کاربرد مدل هیدرواکونومیک در بررسی سناریوهای قیمت آب کشاورزی و اثرهای بین بخشی آنها (مطالعه موردی: شبکه‌های آبیاری پایاب سد زاینده‌رود)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مهندسی و مدیریت منابع آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

2 استاد، مهنندسی و مدیریت منابع آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

3 استادیار گروه مهندسی آبیاری و زهکشی، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

بررسی اثرات تغییر قیمت آب کشاورزی به عنوان یک سناریوی مهم اقتصادی در مدیریت تقاضای آب کشور محسوب می‌شود. این در حالی است که اعمال هر سیاستی در این بخش، اثرهای بین‌ بخشی (اقتصادی، اجتماعی و زیست‌‌محیطی) دارد. شناسایی این آثار می‌تواند اطلاعات مناسبی را در جهت تعیین قیمت بهینه برای این نهاده مهم در اختیار مدیران و سیاستگذاران بخش مذکور قرار دهد. در این مقاله، با استفاده از مدل هیدرواکونومیک، شرایط موجود اقتصاد کشاورزی شبکه‌های آبیاری شش‌گانه پایاب سد زاینده‌رود در سال پایه زراعی 1393-۹4 شبیه‌سازی گردید و در راستای تخصیص بهینه آب، اثر سناریوهای منتخب قیمت آب در شبکه‌های آبیاری مذکور بر شاخص‌های اقتصادی، اجتماعی و زیست-محیطی مورد آزمون قرار گرفت. نتایج این تحقیق نشان داد که اثر سناریوهای منتخب (افزایش قیمت آب آبیاری) بر شاخص‌های درآمد تولیدکنندگان، اشتغال بخش کشاورزی و مصرف آب کاهشی و بر شاخص تعادل انرژی ثابت و یا افزایشی می‌باشد. در نهایت، و با در نظر گرفتن درجه اهمیت و رتبه‌بندی آثار بین‌بخشی سناریوهای منتخب، قیمت‌ آب در شرایط فعلی (بر مبنای قانون تثبیت آب‌بهای زراعی) به عنوان قیمت مناسب در شبکه‌های آبیاری نکوآباد، مهیار و جرقویه و بُرخوار (به ترتیب 225، 195 و 205 ریال بر متر مکعب) انتخاب شد. ضمناً، این مهم در شبکه‌های آبیاری آبشار، رودشت و سنتی، معادل ارزش اقتصادی آب (به ترتیب 3249، 3002 و 3438 ریال بر متر مکعب) به دست آمد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Application of Hydro-Economic Model in Assessing Pricing Scenarios of Agricultural Water and Their Intersectoral Effects (Case Study: Irrigation Districts in Downstream of Zayandehrud Dam)

نویسندگان [English]

  • Davood Rajabi 1
  • Sayed-Farhad Mousavi 2
  • Abbas Roozbahani 3
1 PhD Candidate, Department of Water Resources Engineering and Management, Faculty of Civil Engineering, Semnan University, Semnan, Iran
2 Professor, Department of Water Resources Engineering and Management, Faculty of Civil Engineering, Semnan University, Semnan, Iran
3 Assistant Professor, Department of Irrigation and Drainage Engineering, Aburaihan Campus, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]

Investigation of the effects of irrigation water price changes is one of the primary economic measures in managing water demands in Iran. However, imposing any policy in this sector would result in inter-sectoral (economic, social and environmental) consequences. Identification of these consequences helps the water managers and authorities to find the optimum price for this valuable input. In this article, using the hydro-economic model, the current agricultural economic conditions within the six irrigation districts located in downstream of Zayandehrud Dam, Isfahan, Iran, was simulated for the base year of 2014-2015. Along with the optimal water allocation, effects of specific pricing scenarios in these irrigation districs on economic, social and environmental indices were then assessed. Results of the study revealed that effects of pricing scenarios (increasing the irrigation water price) have negative impacts on the farmers’ revenue, employment in agricultural sector and water consumption, and positive or fixed impacts on energy balance index. Finally, by considering the importance of intersectoral consequences of selected pricing scenarios, the existing water price (based on the stabilization of agricultural water price law) is selected as suitable water price in Nekoabad, Mahyar and Jarghooye, and Borkhar Irrigation Districs (225, 195 and 205 Rials/m3, respectively). Meanwhile, this important item (the economic value of water) was obtained as 3249, 3002 and 3438 Rials/m3 in Abshar, Rudasht and Traditional Irrigation Districts, respectively.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Hyroeconomic model
  • Economic model
  • Water resources model
  • TOPSIS approach