اولویت‌بندی مکان مناسب احداث سد زیرزمینی با AHP در حوزه آبخیز کجیبد- بالاقلی شهرستان گرمه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد آبخیزداری دانشگاه گنبدکاووس. کارشناس جنگل و مرتع اداره منابع طبیعی سوادکوه

2 هیئت علمی گروه آبخیزداری دانشگاه گنبد کاووس -معاونت آموزشی دانشگاه گنبد کاووس

3 عیئت علمی گروه آبخیزداری دانشگاه گنبد کاووس

4 استادیار گروه محیط زیست دانشگاه بیرجند

چکیده

در این پژوهش با تلفیق سامانه اطلاعات جغرافیایی و سامانه پشتیبانی تصمیم گیری، مناسب‌ترین مناطق برای احداث سد زیرزمینی شناسایی شد. این سیستم پشتیبانی برای حوزه آبخیز کجبید–بالاقلی از شهر گرمه استان خراسان‌شمالی در سه مرحله مورد استفاده قرار گرفت. در مرحله اول با حذف معیارهای نامناسب شامل آبراهه‌های رده 1 و 2، شیب بالای 6 درصد، زمین‌شناسی شامل پادگان‌های آبرفتی کهن، کاربری‌اراضی شامل مناطق مسکونی، گسل، قنات، چاه و چشمه مناطق دارای پتانسیل برای احداث سد زیرزمینی مشخص گردید.
در مرحله دوم 10 محور مناسب بر اساس بیشترین سطح مخزن انتخاب شد. در مرحله سوم برای ارزیابی و اولویت‌بندی این 10 محور، از فرایند تحلیل سلسله مراتبی استفاده شد. برای این‌منظور از چهار معیار اصلی که عبارت است از وضعیت آب شامل کمیت با وزن 8/0 و کیفیت با وزن 2/0، خصوصیات مخزن شامل نفوذپذیری با وزن 53/0 و شیب با وزن 24/0 و عمق با وزن 12/0 و سطح با وزن 10/0، مشخصات محور شامل عمق با وزن 75/0 و طول با وزن 17/0 و تکیه‌گاه با وزن 07/0، عوامل اقتصادی-اجتماعی شامل نیاز آبی با وزن 8/0 و دسترسی با وزن 2/0 استفاده شد. نتایج این تحقیق نشان داد که بهترین محورها در بستر آبرفتی نهشته‌های رودخانه‌ای بخش خروجی حوزه آبخیز است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Prioritizing Suitable Location of the Underground Dam construction Using AHP in Kajbid-Balaqly Watershed Garmeh city

نویسندگان [English]

  • ezatolah arabkhazaeli 1
  • ALI HESHMATPOUR 2
  • morteza seyedian 3
  • javad chazgi 4
1 Graduated in Master Watershed Management, University of Gonbad-e Qabus / Expert Department of Natural Resources Forest and Rangeland and Watershed Savadkuh
2 Department of Watershed Management, Faculty of Agriculture Sciences and Natural Resources, University of Gonbad-e Qabus- Deputy of Education of Gonbad Kavoos University
3 Department of Watershed Management, Faculty of Agriculture Sciences and Natural Resources, University of Gonbad-e Qabus
4 Assistant Professor Department of the environment, University of Birjand
چکیده [English]

In this research, by integrating the GIS and the decision support system, the most suitable areas for underground dam construction were identified. This support system in three stages was used for Kajbid-Balaqly watershed in Garm, North Khorasan Province. In the first stage, the areas with potential for underground dam construction were identified by removing inappropriate criteria including class 1 and 2 waterways, slopes above 6%, geology including (Qt1), land use including residential areas, faults, qanats, wells and fountains. In the second step, 10 axes were chosen based on the highest level of the reservoir. In the third step, the process of AHP was used to evaluate and prioritize these 10 axes. For this purpose, four main criteria, namely water status including quantity with weight of 0.8 and quality with weight of 0.2, reservoir characteristics including permeability with weight of 0.53 and slope with weight of 0.24, depth with weight of 0.12 and surface with weight of 0.10, axial characteristics including depth with weight of 0.75 and length with weight of 0.17 and support with weight of 0.07, socio-economic factors including water requirements with weight of 0.8 and access with weight of 0.2 were used. The results showed that the best axis for underground dam construction is alluvial deposits river bed of the basin's output.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Analytical hierarchy process (AHP)
  • Garmeh
  • Geographical information system (GIS)
  • underground dam
  • Underground Flow