ارزیابی کیفیت مواجهه با خشکسالی در برنامه‌های منطقه‌ای- مطالعه موردی استان چهارمحال و بختیاری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای دانشکده معمعری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 پژوهشکده علوم محیطی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

چکیده

تاثیر برنامه‌های توسعه منطقه‌ای بر منابع و مصارف آب همواره از دغدغه‌های پژوهشگران بوده است. لذا یکی از سوالاتی که با شدت گرفتن خشکسالی‌ها در کشور مطرح می‌شود، چگونگی ارزیابی کیفیت برنامه‌های توسعه منطقه‌ای از منظر مواجهه با خشکسالی است. در این پژوهش از روش فو و تانگ موسوم به روش آگاهی-تحلیل-کنش برای ارزیابی کیفیت مواجهه با خشکسالی در شش برنامه منطقه‌ای در استان چهارمحال و بختیاری استفاده شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که مولفه آگاهی در تمامی ‌برنامه‌ها در حد متوسط مورد توجه قرار گرفته است. در مولفه تحلیل، طرح‌های جامع ناحیه‌ای در سطح خوب قرار گرفته و سایر طرح‌ها در سطح متوسط قرار داشتند. مولفه کنش در تمامی ‌برنامه‌ها در حد متوسط مورد توجه قرار گرفته و امتیازات مربوط به مولفه کنش در شش برنامه مورد بررسی تفاوت‌ زیادی را نشان نمی‌دهد. از نظر امتیاز کل برنامه،‌ تنها یکی از برنامه‌ها امتیاز بیش از متوسط دریافت نموده و در سطح امتیاز خوب قرار گرفت و کیفیت سایر طرح‌ها در سطح متوسط قرار داشتند. نتایج آزمون تحلیل واریانس نشان داد که میانگین مولفه تحلیل در برنامه‌ها از دو مولفه آگاهی و کنش بیشتر است و بین امتیاز مربوط به مولفه‌های سه‌گانه برنامه‌ها تفاوت معناداری مشاهده نمی‌شود. به عبارت دیگر، برنامه‌های توسعه منطقه ای نتوانسته‌اند در سه مولفه آگاهی، تحلیل و کنش، در‌خصوص سازگاری با خشکسالی موفق باشند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Assessing the quality of drought adaptation in Regional Plans - case study of Chaharmahal and Bakhtiari province

نویسندگان [English]

  • vahid yeganegi dastgerdi 1
  • Mohammad Hosein Sharifzadegan 2
  • Naghmeh Mobarghei Dinan 3
1 Department of urban and regional planning, Faculty of architecture, Shahid beheshti university, Tehran, Iran
2 Department of urban and regional planning, Faculty of architecture, Shahid beheshti university, Tehran, Iran
3 Environmental sciences research institute, Shahid beheshti university, Tehran , Iran
چکیده [English]

The impact of regional development plans on water resources and water consumption has always been a concern for researchers. So one of the issues that is being raised by drought is how to assess the quality of regional development plans considering the drought. In this research, Fu and Tong plan assessment method called "Awareness-Analyzing-Action" was used for assessing the quality of six regional plans in Chaharmahal and Bakhtiari province. The findings of the study showed that the awareness component in all programs was considered moderately. Regarding the analysis component, comprehensive regional plans were in a good level, and other plans were at a modest level. The action component is considered moderately in all programs and the scores related to the component of action in the plans were not differing significantly. In terms of the overall program score, only one plan received a score above average and was at a good grade and the quality of the other plans was moderate. The results of ANOVA test showed that the mean of analysis component in the programs is more than the two components of awareness and action and there is no significant difference between the score of the three components of the programs. In other words, regional development programs have failed to succeed in three components of awareness, analysis, and action on drought adaptation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Assessment
  • Drought
  • Regional Development
  • Development pattern
شرکت آب منطقه ای چهارمحال و بختیاری . 1397. گزارش پایش خشکسالی استان چهارمحال و بختیاری. شهرکرد.

وزارت نیرو. 1396. گزارش وضعیت آب از نظر کشاورزی و شرب در حوزه‌های مختلف. دفتر مطالعات پایه منابع آب. تهران.

سیف الدینی، ف. پناهنده خواه، م. 1389. چالش‌ها و موانع برنامه ریزی توسعه منطقه‌ای در ایران. پژوهش‌های جغرافیای انسانی (پژوهش‌های جغرافیایی). دوره42. شماره73.

عزمی، آ. خراسانی، م. مطیعی لنگرودی. س. 1387. آسیب‌های ناشی از بر هم خوردن تعادل هیدرولوژی بر محیط زیست و چگونگی کاهش اثرات آن. چهارمین همایش زمین شناسی و محیط زیست. دانشگاه اسلامشهر.

سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی چهارمحال و بختیاری. 1396. آمارنامه استان چهارمحال و بختیاری. شهرکرد.

Anđić, D., & Vorkapić, S. T. 2014. Interdisciplinary approaches to sustainable development in higher education: A case study from Croatia. In Handbook of Research on Pedagogical Innovations for Sustainable Development (pp. 67-115). IGI Global.

Bajracharya, Bhishna (2011), Climate change adaptation through land use planning and disaster management: Local government perspectives from Queensland, , 17th Pacific Rim Real Estate Society Conference Climate change and property: Its impact now and later 16 -19 January 2011, Gold Coast

Brown, Oli and Alec Crewford. 2009. Rising Temperatures, Rising Tensions, Climate change and the risk of violent conflict in the Middle East, International Institute for Sustainable Development, Winnipeg.

Wilhite, D A, Svoboda, M D and Hayes, M J. 2007. Understanding the Complex Impacts of Drought: A Key to Enhancing Drought Mitigation and Preparedness. Water Resources Management 21(5), 763-774.

Dulal, H., Brodnig, G., Onoriose, C. G., & Thakur, H. K. 2010. Capitalising on Assets: vulnerability and adaptation to climate change in Nepal. Washington, DC: The World Bank.

Fussel, H-M. 2007. "Vulnerability: A generally applicable conceptual framework for climate change research." Global Environmental Change 17(2): 155-167.

Tang, Z., Wang, Z., & Koperski, T. 2011. Measuring local climate change response capacity and bridging gaps between local action plans and land use plans. International journal of climate change strategies and management, 3(1), 74-100.

Svoboda, M, Smith, K H, Widhalm, M, Woudenberg, D, Knutson, C, Sittler, M, Angel, J, Spinar, M, Shafer, M, Mcpherson, R and Lazrus, H. 2010. Drought-ready Communities: A Guide to Community Drought Preparedness. Retrieved May 14, 2012, from http://drought.unl.edu/portals/0/docs/DRC_Guide.pdf

Balling Jr, R C and Gober, P .2007. Climate variability and residential water use in the City of Phoenix, Arizona. American meteorological Society 46(7), 1130-1137.

Hayes, M J, Wilhelmi, O V and Knutson, C L .2004. Reducing drought risk: bridging theory and practice. Natural Hazards Review 5(2), 106-113.

Ivey, J L, Smithers, J, De Loë, R C and Kreutzwiser, R D .2004. Community capacity for adaptation to climate-induced water shortage: linking institutional complexity and 63 local actors. Environmental Management 33(1), 35-47

Wilhite, D A. 2011. Breaking the Hydro-Illogical Cycle: Progress or Status Quo for Drought Management in the United States. European Water 34, 5-18.

Fu, X., & Tang, Z. 2013. Planning for drought-resilient communities: an evaluation of local comprehensive plans in the fastest growing counties in the US. Cities, 32, 60-69.

Brody, S D. 2003. Implementing the principles of ecosystem management through local land use planning. Population and Environment 29(6), 511-540

APA. 2002. Policy Guide on Water Resources Management. Retrieved May 14, 2012, from http://www.planning.org/policy/guides/pdf/waterresourcesmanagement.pdf

Burby, R. J., Deyle, R. E., Godschalk, D. R., & Olshansky, R. B. 2000. Creating hazard resilient communities through land-use planning. Natural hazards review, 1(2), 99-106.

Schwab, J. (2010). Hazard mitigation: Integrating best practices into planning. American Planning Association