بررسی توزیع مکانی- زمانی غلظت ارسنیک در منابع آب زیرزمینی دشت سیرجان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مهندسی آب دانشگاه شهید باهنر کرمان

2 دانشیار بخش مهندسی آب دانشگاه شهید باهنر کرمان

چکیده

آلودگی منابع آب زیرزمینی، یکی از مهمترین خطراتی است که اکوسیستم‌های طبیعی و سلامت انسان را تهدید می‌کند. از این رو بررسی کیفیت آب‌های زیرزمینی به‌دلیل تأمین بخش عمده‌ای از مصارف کشاورزی و شرب، از اهمیت خاصی برخوردار است و می‌تواند به مدیریت صحیح استفاده از منابع آبی کمک نماید. یکی از عوامل آلایندگی آب‌های زیرزمینی، فلزات سنگین بویژه آرسنیک است که مقادیر بیش ازحد آن باعث ایجاد مشکلات متعددی از قبیل بیماری‌های مختلف می‌شود. آلودگی منابع آب زیرزمینی به آرسنیک در بیشتر نقاط جهان و ایران، به ویژه در استان کرمان گزارش شده است. در تحقیق حاضر، به بررسی توزیع مکانی و تغییرات زمانی آرسنیک در منابع آب زیرزمینی دشت سیرجان، واقع در استان کرمان پرداخته شده است. برای این منظور نمونه‌برداری از 22 منبع آب زیرزمینی (چاه‌های کشاورزی، شرب و قنات)، با توزیع مکانی مناسب در دشت به صورت فصلی (از زمستان 94 تا بهار96)، صورت گرفت و میزان آرسنیک موجود در منابع آب اندازه‌گیری شد. بررسی توزیع مکانی نشان داد که غلظت آرسنیک در نمونه‌های آب زیرزمینی ازμg/l 1 تا μg/l 200 متغیر می‌باشد. بیشترین مقدار غلظت آرسنیک در شمال شرق دشت و قسمت‌هایی از نواحی مرکزی وجود دارد و به سمت شمال و جنوب دشت، روندی کاهشی دارد. با بررسی‌های انجام گرفته مشخص شد که 68% از آب‌های موجود دشت برای شرب از نظر استاندارد (ppb10)، مناسب نمی‌باشند. همچنین نتایج حاصل از نمونه‌برداری فصلی و بررسی تراز آب چاه‌های پیزومتری، نشان داد که با افزایش برداشت از منابع آب زیرزمینی و کاهش تراز سطح آب، با گذشت زمان غلظت آرسنیک افزایش یافته است و می‌توان نتیجه‌گیری کرد که در صورت ادامه اضافه برداشت از آب‌های زیرزمینی و کاهش بیشتر سطح آب زیرزمینی، پتانسیل افزایش غلظت آرسنیک وجود دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Spatial Distribution and Temporal Variability of Arsenic in Groundwater Resources of Sirjan Plain

نویسندگان [English]

  • negar fathi 1
  • mohammad bagher Rahnama 2
  • mohammad zounemat kermani 2
1 Department of water engineering, Shahid Bahonar University, Kerman, Iran
2 Department of water engineering, Shahid Bahonar University, Kerman, Iran
چکیده [English]

Groundwater contamination is one of the most important threats to natural ecosystems and human health. Therefore, groundwater quality assessment, due to the provision of a large part of agricultural and drinking consumption, is very important and can help improve the management of water resources. One of the causes of groundwater pollution is the existence of heavy metals, especially arsenic, the overload of which causes many problems, such as various diseases. Groundwater pollution with arsenic has been reported in most parts of the world and Iran, specifically Kerman Province. In the present study, spatial distribution and temporal variability of arsenic in groundwater resources of Sirjan Plain, located in Kerman Province, are investigated. For this purpose, sampling was performed from 22 groundwater resources (agricultural wells, drinking water and qanats) with suitable spatial distribution in the plain on the seasonal basis (from winter 2015 to spring 2017) and the amount of arsenic in the water resources was measured. The spatial distribution analysis showed that the concentration of arsenic in groundwater samples varied from 1μg/l to 200 μg/l. The highest concentrations of arsenic was in the northeastern part of the plain and in parts of the central area, and a decreasing trend was found towards the north and south of the plain. It was shown that 68% of the available water was not suitable for drinking. Also, results of the seasonal sampling and the assessment of groundwater level showed that, with the increasing discharge of groundwater resources and reducing level of groundwater, arsenic concentration was increased. It can be concluded that, with the excessive discharge of groundwater and further decrease in the level of groundwater, there was a potential for increasing arsenic concentration.

کلیدواژه‌ها [English]

  • ARSENIC
  • Pollution
  • Groundwater
  • spatial distribution
  • Temporal Variability
اردکانی،س.، جمالی،م. 1393. توزیع مکانی آرسنیک در منابع آب زیرزمینی دشت رزن استان همدان. هفتمین همایش ملی و نمایشگاه تخصصی مهندسی محیط زیست
بابایی،ی.، علوی مقدم،م.، قاسم زاده،ف.، ارباب زوار،م. 1387. بررسی آلودگی آب­های سطحی کوهسرخ کاشمر به آرسنیک. علوم و تکنولوژی محیط زیست، دوره دهم، شماره 3.
دهقانی، م.، عباس نژاد،ا. 1389. آلودگی سفره آب زیرزمینی به نیترات، سرب و کادمیوم، محیط شناسی، سال سی و ششم، شمارة۵۶، صفحه 100-87.
قاسم زاده، ف.، شفارودی،م. 1389. اثرات زیست محیطی آرسنیک در منطقه چشمه زرد جنوب غربی نیشاپور استان خراسان رضوی. بلورشناسی و کانی شناسی ایران
مسافری،م.، تقی­پور،ح.، حسینی،ا.، برقعی،م.، کرد آباد،ز.، قدیرزاده،ا. 1387. بررسی میزان آرسنیک در آب شرب:یک مطالعه موردی. مجله سلامت و محیط زیست، فصلنامه علمی پژوهشی انجمن علمی بهداشت محیط ایران. دوره­ی اول، شماره اول، صفحات 19 تا 28.
مطالعات بهنگام سازی بیلان منابع آب حوزه آبریز کویرهای ابرقو سیرجان. مهندسین مشاور آبخوان. 1392. جلد سوم گزارش آب زیرزمینی
FiJohn,C., Pin-An,C., Chen-Wuing,L., Vivian Hsiu-Chuan,L., Chung-Min,L. 2014. Regional estimation of groundwater arsenic concentrations through systematical dynamic-neural modeling. Journal of Hydrology 265–274.
Francisca,F. M., Carro,M. E. 2009. Assessment of natural in groundwater in Cordoba Province, Argentina, Environmental Geochemistry and Health, 31: 673-682
Ishwar,C., Ningombam,L., Devi,S. 2014. Spatial and temporal variation in arsenic in the groundwater of upstream of Ganges River Basin, Nepal, Environ Earth Sci.
Jin-Jing,L., Cheng-Shin,J., Sheng-Wei,W., Chen-Wuing,L. 2007. Evaluation of potential health risk ofarsenic-affected ground water using indicator kriging anddose response model.Sience of the Total Environment. 384: (151-162).
Jousma,G., Bear,J., Haimes,Y. Y., Walter,F. 1987- Groundwater contamination: Use of models in decision- making, Kluwer Academic Publisher, p. 178.
Kartinen,E.O., Martin,C.J. 1995. An overview of arsenic removal processes. Desalination, 103 (1-2), 78-88.
Ravenscroft,P., Brammer, H., Richards,K. S. 2009. Arsenic pollution a global synthesis. Wiley Blackwell, U. K
Ahuja,F. 2008, Arsenic contamination of groundwater. John Wiley, 382 page.
Smedley,P. L., Kinniburgh,D. G. 2002-A review of the source, behavior and distribution of arsenic in natural water. Appl. Geochem., 17(5):517–568.
Shuangbao,H., Fucun,Z., Hui,Z., Yonghui,A., Yushan,W., Xi,W., Cheng,W. 2013. Spatial and temporal patterns of groundwater arsenic in shallow and deep groundwater of Yinchuan Plain, China. Journal of Geochemical Exploration 71–78.
Shrestha,S.M., Rijal,K., Pokhrel,M.R. 2015. Assessment of Arsenic Contamination in Deep Groundwater Resources of the Kathmandu Valley, Nepal.Journal of Geoscience and Environment Protection. Pages 79-89
Yan-Chu,H. 1994- Arsenic Distribution in Soils. In: Arsenic in The Environment, Part I, Cycling and Characterization, Ed. J. O. Nriagu, p. 17- 51
Yinzhu,Z.,Yanyan,Z.,Jinlong,Z.,Huaming,G.,Qiao,L.,Ruiliang,J.,Yunfei,C.,Jiangtao,Z. 2017. Distribution of groundwater arsenic in Xinjiang, P.R. China. Journal of Applied GeochemistryVolume 77, Pages 116-125