بررسی توزیع مکانی- زمانی غلظت ارسنیک در منابع آب زیرزمینی دشت سیرجان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مهندسی آب دانشگاه شهید باهنر کرمان

2 دانشیار بخش مهندسی آب دانشگاه شهید باهنر کرمان

چکیده

آلودگی منابع آب زیرزمینی، یکی از مهمترین خطراتی است که اکوسیستم‌های طبیعی و سلامت انسان را تهدید می‌کند. از این رو بررسی کیفیت آب‌های زیرزمینی به‌دلیل تأمین بخش عمده‌ای از مصارف کشاورزی و شرب، از اهمیت خاصی برخوردار است و می‌تواند به مدیریت صحیح استفاده از منابع آبی کمک نماید. یکی از عوامل آلایندگی آب‌های زیرزمینی، فلزات سنگین بویژه آرسنیک است که مقادیر بیش ازحد آن باعث ایجاد مشکلات متعددی از قبیل بیماری‌های مختلف می‌شود. آلودگی منابع آب زیرزمینی به آرسنیک در بیشتر نقاط جهان و ایران، به ویژه در استان کرمان گزارش شده است. در تحقیق حاضر، به بررسی توزیع مکانی و تغییرات زمانی آرسنیک در منابع آب زیرزمینی دشت سیرجان، واقع در استان کرمان پرداخته شده است. برای این منظور نمونه‌برداری از 22 منبع آب زیرزمینی (چاه‌های کشاورزی، شرب و قنات)، با توزیع مکانی مناسب در دشت به صورت فصلی (از زمستان 94 تا بهار96)، صورت گرفت و میزان آرسنیک موجود در منابع آب اندازه‌گیری شد. بررسی توزیع مکانی نشان داد که غلظت آرسنیک در نمونه‌های آب زیرزمینی ازμg/l 1 تا μg/l 200 متغیر می‌باشد. بیشترین مقدار غلظت آرسنیک در شمال شرق دشت و قسمت‌هایی از نواحی مرکزی وجود دارد و به سمت شمال و جنوب دشت، روندی کاهشی دارد. با بررسی‌های انجام گرفته مشخص شد که 68% از آب‌های موجود دشت برای شرب از نظر استاندارد (ppb10)، مناسب نمی‌باشند. همچنین نتایج حاصل از نمونه‌برداری فصلی و بررسی تراز آب چاه‌های پیزومتری، نشان داد که با افزایش برداشت از منابع آب زیرزمینی و کاهش تراز سطح آب، با گذشت زمان غلظت آرسنیک افزایش یافته است و می‌توان نتیجه‌گیری کرد که در صورت ادامه اضافه برداشت از آب‌های زیرزمینی و کاهش بیشتر سطح آب زیرزمینی، پتانسیل افزایش غلظت آرسنیک وجود دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Spatial Distribution and Temporal Variability of Arsenic in Groundwater Resources of Sirjan Plain

نویسندگان [English]

  • negar fathi 1
  • mohammad bagher Rahnama 2
  • mohammad zounemat kermani 2
1 Department of water engineering, Shahid Bahonar University, Kerman, Iran
2 Department of water engineering, Shahid Bahonar University, Kerman, Iran
چکیده [English]

Groundwater contamination is one of the most important threats to natural ecosystems and human health. Therefore, groundwater quality assessment, due to the provision of a large part of agricultural and drinking consumption, is very important and can help improve the management of water resources. One of the causes of groundwater pollution is the existence of heavy metals, especially arsenic, the overload of which causes many problems, such as various diseases. Groundwater pollution with arsenic has been reported in most parts of the world and Iran, specifically Kerman Province. In the present study, spatial distribution and temporal variability of arsenic in groundwater resources of Sirjan Plain, located in Kerman Province, are investigated. For this purpose, sampling was performed from 22 groundwater resources (agricultural wells, drinking water and qanats) with suitable spatial distribution in the plain on the seasonal basis (from winter 2015 to spring 2017) and the amount of arsenic in the water resources was measured. The spatial distribution analysis showed that the concentration of arsenic in groundwater samples varied from 1μg/l to 200 μg/l. The highest concentrations of arsenic was in the northeastern part of the plain and in parts of the central area, and a decreasing trend was found towards the north and south of the plain. It was shown that 68% of the available water was not suitable for drinking. Also, results of the seasonal sampling and the assessment of groundwater level showed that, with the increasing discharge of groundwater resources and reducing level of groundwater, arsenic concentration was increased. It can be concluded that, with the excessive discharge of groundwater and further decrease in the level of groundwater, there was a potential for increasing arsenic concentration.

کلیدواژه‌ها [English]

  • ARSENIC
  • Pollution
  • Groundwater
  • spatial distribution
  • Temporal Variability