برآورد میزان نشت آب در کانال‌های آبیاری پوشش شده‌ی شهرستان مرودشت با استفاده از مدل‌های SEEP/W و MSEEP

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی سابق کارشناسی ارشد سازه‌های هیدرولیکی، دانشکده فنی مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی لارستان، لارستان، ایران

2 استادیار پژوهشی بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی فارس، شیراز، ایران

3 استادیار پژوهش، گروه پژوهشی آب فارس، شیراز، ایران

چکیده

بررسی نشت از کانال‌های آبیاری به‌ دلیل تلفات آب، تنزل کیفیت اراضی و تهدید محیط زیست همواره مورد توجه محققین بوده است. ترک‌های ایجاد شده در پوشش بتنی کانال‌ها، یکی از دلایل اتلاف آب و کاهش راندمان انتقال آب می‌باشد. در این مطالعه، میزان نشت از سه کانال پوشش شده واقع در منطقه مرودشت استان فارس، با استفاده از روش حوضچه‌ای، مدل‌های نرم‌افزاری SEEP/W و MSEEP و معادلات تجربی برآورد و مقایسه گردید. نتایج حاصل از مدل‌های SEEP/W و MSEEP با نتایج روش حوضچه‌ای اختلاف معنی‌داری نداشت. درکانال اول مدل SEEP/W با خطای 3/11 درصد و در کانال دوم و سوم مدل MSEEP به‌ترتیب با خطای 8/16 و 6/12 درصد میزان نشت را نزدیک‌تر به روش حوضچه‌ای بر‌آورد نمود. در نهایت با استفاده از نتایج به‌دست آمده از روش حوضچه‌ای، معادلات تجربی نشت برای منطقه مورد مطالعه واسنجی شدند. قبل از واسنجی، نتایج روش میسرا در کانال اول و سوم با خطای 9 و 1/37 درصد اختلاف معنی‌داری با روش حوضچه‌ای نشان نداد. نتایج سایر معادلات تجربی با نتایج روش پایه در همه کانال‌ها معنی‌دار شد. در بین روابط تجربی اصلاح شده، در کانال اول و سوم، معادله پنجاب هند با خطای 4/8 و 1/26 درصد و در کانال دوم روش میسرا با خطای 0/15 درصد، تخمین بهتری از میزان نشت آب نسبت به روش حوضچه‌ای داشت.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Estimation of Seepage in Lined Irrigation Channels of Marvdasht Plain Using SEEP/W and MSEEP Models

نویسندگان [English]

  • Hamed Azari Fard Jahromi 1
  • Mohammad Ali Shahrokhnia 2
  • Samad Sanaee Jahromi 3
1 Former Master Degree Student of Hydraulic Structures, Faculty of Engineering, Islamic Azad University of Larestan., Larestan., Iran
2 Assistant Professor, Agriculture Engineering. Research Department, Fars Agriculture Research Center., Shiraz., Iran
3 Assistant Professor, Fars Water Research Group., Shiraz., Iran
چکیده [English]

Study of seepage in irrigation canals has been widely considered by researchers due to the importance of water losses, degradation of the land and environmental problems. Canal lining cracks is one of the main reasons of the water losses and reduction of water delivery efficiency. In this study, seepage rate in three concrete lined canals of Marvdasht Plain (Fars Province), were evaluated using SEEP/W, MSEEP and empirical models, and compared with ponding method results. Results of SEEP/W and MSEEP models showed no significant difference to the results obtained from ponding method. Results of SEEP/W model showed 11.3 percent of error comparing with ponding method in the first canal. For the second and the third canals this error was about 16.8 and 12.6 percent for MSEEP model, respectively. Using ponding method, the final seepage rates were about 402.8, 434.9, 218.8 mm per day in the three canals, respectively. The final seepage rate obtained by SEEP/W model was 448.3, 513.7, and 269.0 mm per day in three canals, respectively. The final seepage rate estimated by MSEEP model was 530.4, 508.2, and 246.3 mm per day in the three studied canals.  The empirical seepage models were calibrated using the data obtained from ponding method in the studied region. The differences between results of un-calibrated Misra model and ponding method were not significant for the first and the third studied canal. The errors of seepage estimation for these canals were 9 and 37.1 percent, respectively. The difference between ponding method and other empirical models were significant. Among the modified empirical models, the results of Davis and Wilson, and Ingham models were closer to ponding method. The coefficient of determination and estimation error of Davis and Wilson model was 0.8486 and 2.23 percent error, while for Ingham model these values were 0.8430 and 2.27 percent, respectively.  

کلیدواژه‌ها [English]

  • Concrete lining
  • irrigation canal
  • Marvdasht
  • Seepage Models
پایدار،ز. 1370. مدل ریاضی تلفات نشت از کانال‌های آبیاری. مجله آب. 10: 22-15.

حیدری‌زاده،م. 1387. مقایسه نتایج کاربرد معادله تئوری با تجربی نشت آب از کانال‌های منطقه رودشت اصفهان. اولین همایش مدیریت جامع حوضه آبخیز زاینده رود، اصفهان، 15-14 اسفند.

حیدری‌زاده،م، سالمی،ح. 1393. بررسی کاربرد معادله تجربی اینگهام و معادله تئوری ودرنیکو در برآورد نشت آب از کانال­های منطقه رودشت اصفهان. نشریه پژوهش آب در کشاورزی. 28 .4: 703-712.

خلج،م، گلزاری،س، قبادیان،ر. 1390. اصلاح ضرایب تجربی روابط برآورد نشت از کانال‌های خاکی منطقه نازلو ارومیه با استفاده از نتایج مدل ریاضی. دهمین کنفرانس هیدرولیک ایران، گیلان، دانشگاه گیلان، 19-17 آبان. 8-1.

رستمیان،ر، عابدی کوپایی،ج. 1390. ارزیابی مدل نرم‌افزاری SEEP/W در برآورد نشت آب از کانال‌های خاکی (شبکه آبیاری زاینده رود). مجله علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی، علوم آب و خاک.15. 58: 22-13.

سالمی،ح‌.ر، سپاسخواه.ع.ر. 1385. اصلاح معادلات تجربی نشت آب از کانال در منطقه رودشت اصفهان. مجله علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی.10. 1: 42-29.

شیرافروس،ع و نریمانی،ض. 1388. محاسبه میزان تلفات نشت از کانال‌های خاکی با استفاده از نرم‌افزار MSEEP. همایش ملی علوم آب، خاک، گیاه و مکانیزاسیون کشاورزی، دزفول، دانشگاه آزاد اسلامی واحد دزفول. 12-11 اسفند. 7-1.

 نوری محمدیه،م.، سهرابی،ت.، رحیمی،ح. 1389. شبیه‌سازی جریان نشت از کانال‌های خاکی به سمت آبخوان آب زیرزمینی با مدل SEEP3D. مجموعه مقالات نخستین کنفرانس ملی پژوهش‌های کاربردی منابع آب ایران، کرمانشاه، دانشگاه صنعتی کرمانشاه، 23-21 اردیبهشت. 259-250.

Aghvami,E., Abbaspour,A., Ghorbani,M.A., Salmasi,F. 2013. Estimation of Channels Seepage Using Seep/w and Evolutionary Polynomial Regression (EPR) Modelling (Case Study: Qazvin and Isfahan Channels). Journal of Civil Engineering and Urbanism.3. 4: 211-215

Australian National Committee on Irrigation and Drainage (ANCID). 2003. Open Channel Seepage & Control. Vol 1.4, Best Practice Guideliens for Channel Seepage Identification and Measurement, Published by Australian National Committee on Irrigation and Drainage (ANCID), c/o-Goulburn-Murray Water, PO Box 165, Tatura, Victoria, Australia, 3616.

Basharat,M., Saeed,M. 2009. Modelling the seepage from Chashma Jhelum link canal and rehabilitaion of the waterlogged areas. Water and Power Development Authority, International Waterlogging and Salinity Research Institute, Journal of Pakistan Engineering Congress. 43. 11:24-38.

Frevert,D.K., Ribbens,R.W. 1988. Methods of Evaluating Canal Transmission Losses. Part of: Planning Now for Irrigation and Drainage in the 21st Century. Proceedings of Conference Sponsored by the Irrigation and Drainage Division, American Society Civil Engineering, Lincoln, Nebraska, USA, July 18-21, pp 157-164.

GeoDelft. 2002. MSeep User Manual. Release 6.7, p 81.

Geo-Slope International Ltd. 2008. Seepage Modeling With SEEP/W 2007. User Guide, 3rd Edn, Calagary, Alberta, Canada, p 317.

Harr,M.E. 1962. Ground Water and Seepage, 1st edn, New York: McGraw-Hill Book Company, p 315.

Huntoon,P.W. 1974. Finite Difference Methods as Applied to the Solutions of Ground Water Flow Problems. Wyoming: Wyoming Water Resources Research Institute, University of Wyoming.108.

Ji,C.N., Wang,Z.Y., Shi,Y. 2005. Application of Modified EP Method in Steady Seepage Analysis. Elsevier Ltd, Computers and Geotechnics. . 32. 1: 27-35.

Schneider,S., Mallants,D., Jacques,D. 2012. Determining Hydraulics Properties of Concrete and Mortar by Inverse Modeling. Materials Research Society Symposium Proceedings, Vol. 1475, Belgian Nuclear Research Centre SCKCEN, 2400 Mol, doi: 10.1557/opl.2012.601, pp 367-372.

Tolman,C.F. 1937. Ground Water, 1st edn, New York and London: McGraw-Hill Book Company, p 593.

Uchdadiya,K.D, Patel,J.N. 2014. Seepage losses through unlined and lined canals. International Journal of Advances in AppliedMathematics andMechanics. 2.2: 88-91.

Wachyan,E., Rushton,K.R. 1987. Water losses from irrigation canals. Journal of Hydrology. 92. 3-4: 275-288.