اثر آرایش های مختلف کشت در آبیاری نواری قطره ای بر عملکرد و بهره وری مصرف آب آبیاری گندم در همدان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار پژوهش بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان ، سازمام تحقیقات ، آموزش و ترویج کشاورزی، همدان، ایران

2 استادیار پژوهش موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمام تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

چکیده

خشکسالی­های اخیر و کاهش بوجود آمده در منابع آب زیرزمینی و سطحی کشور لزوم تغییر روش­های آبیاری سطحی به شیوه‌های نوین آبیاری را، راهکاری مفید در شرایط کنونی به­منظور افزایش بهره­وری آب مطرح نموده است. لذا این پژوهش با 4 آرایش کاشت و 2 فاصله نوار آبیاری قطره‌ای (60 و 75 سانتی‌متر) در مقیاس مزرعه‌ای (طول 75 متر) و یک تیمار آبیاری شیاری مرسوم (تیمار شاهد) در ایستگاه اکباتان مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی، و منابع طبیعی همدان در سال­های زراعی 96-1395 و 97-1396 انجام شد. مقدار نیاز آبی براساس میانگین آمار 10 ساله داده­های هواشناسی ایستگاه فرودگاه همدان و با استفاده از فرمول پنمن مانتیس محاسبه شد. دور آبیاری قطره‌ای و سطحی به­ترتیب 6 و 12 روز در نظر گرفته شد. میانگین دو ساله حجم آب مصرفی در دو سیستم آبیاری قطره‌ای و نشتی به­ترتیب 4026 و 6028 متر مکعب در هکتار تعیین شد. متوسط بهره­وری مصرف آب در تیمارهای آبیاری قطره­ای ( تیپ) 73/1 کیلوگرم بر متر مکعب محاسبه شد. نتایج نشان داد که آبیاری قطره­ای نواری باعث کاهش 33 درصدی در آب مصرفی و افزایش 73 درصدی بهره­وری مصرف آب نسبت به روش آبیاری جویچه­ای شده است. بیشترین و کمترین میانگین دوساله عملکرد دانه و بهره­وری مصرف آب به­ترتیب مربوط به دو تیمار T1 (تعداد 4 ردیف کاشت به فاصله 15 سانتی‌متر در دو طرف نوار، با فاصله نوارهای 75سانتی‌متر) و نشتی به­میزان 7443 و 5996 کیلوگرم در هکتار و 89/1 و 1 کیلوگرم بر متر مکعب شد که تفاوت معنی­داری در سطح احتمال یک درصد داشتند. لذا با توجه به شرایط بحرانی آب در کشور و در صورت استفاده از آبیاری قطره­ای نواری (تیپ) در زراعت گندم، فاصله نوار تیپ 75 سانتیمتر با تعداد 4 ردیف کشت با فاصله 15 سانتیمتر از یکدیگر در اطراف هر نوار که بیشترین عملکرد و بهره­وری مصرف آب را به خود اختصاص داده است توصیه می­شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Effects of Different Wheat Planting Patterns in Drip Tape Irrigation on Yield and Water Productivity of Bread Wheat in Hamedan

نویسندگان [English]

  • Ali Ghadami Firouzabadi 1
  • Javad Baghani 2
1 Assistant Professor, Department of Agricultural Engineering Research, Hamedan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Hamedan, Iran
2 Assistant Professor, Agricultural Engineering Research Institute. Agricultural Research, Education and Extension Organization, Karaj, Iran.