]

  • Maryam Erfanian 1
  • Hossein Ansari 2
  • Amin Alizadeh 3
  • Mohammad Banayan Aval 4
1 Ph.D. Student of Irrigation and Drainage, Ferdowsi University of Mashhad., Mashhad., Iran
2 Associate Professor of Irrigation and Drainage, Water Engineering Department, Ferdowsi University of Mashhad., Mashhad., Iran
3 Professor of Irrigation and Drainage, Water Engineering Department, Ferdowsi University of Mashhad., Mashhad., Iran
4 Associate Professor of Agriculture Department, Ferdowsi University of Mashhad., Mashhad., Iran
چکیده [English]

In recent years, there is much more attentions to the extreme climatic events, which have many economic, social and financial damages. Lots of studies had been done on climate change using average climatic parameters, so there are not enough works on extreme events, which have more severe damages on various countries’ sections such as agriculture. Objective of this study is to assess temperature and rain extreme events at 3 stations of Mashhad, Sabzevar and Torbat-e-Heidarieh, in khorasan Razavi province in 1961-2010 with the Mann-Kendall method. Results showed in this region there is generally decreasing trend of frost days, icy days and cool periods and increasing trend of summer days, tropical nights and warm periods. This indicates there is increasing trend of temperature. Rain extreme events had more fluctuations than temperature and generally show very slow decreasing trend. The year of change in every parameter had been determined with Mann-Kendall method. These results could help to decrease crop production risks and to choose more proper regions for planting with attention to the extreme events

کلیدواژه‌ها [English]

  • Climatic extreme events
  • Trend
  • Mann-Kendall
  • Khorasan Razavi Province
اسماعیلی،ر.، منتظری،م.، اسمعیل نژاد،م و صابر حقیقت،ا. 1390. پهنه­بندی اقلیمی خراسان رضوی با استفاده از روش­های آماری چند متغیره. نشریه پژوهش­های اقلیم­شناسی. جلد 2: شماره 7-8. صفحات 56-43.
تقوی،ف.، ناصری،م.، بیات،ب.، متولیان،س و آزادی فرد،د.  1390. تعیین الگوهای رفتار اقلیم در مناطق مختلف ایران بر اساس تحلیل طیفی و خوشه­بندی مقادیر حدی بارش و دما. مجله پژوهش­های جغرافیای طبیعی. جلد 77: صفحات 124-109.
رحیم زاده،ف.، هدایت دزفولی،ا و پوراصغریان،آ. 1390. ارزیابی روند و جهش نمایه­های حدی دما و بارش در استان هرمزگان. مجله جغرافیا و توسعه. جلد 21 : صفحات 116 -97.
شیرمحمدی علی اکبرخانی،ز.، انصاری،ح.، علیزاده،ا و محمدیان،ا. 1391. بررسی ارتباط پدیده انسو(ENSO) با مقادیر حدی بارش­های فصلی در استان­های خراسان. مجله پژوهش­های حفاظت آب و خاک. جلد 19: شماره 1. صفحات 79-61.
عزیزی،ق و روشنی،م. 1387. مطالعه تغییر اقلیم در سواحل دریای خزر به روش من-کندال، پژوهش های جغرافیایی. شماره 64.
عسگری،الف.، رحیم زاده،ف.، محمدیان،ن و فتاحی،ا. 1386. تحلیل روند نمایه­های بارش­های حدی در ایران. مجله تحقیقات منابع آب ایران. جلد 3: شماره 3. صفحات 55-42.
علیزاده،ا. 1380. اصول هیدرولوژی کاربردی. چاپ سیزدهم. انتشارات آستان قدس رضوی، دانشگاه امام رضا(ع). 735 صفحه.
محمدی،ح و تقوی،ف. 1384. روند شاخص­های حدی دما و بارش در تهران. پژوهش­های جغرافیایی. جلد 53: صفحات 172-151.
Ezber,Y., Lutfi Sen,O., Kindap,T and Karaca,M. 2007. Climate effects of urbanization in Istanbul: a statistical and modeling analysis, International Journal of Climatology. 27: 667-679.
IPCC. 2001. Climate Change (2001), Synthesis report, a contribution of working groups. I, II and III to the third assessment report of the Intergovernmental panel on Climate Change, Watson and the Core writing team (editors.) Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, USA.
IPCC. 2007. In: Solomon,S., Qin,D., Manning,M., Chen,Z., Marquis,M., Averyt,K.B., Tignor,M., Miller,H.L. (Eds.) Climate Change 2007: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to The Fourth Assessment Report of The Intergovernmental Panel on Climate Change. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom/ New York, USA. 996.
Katz,R.W., Brown,B.G. 2004. Extreme events in a changing climate: variability is more important than averages. Journal of Climatic change. 21: 289-302.
Mearns,L.O., Hulme,M., Carter,T.R., Leemans,R., Lal,M., Whetton,P. 2001. Climate scenario development. In: Houghton,J.T., Ding,Y., Griggs, D.J., Noguer,M., Van der Linden,P.J., Dai,X., Maskell, K., Johnson,C.A. (editors) Climate change 2001: The Scientific Basis, Contribution of Working Group I to the Third Assessment Report of the IPCC. Cambridge University Press, Cambridge. 583-638.
Peterson,T.C., Folland,C., Gruza,G., Hogg,W., Mokssit, A and Plummer, N.  2001. Report of the activities of the working group on climate change detection and related rapporteurs, World Meteorological Organization, Technical Document, No.1071, World Meteorological Organization, Geneva. 146.
Sneyers,R. 1990. On the statistical analysis of series of observations. WMO publ. 415. Geneva.
  World Meteorological Organization, 2013. The global climate 2001-2010, a decade of climate extremes, summary report. - No. 1119, 16.
Yang,T., Hao,X., Shao,Q., Xu,C., Zhao,C., Chen,X. and Wang,W.  2012. Multi-model ensemble projection in temperature and precipitation extremes of the Tibetan Plateau in the 21st century. Global and Planetary Change. 80-81. 1-13.
Zhang,X., Aguilar,E., Sensoy,S., Melkonyan,H., Tagiyeva,U., Ahmed,N., Kutaladze,N., Rahimzadeh,F., Taghipour,A., Hantosh,T.H., Albert,P., Semawi,M., Karam Ali,M., Said Al-Shabibi,M.H., Al-Oulan,Z., Zatari,T., Khelet,I., Hamoud,S., Sagir,R., Demircan,M., Eken,M., Adiguzel,M., Alexander,L., Peterson,T.C and Wallis,T.  2005. Trends in Middle East climate extreme indices from 1950 to 2003. Journal of Geophysical Research, 110, Article ID: D22104.
Zhu,Y and Toth,Z. 2001. Extreme Weather Events and Their Probabilistic Prediction by the NCEP Ensemble Forecast System, Proceedings of the Symposium on Precipitation Extremes: Prediction, Impact, and Responses, Albuquerque, USA.