بررسی سیستمی مکانیزم‌های فعال بر سرانه‌ی آب شهری و منابع آب تخصیص‌یافته‌ی آن با اولویت توسعه‌ی پایدار (مطالعه موردی: شهر بیرجند)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

2 دانشیار گروه مهندسی عمران، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

3 استادیار گروه مهندسی آب، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

چکیده

با توجه به گسترش روزافزون جمعیت و تقاضای آب و خشک­سالی‌های پی‌در‌پی و کمبود بارش، بحران آب به ویژه در مناطق خشک ایران به یک معضل اساسی تبدیل شده‌ است. یکی از راهکارهای مهم برای مقابله با این بحران در بخش شهری، مدیریت تقاضا و مصرف آب است که این امر مستلزم شناخت مکانیزم­های مؤثر بر مصرف و تقاضای آب در بخش مصرفی در راستای تحقق اهداف مدیران و برنامه­ریزان در زمینه­ی مدیریت جامع و یکپارچه­ی منابع آب می­باشد. این مطالعه با هدف بررسی سیستمی الگوهای ساختاری حاکم بر سرانه­ی آب شهری و منابع آب شهر بیرجند واقع در استان خراسان جنوبی و با استفاده از نرم‌افزار Vensim، جهت دستیابی به توسعه­ی پایدار در زمینه­ی آب شهری طی سال­های 1392-1387 انجام گرفته است. نتایج نشان داد که با ادامه­ی الگوی مصرفی موجود در منطقه میزان سرانه‌ی آب مصرفی شهروندان رو به افزایش بوده و موجب افت سطح آب زیرزمینی دشت بیرجند می‌گردد. همچنین می­توان دریافت که بکارگیری سیاست‌های دولتی در بخش آب و نیز صرفه‌جویی در مصرف توسط شهروندان به صورت هم‌زمان، به طور میانگین با کاهش 03/30 درصد در سرانه­ی آب شهری نسبت به الگوی مصرفی موجود، به عنوان روشی موثر در تغییر الگوی مصرف و به ­تبع آن کنترل مصرف آب شهری، می‌تواند به طور قابل ملاحظه‌ای روند افزایشی افت سطح آب زیرزمینی منطقه را به طور میانگین به میزان 47/28 درصد تقلیل نماید. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The System Investigate of Active Mechanisms on the Urban Water Per Capita and Water Resources Allocated to it with Priority Sustainable Development (Case Study: City of Birjand)

نویسندگان [English]

  • Fatemeh Poursalehi 1
  • Abolfazl Akbarpour 2
  • Hadigheh Mohammadi 1
  • Seyed Reza Hashemi 3
1 Water Resources Engineering Graduate Student of Birjand University., Birjand., Iran
2 Associate Professor, Department of Civil Engineering of Birjand University., Birjand., Iran
3 Assistant Professor Department of Water Engineering of Birjand University., Birjand., Iran
چکیده [English]

Considering the increasing development of  population and water demand and continuous droughts and lack of rainfall, water crisis especially in the arid regions of Iran has become to a fundamental problem. One of important solutions to deal with this crisis in the urban sector, is the management of demand and water consumption that this requires to recognition of effective mechanisms on consumption and water demand in the consumable sector in order to the realization of managers and planners goals in the field of comprehensive and integrated management of water resources. This study has been done to  systematic investigate structural patterns governing on the per capita of municipal water in the Birjand city situated  in South Khorasan province  and with using Vensim software to achieve the sustainable development of in the field of municipal water during the years 2008-2013. The results show that with existing continued consumption patterns in the region the citizens per capita water consumption is increasing and cause decline in groundwater level Birjand plan. Also can found that the use of government policies in the water sector and also savings in the consumption by citizens at the same time, on average With decreasing 30.03 percent In the per capita urban water compared to the existing consumption pattern, as an effective way in changing of consumption patterns and consequently the control of urban water consumption, significantly can decrease Increasing trend groundwater levels decline in to an average of 28.47 percent in the rigion.  

کلیدواژه‌ها [English]

  • Consumption patterns
  • Management of demand
  • Per capita of municipal water
  • sustainable development
  • water crisis
بهجت،س و ضرغامی،م. 1390. شبیه‌سازی عرضه و تقاضای آب شهری تبریز به روش پویایی سیستم. هشتمین کنفرانس بین‌المللی مهندسی صنایع، ایران، تهران، دانشگاه صنعتی امیرکبیر.

حسینی،س.ا و باقری،ع. 1392. مدل‌سازی پویایی سیستم منابع آب دشت مشهد برای تحلیل استراتژی‌های توسعه پایدار. مجله‌ آب و فاضلاب. 4: 28-39.

دریجانی،م. 1387. استفاده از رویکرد مکانیزم سیستم‌ها در مدل‌سازی مدیریت سیستم آب شهری پس از بلایای طبیعی مبتنی بر توسعه پایدار، مطالعه موردی: شهر بم، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده فنی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران.

شیخ خوزانی،ز.، حسینی،خ و رحیمیان،م . 1389. مدل­سازی بهره­برداری از مخازن چندمنظوره به روش پویایی سیستم، مجله مدل­سازی در مهندسی.8 21: 57-66.

صادقی،ح.، ذوالفقاری،م. و آرام،ر. 1390. مدل­سازی و پیش‌بینی کوتاه مدت تقاضای آب شهری. مجله سیاست‌های اقتصادی، 87. 7 .2: 159-172.

صلوی تبار،ع.ر.، ضرغامی،م و ابریشم‌چی،ا. 1385. مدل پویایی سیستم در مدیریت آب شهری تهران. مجله آب و فاضلاب. 59: 12-28 .

محمدی،ح. 1392. رویکرد منطقه‌ای در تحلیل آسیب‌پذیری سیستم منابع آب دشت بیرجند به کمبود آب. پایان‌نامه‌ی کارشناسی‌ارشد دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند.

محمدی،ح.، بابائیان،ف.، کاظمی،س.ح.، باقری،ع و اکبرپور،ا. 1392. تعیین مکانیزم‌های فعال مربوط به فعالیت‌های اقتصادی و اثرات آن‌ها بر منابع آب زیرزمینی با رویکرد پویایی با استفاده از نرم افزار Vensim به منظور پرداختن به مفهوم توسعه پایدار (مطالعه موردی: دشت بیرجند). دومین همایش ملی حفاظت و برنامه ریزی محیط زیست، 24 مرداد 1392.

محمودی،ب و سرلک،م. 1387. برآورد عوامل موثر بر عرضه و تقاضای آب و جایگاه ایران در منطقه از نظر توسعه پایدار. مرکز تحقیقات استراتژیک، معاونت پژوهش‌های اقتصادی، بهمن ماه 1387، کد گزارش: 50-87-2-04.

مرعشی،س.ج.، بلیغ،و.، غیاث‌آبادی،ع. 1388. تفکر سیستمی و ارزیابی کارآمدی آن در اداره جامعه و سازمان، انتشارات سازمان مدیریت صنعتی، چاپ دوم، تهران.

Fletcher,E.J. 1998. The use of system dynamics as a decision support tool for the management of surface water resources. First International Conference on New Information Technologies for Decision Making in Civil Engineering Montreal, Canada: 909-920.

Forrester,J.W. 1961. Industrial dynamics. Massachusetts Institute of Technology Press.

Keyes,A.M., Palmer,P.N. 1993. The role of object-oriented simulation models in the drought preparedness studies. Proceeding of the20th Annual National conference Water Resources Planning and Management, Division of ASCE, Seattle, Washington, 479-482.

Li,L and simonovic,S.P. 2002. A System dynamics model for predicting floods from snowmelt in north American prairie watersheds. Hydrological Processes Jornal, vol. 16, Issue 13, pp.2645-2666.

Palmer,R., Hilton,K and Hahn,M. 1995. Willamette river basin reauthorization Feasibility‌ study. http://www.ce.washington.edu

Sterman,J.D. 2000. Business Dynamics, Business Dynamics: Systems Thinking and Modeling for a Complex World with CD-ROM . McGraw-Hill, Boston.

Teegavarapu,R.S.V and Simonovic,S.P. 2000. System dynamics simulation model for operation of multiple reservoirs. 10th Word Water Congress, Melbourne, Australia.

Vlachos,D., Georgiadis,P and Iakovou,E. 2007. A System dynamics model for dynamic capacity  planning of remanufacturing in closed-loop supply chains Computers and  Operations Research Jornal. 34. 2: 367-394.

World Water Assessment Programme, Water for People, Water for Life: The United Nations World Water Development Report, UNESCO Publishing, Berg Hahn Books. Paris, 2003.