ارزیابی خشکسالی و آسیب پذیری در نوسانات تولید محصول زعفران در اثر کمبود بارش - مطالعه موردی: خراسان رضوی و جنوبی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشکده کشاورزی،دانشگاه فردوسی مشهد،ایران

2 Freedoms University of Mashhad

3 استاد هواشناسی، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد ، مشهد، ایران

چکیده

خشکسالی به عنوان یکی از مهمترین بلایای طبیعی به طور مستقیم جوامع گیاهی و حتی شهری را از طریق تغییر در دسترسی به منابع آب تحت تأثیر قرار می دهد و منجر به وارد آمدن خسارت های زیادی به زندگی انسان و اکوسیستم های طبیعی می‌گردد.آسیب پذیری کشاورزی به درجه ای که سیستم کشاورزی به دلیل استرس تجربه ی آسیب سخت را داشته اشاره دارد. هدف از این تحقیق بررسی تاثیر خشکسالی و ارزیابی آسیب پذیری تولید محصول زعفران است. به این منظور برای سنجش کمی خشکسالی هواشناسی از شاخص های استاندارد شده بارش (SPI)، ناهنجاری بارندگیRAI) ) و معیاربارندگی سالانه(SIAP) و شاخص (SPI) به عنوان شاخص منتخب برای ارزیابی آسیب پذیری بر اساس بارش های ماهانه 6 ایستگاه هواشناسی استان خراسان رضوی و جنوبی طی 30 سال (94-1365) استفاده شد. در بررسی تأثیرات خشکسالی بر تولید یک محصول کشاورزی نیز از شاخص عملکرد نسبی محصول زعفران استفاده گردید. بررسی شدت خشکسالی های رخداده بیشتر در حد شدید و بسیار شدید بود. شاخص های SIAP ,RAIو SPI روندی همسو با شاخص های زراعی مرتبط با تولید زعفران در شهرهای بیرجند، گناباد، قائن، کاشمر نشانداد. اما شاخصSIAPوSPI از نظر شدت خشکسالی های برآوردی با شاخص عملکرد نسبی همخوانی بیشتری داشتند. شاخص های خشکسالی در شهرستان های تولیدکننده زعفران در استان خراسان رضوی و جنوبی در طی 10 سال گذشته تا حد قابل توجهی با روند کاهش نسبی عملکرد زعفران در طی این دوره انطباق نشان داد. در این پژوهش، نتایج بررسی آسیب پذیری در طی سال های 95- 65 نشان داد عملکرد زعفران درتمام مناطق مورد مطالعه، حساسیت کم به دوره خشکسالی داشته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Drought and Vulnerability assessment in the fluctuation of saffron production affected by rainfall shortage Case study: Razavi and South Khorasan province

نویسندگان [English]

  • marjan karimi 1
  • Mohammad Bannayan 2
  • Mohammad Mousavi Baygi 3
1 agriculture faculty,ferdowsi university of mashhad,Iran
2 Freedoms University of Mashhad
3 Professor in Meteorology, Water Engineering Dep., College of Agriculture Ferdowsi University of Mashhad., Mashhad., Iran
چکیده [English]

Drought as one of the most important natural disasters affects communities directly through changes in access to water resources, resulting in major damage to human life and natural ecosystems.Agricultulal vulnerability can be referred to the degree that agricultural systems may experience harm due to a stress. In this study, for the purpose of quantitative measurement of meteorological drought The standardized precipitation indices (SPI), rainfall anomalies (RAI) and annual precipitation criteria (SIAP) were used based on the monthly precipitation of 6 meteorological stations in Razavi and southern Khorasan provinces during 30 years (1364-1394)in Iran. Saffron relative yield index was used to study the effects of meteorological drought on agriculture. The severity of droughts was in severe and very severe mode. The SIAP, RAI and SPI indices have shown a trend consistent with the crop indices of saffron. However, the SIAP and SPI were more favorable in terms of the severity of estimated droughts with relative performance index. Drought indices in saffron producing cities in Razavi and South Khorasan provinces over the past 10 years have been significantly correlated with relative decline in saffron yield during this period. The results showed that in all the study locations the saffron production was low sensitive to drought in this period.

کلیدواژه‌ها [English]

  • time scale
  • natural disasters
  • Relative performance
  • Standardized precipitation index
Adger, W.N . 2006.Vulnerability, Glob. Environ. Chang. 16 : 268–281.
Banezhad,H., Zare Abniyeh,H. 2006. Application of the standard SPI precipitation standard with statistical methods in the meteorological drought analysis of Hamadan province.61-73
Bazrafshan,J. 2009. Comparative study of some indicators of meteorological drought in several climatic samples of Iran, Tehran University.
Byun H R, Wilhite D A. 1999. Objective quantification of drought severity and duration. Journal of Climate, 12.9: 2747–2756.
Dinpashoh Y, 2006. Study of reference crop evapotranspiration in I.R. of Iran. Agricultural Water Management 84: 123- 129
Escalante-Sandoval C, Nuñez-Garcia P. 2017. Meteorological drought features in northern and northwestern parts of Mexico under different climate change scenarios. Journal of Arid Land. 1: 65 –75.
Hayes, M. J., Svoboda, M. D., Wilhite, D. A., & Vanyarkho, O. V. (1999). Monitoring the 1996 drought using the standardized precipitation index. Bulletin of the American Meteorological Society. 80.3: 429-438.
Heim Jr R  R. 2002.  A review of twentieth-century drought indices used in  the United States. Bulletin  of the American Meteorological Society. 83.3: 1149–1165.
Hosseini,M.,Mollafilabi,A.,Nassiri,M.2008. Spatial and temporal patterns in Saffron (Crocus sativus L.) yield of Khorasan province and their relationship with long term weather variation.10.6:79-80
IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change). 2014. Working Group III Contribution to the IPCC Fifth Assessment Report  Climate  Change  2014:  Mitigation  of  Climate  Ch ange.  Cambridge,  UK,  and  New  York,  NY,  USA:  Cambridge University Press, 895–896.
Li Y, Yao N, Sahin S, et al. 2017. Spatiotemporal variability of four precipitation -based drought indices in Xinjiang, China. Theoretical and Applied Climatology, 129.3–4 : 1017–1034.
Mckee,B,T.,Nolan,J and Kleist,J.1995. Drought Monitoring with Multiple Time Scales,” Proceedings of the 9th Conference on Applied Climatology, 15-20 January 1995, Dallas, TX, American Meteorological Society 233-236.
Morid S, Smakhtin V, Moghaddasi M. 2006. Comparison of seven meteorological indices for drought monitoring in Iran. International Journal of Climatology, 26.7: 971–985.
Potop V, Boroneanţ C, Možný M, et al. 2014. Observed spatiotemporal characteristics of drought on various time scales over the Czech Republic. Theoretical and Applied Climatology, 115.3–4: 563–581.
Ren,X. 2007. Agricultural Vulnerability to Drought in Southern Alberta: A Quanti- tative Assessment, University of  Lethbridge, Canada.
Willeke G, Hosking J R M, Wallis J R, et al. 1994. The national drought atlas. In: Institute for Water Resources Report  94-NDS-4. U.S Army Corp of Engineers, CD-ROM. Norfolk, VA.
Wu, H., M.J. Hayes, A. Weiss and Q. Hu. 2001. An Evaluation of the standardized precipitation index, the china-z index and the statistical z-score. International Journal of Climatology,21:745-758
Yu G, Sauchyn D, Li Y F. 2013. Drought changes and the mechanism analysis for the North American Prairie. Journal of Arid Land, 5.1: 1–14.
Zweirs, W.F and Storch, V.H . 2004. “On the of Statics in Climate Research’’ Int. J.