مقایسه ابزارهای مختلف برنامه ریزی آبیاری قطره‌ای مرکبات درخاک با بافت متوسط و سنگین

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار پژوهشی بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی فارس، شیراز، ایران

2 دانشیار پژوهشی بخش تحقیقات اقتصادی و اجتماعی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی فارس، شیراز، ایران

3 دانشیار پژوهشی موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، کرج، ایران

چکیده

 بخش عمده آب آبیاری در دشت­های کشور از منابع آب زیرزمینی تأمین می­گردد. برای مدیریت آبیاری، ابزارهای مختلفی وجود دارد که در کشور ایران اطلاعات کافی از نحوه عملکرد و تأثیر آن­ها وجود ندارد. در تحقیق حاضر به بررسی نقش چند ابزار مدیریت و برنامه­ریزی آبیاری، در افزایش بهره­وری مصرف آب در دو باغ مرکبات با بافت خاک متوسط و سنگین پرداخته شده است. این باغ­های پرتقال که با سیستم آبیاری قطره­ای آبیاری می­شوند، در شهرستان فسا در استان فارس واقع هستند. برنامه­ریزی آبیاری با استفاده از تانسیومتر، دماسنج مادون قرمز، رطوبت سنج خاک، بلوک گچی و سند ملی نیاز آبی گیاهان انجام و با تیمار تحت مدیریت باغدار مقایسه گردید. تجزیه و تحلیل­های اقتصادی نیز انجام گرفت. نتایج نشان داد با استفاده از روش­های برنامه­ریزی آبیاری فوق، مصرف آب آبیاری نسبت به مقدار آب مصرفی توسط باغدار، بدون کاهش معنی­دار در عملکرد درخت، تا حدود 56 و 46 درصد در دو باغ کاهش یافته است. در نتیجه کارایی مصرف آب آبیاری تا حدود 110 و 54 درصد در دو باغ مورد بررسی افزایش داشته است. کلیه ابزارهای برنامه­ریزی آبیاری مورد استفاده در دو باغ مناسب بوده اند. از نظر اقتصادی سند ملی نیاز آبی بهتر بوده است. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparison of Different Drip Irrigation Scheduling Tools for Citrus Trees in Fine and Medium Texture Soils

نویسندگان [English]

  • Mohammad Ali Shahrokhnia 1
  • Ebrahim Zare 2
  • Hossein Dehghani Sanij 3
1 Assistant Professor, Agriculture Engineering. Research Department, Fars Agriculture Research Center., Shiraz., Iran
2 Associate Professor., Agriculture Economic. Research, Department, Fars Agriculture Research Center., Shiraz., Iran
3 Associate Professor., Agriculture Engineering. Research , Institute., Karaj., Iran
چکیده [English]

Required irrigation water in many of the country plain, supplies from groundwater resources. There are some tools for irrigation management, which we have few information about their performance in Iran. In the present study, the performance of some irrigation management tools, in two citrus gardens were evaluated. The gardens are located in Fasa city of Fars province, and the irrigation systems were in the form of trickle irrigation system. In this study, irrigation waters were scheduled using tensiometer, gypsum block, infrared thermometer, soil moisture meter and the national water requirement document. The irrigation water applied by the gardeners was measured as well. Also economical analysis was performed. Results shows that the irrigation scheduling tools reduce the gardener applied irrigation water about 56 and 46% in the two gardens. The garden yields did not affected by the irrigation scheduling treatments. The water productivity increased about 110 and 54%, comparing to the gardener treatment. All the irrigation scheduling tools were suitable in the both gardens. From economical aspects, the national water requirement document was better than the others. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Citrus
  • Irrigation scheduling
  • Water productivity
ابوطالبی،ع. 1387. مصرف آب در تولید پایدار مرکبات. مجموعه مقالات اولین همایش ملی مدیریت و توسعه کشاورزی پایدار در ایران.
چیذری،ح. 1379. تحقیق در مدیریت مزرعه. دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمسار، 288 صفحه.
حسنلی،ع.م و سپاسخواه،ع. 1379. ارزیابی سیستم­های آبیاری قطره­ای–مطالعه موردی باغ­های مرکبات داراب. مجله علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی. 4. 2: 13-27.
حسنلی،ع.م. 1379. بررسی سیستم­های آبیاری قطره­ای و برخی راه­کارهای بهبود مدیریت و افزایش بهره­وری. مجموعه مقالات دهمین سمینار کمیته ملی آبیاری و زهکشی ایران.
شاهرخ­نیا،م.ع. 1391. بررسی اثر استفاده از ابزارهای برنامه­ریزی آبیاری بر عملکرد و مصرف آب ذرت در دو بافت خاک. مجله آبیاری و زهکشی ایران. 6. 4: 331-341.
شاهرخ­نیا،م.ع. 1392. عوامل مؤثر بر مدیریت آبیاری سیستم­های آبیاری میکرو اجرا شده در باغات (منطقه­ای استان فارس). گزارش نهایی پروژه تحقیقاتی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شماره ثبت 44475.
شاهرخ­نیا،م.ع.، زارع،ا و دهقانی سانیج،ح. 1392. مقایسه ابزارهای برنامه­ریزی آبیاری در باغات مرکبات با بافت خاک متوسط و سبک. مجله آبیاری و زهکشی ایران. 7.4: 499-509.
طاهری قناد،س. 1387. برنامه­ریزی آبیاری مزارع با استفاده از یک روش مستقیم. مجموعه مقالات دومین سمینار راهکارهای بهبود و اصلاح سامانه های آبیاری سطحی، 2 خرداد 1387، کرج، ایران.
مصلحی،ش.، نجفی،پ.، طباطبائی،س.ح و نورمهناد،ن. 1390. تأثیر تنش رطوبتی بر شاخص­های رشد و عملکرد خیار گلخانه­ای. نشریه آب و خاک (علوم و صنایع کشاورزی).25. 4: 770-775.
 نجفی،ب. 1385. بهره­وری آب در سیستم های آبیاری میکرو باغات استان فارس. مجموعه مقالات دومین کنفرانس مدیریت منابع آب.
وردی نژاد،و.ر.، بشارت،س.، عبقری،ه و احمدی،ح. 1390. برآورد حداکثر تخلیه مجاز رطوبتی ذرت علوفه­ای در مراحل مختلف رشد با استفاده از اختلاف دمای پوشش سبز گیاه و هوا. نشریه آب و خاک (علوم و صنایع کشاورزی. 25 . 6: 1344-1352.
وردی نژاد،و.ر.، لیاقت،ع و ابراهیمیان،ح. 1386. خودکار کردن سیستم آبیاری تحت فشار با استفاده از پوشش سبز گیاه. مجموعه مقالات اولین کارگاه خودکار­سازی سامانه­های آبیاری تحت فشار. 3 خرداد 1386، تهران، ایران.
Bauder,T., Waskom,R. 2003. Best management practices for Colorado corn. Colorado State University Cooperative Extension Bulletin XCM74A.
Carpena,R.M. 2004. Field devices for monitoring soil water content. BUL343, University of Florida.
Carpena,R.M.,  Li,Y and Olczyk,T. 2002. Alternatives for low cost soil moisture monitoring devices for vegetable production in south Miami-Dade County. ABE333, University of Florida.
Chawla,K.L and Bundela,D.S. 2007. Irrigation scheduling techniques for higher production. National Training Course On-farm Land and Water Management, 1-7 March 2007.
Cremona,M.V. Stutzler,H and Kage,H. 2004. Irrigation scheduling of Kohlrabi using crop water stress index. Hort Science. 39.2: 276-279.
18-Ghinassi,G., Giacomin,A and Polil,E. 2003. Irrigation management at field level: Tensiometer utilization for performance control. Department of Agriculture and Forestry Engineering, University of Florence, Italy.
Hill,R.W and Reid,C. 2001. Sprinklers, crop water use and irrigation time Iron County. Utah State University Extension, ENGR/BIE/WM/15.
Incrocci.L., Marzialettib,P., Incroccia,G., Di Vitaa,A., Balendonckc,J., Bibbianid,C., Spagnole,S and Pardossia,A. 2014. Substrate water status and evapotranspiration irrigation scheduling in heterogenous container nursery crops. Agricultural Water Management, 131: 30-40.
Irmak,S., Haman,D.Z and Bastug,R. 2000. Determination of crop water stress index for irrigation timing and yield estimation of corn. Agronomy Journal. 92: 1221-1227.
Migliaccioa,K.W., Schaffera,B., Cranea,J.H and Davies,F.S. 2010. Plant response to evapotranspiration and soil water sensor irrigation scheduling methods for papaya production in south Florida. Agricultural Water Management. 97: 1452-1460.
Miller,G.A.,  Farahanib,H.J., Hassellc,R.L., Khaliliand,A., Adelberge,J.W and Wellsf,C.E. 2014. Field evaluation and performance of capacitance probes for automated drip irrigation of watermelons. Agricultural Water Management. 121: 124-134.
Sepaskhah,A.R and Kashefipour,S.M. 1994. Relationships between leaf water potential, CWSI, yield and fruit quality of sweet lime under drip irrigation. Agricultural Water Management, 25: 13-22.
Sepaskhah,A.R and Kashefipour, S.M. 1995. Evapotranspiration and crop coefficient of sweet lime under drip irrigation. Agricultural Water Management. 27: 331-340.
Steele,D.D., Stegman, E.C  and Knighton,R.E. 2000. Irrigation management for corn in the northern Great Plains, USA. Irrigation Science. 19.3: 107-114.