انجمن آبیاری و زهکشی ایران نشریه آبیاری و زهکشی ایران 2008-7942 مقالات آماده انتشار 2026 07 22 The effects of irrigation regime and planting arrangement on some agronomical treats of sugar beet in Golestan province تأثیر رژیم آبیاری و آرایش کاشت بر برخی صفات زراعی چغندرقند در استان گلستان 247719 10.22034/idj.2026.566631.2653 FA علی رضا صابری دانشیار، بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، علی رضا کیانی استاد بخش تحقیقات فنی و مهندسی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی گلستان وابسته به سازمان تحقیقات ، آموزش و ترویج کشاورزی. گرگان. ایران. Journal Article 2025 12 21 In the water scarcity condition, using deficit irrigation and appropriate planting pattern are the most strategies to improve water productivity. In order to find requirement water volume and suitable planting arrangement, an experiment was conducted during 2019 and 2021 in Gorgan agricultural research station under drip irrigation condition. The experimental design was strip plot in a randomized complete block design with three replications. Treatments were including four irrigation volumes [Irrigation at %125 (I1), %100 (I2), %75 (I3) and %50 of water content of field capacity (I4)], as main plots, and planting arrangement of single row, paralleled double row 25 cm and zigzag double row 25 cm as sub plots. The needed plant water estimated with measurement of soil moisture before irrigation from root development deep and calculation shortage of moisture at without tension treatment. The root yield at treatment of irrigation at %125 of field capacity was 78.83 ton ha-1 and compare to irrigation at %75 and %50 of field capacity 13 percent and 37 percent was better. The final product of sugar beet cultivation was achieved at the 75% irrigation levels. The zigzag planting arrangement with mean yield of 73.39 and 20.99 ton ha-1 had the highest white sugar and sugar beet fodder respectively. Interaction effect of planting arrangement and irrigation volume showed the zigzag planting arrangement with irrigation at %100 with yield of 84.28 ton ha-1 had the high production compare to other treatments. The results of this project, with consumption of 4338 m3 ha-1 water at %100 of field capacity and treatment consumption of 3559 m3 ha-1 water at %75 of field capacity can get acceptable yield. At %75 of field capacity treatment in case of low water consumption recommended with zigzag planting arrangement. This irrigation schedule conserved irrigation water (18%), and achieved maximum irrigation water-use efficiency. این پژوهش به منظور بررسی تاثیر آرایش کاشت و مدیریت آبیاری چغندرقند، به‌صورت آزمایش اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار طی دو سال زراعی (1399-1398) و (1400-1399) در ایستگاه تحقیقات کشاورزی گرگان اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل سطوح آبیاری (۵۰، ۷۵، ۱۰۰ و ۱۲۵ درصد نیاز آبی گیاه) در کرت‌های اصلی و آرایش‌های کاشت در کرت‌های فرعی (فاصله پشته 50 سانتی‌متر با یک ردیف کاشت روی پشته، فاصله پشته 50 سانتی متر با دو ردیف موازی 25 سانتی‌متری روی پشته و فاصله پشته 50 سانتی‌متر دو ردیف زیگزاگی 25 سانتی‌متری روی پشته) بودند. ابعاد کرت 6 در 8 متر مربع و فاصله بوته‌ها روی همه ردیف‌ها 18 سانتی‌متر در نظر گرفته شده بود. آب مورد نیاز گیاه براساس جبران کمبود رطوبت خاک(SMD) در تیمار بدون تنش و اعمال ضرایب برای تیمارهای دیگر برآورد و با استفاده از آبیاری قطره‌ای نواری اعمال شد. نتایج آنالیز واریانس دو ساله نشان داده است که بیشترین عملکرد ریشه در تیمار آبیاری 125 درصد ( 83/78 تن در هکتار) بود که نسبت به آبیاری 75 و 50 درصد به‌ترتیب 13 درصد و 37 درصد برتری داشت. از نظر آرایش کاشت، الگوی زیگزاگی با میانگین عملکرد 39/73 تن در هکتار ریشه و 99/20 تن در هکتار علوفه نسبت به بقیه الگوها برتری داشت. برهمکنش مقدار آبیاری در آرایش کاشت نشان داد، آرایش کاشت زیگزاگی در آبیاری 100 درصد با عملکرد 28/84 تن در هکتار نسبت به سایر تیمارها تولید بیشتری داشت. با مصرف 4338 مترمکعب آب در هکتار در تیمار آبیاری 100 درصد نیاز آبی و 3559 متر مکعب آب در هکتار در تیمار آبیاری 75 درصد نیاز آبی می‌توان از عملکرد قابل قبولی برخوردارشد. آبیـاری 75 درصد نیاز آبی با آرایش کاشت زیگزاگی توصیه می‌شود که علاوه بر کاهش ۱۸ درصدی مصرف آب، بهره‌وری آب را افزایش می‌دهد.