تعیین میزان آب کاربردی و بهره‌وری آب در باغات سیب استان فارس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیارپژوهشی بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش

2 دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان‏شرقی، سازمان تحقیقات،

3 استاد پژوهش، بخش تحقیقات آبیاری و زهکشی، موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران .

چکیده

ارتقاء و بهبود بهره‏وری آب به عنوان یکی از راهکارهای اثربخش و کاربردی برای تولید محصولات باغی در شرایط تنش آبی در کشور و به ویژه در استان فارس به عنوان یکی از قطب‌های تولید محصولات باغی به شمار می‏رود. بنابراین، تعیین میزان آب کاربردی و بهره‌وری آب در باغات سیب استان فارس هدف اصلی این پژوهش بود. تعداد 24 باغ سیب در سه شهرستان آباده، اقلید و سپیدان با بیشترین سطح زیرکشت و تولید محصول سیب به عنوان شهرستان‏های پایلوت اجرای پروژه انتخاب شدند. در باغات آزمایشی، اندازه‏گیری حجم آب آبیاری (با استفاده از فلوم WSC و یا کنتور حجمی) عملکرد سیب و خصوصیات خاک‌شناختی، هواشناختی و پارامترهای آبیاری در سال زراعی 97-98 صورت گرفت. نتایج نشان داد میانگین محصول تولیدی در استان 2/30 تن در هکتار بود. متوسط حجم آب کاربردی در باغات 17956 و تغییرات آن از 12519 تا 23040 مترمکعب در هکتار بود. میزان بهره‌وری آب از 07/0 تا 28/6 کیلوگرم بر مترمکعب متغیر بود. متوسط این شاخص 67/1 کیلوگرم بر مترمکعب به دست آمد. تغییر سامانه‌های آبیاری از سطحی به قطره‌ای اگرچه باعث کاهش حجم آب آبیاری و افزایش میزان محصول و افزایش بهره‌وری آب گردیده، لیکن این تغییرات قابل توجه نبوده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Determining the Amount of Applied Water and Water Productivity in Apple Orchards in Fars Province

نویسندگان [English]

  • Mohammad Ali Shahrokhnia 1
  • Abolfazl Nasseri 2
  • Fariborz Abbasi 3
1 Associate Professor, Agricultural Engineering Research Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization(AREEO), Shiraz, Iran.
2 Associate Professor, Agricultural Engineering Research Department, East Azarbaijan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tabriz, Iran
3 Professor, Agricultural Engineering Research Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran.
چکیده [English]

Improvement and enhancement of water productivity is one of the effective and applied solutions to produce valuable gardens products under stress conditions in the country, and especially in Fars province as one of the regions producing garden products. Therefore, determining applied water and water productivity in apple gardens of Fars province was the main objective of this study. In this study, a total of 24 apple gardens were selected in three districts of Abadeh, Eghlid and Sepidan, having the largest cultivated area and production of apple as the experimental pilots. The volume of water (using flume or volumetric devices), apple yield and soil characteristics, meteorological variables and irrigation parameters were measured in experimental gardens. Results showed that average yield was 30.2 t ha-1. Applied water varied from 17956 to 23040 m3 ha-1. Water productivity varied from 0.07 to 6.28 kg m-3 and averaged 1.67 kg m-3. Although changing irrigation systems from surface to drip ones reduced water consumption, but increased the yield and therefore insignificantly increased water productivity.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Apple
  • Drip Irrigation
  • Surface irrigation
  • Water requirement
احمدی، ک.، ح. عبادزاده، ف. حاتمی، ر. حسینپور، و ه.  عبدشاه. 1398. آمار نامه وزارت جهاد کشاورزی، جلد سوم محصولات باغبانی. مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات وزارت جهاد کشاورزی. 166 صفحه.
بی­نام. 1397. تفاهم نامه سند بهره وری آب کشاورزی (افق ده ساله). وزارت جهاد کشاورزی، اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران.
بی‌نام، 1377. گزارش وزارت نیرو به هیئت محترم دولت. وضعیت آب و فاضلاب، برق و یارانه‌های انرژی. خرداد 1377. 75 صفحه.
جلینی، م. 1384. استفاده از آبیاری قطره ای در باغات سیب (مالینگ). مجموعه مقالات تحقیقی ترویجی اولین جشنواره ملی ترویج سیستم های آبیاری تحت فشار. مشهد.
علیزاده، الف.1376. اصول و عملیات آبیاری قطره‏ای. انتشارات دانشگاه امام رضا (ع).450 صفحه.
قدرت‌نما، ق. 1377. منابع، مصارف و نیازهای آبی در ایران: حال و آینده. آب و توسعه (فصلنامه امور آب وزارت نیرو). 6 (2 و 3): 20 تا 46.
قلی‌زاده، ح.، عبادزاده،ح. احمدی، ک. حاتمی، ف. حسین‌پور، ر.، عبدشاه، ه. رضایی، م.م. و فضلی‌استبرق، م. 1395. آمارنامه کشاورزی. وزارت جهاد کشاورزی، معاونت برنامه‌ریزی و اقتصادی، مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات. 167 صفحه.
محمدولی سامانی، ج.1384. مدیریت منابع آب و توسعه پایدار. دفتر مطالعات زیربنایی مجلس شورای اسلامی. شماره گزارش 7374. 35 صفحه
موحددانش، ع. 1373. هیدرولوژی آب‌های سطحی ایران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها. 379 صفحه.
ناصری،ا.، ف. عباسی و م. اکبری. 1394. تحلیل مصرف آب در بخش کشاورزی بر مبنای بیلان آب در چرخه هیدرولوژیک کشور. موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی. 42 صفحه.
ناصری، ا.، عباسی، ف.، سهراب، ن.، عباسی و م.، اکبری. 1396. برآورد مقدار آب مصرفی در بخش کشاورزی. گزارش نهایی پروژه تحقیقاتی. موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی. 199 ص
ناصری، ا.، عباسی، ف.، و اکبری، م. 1396. برآورد آب مصرفی در بخش کشاورزی به روش بیلان آب. تحقیقات مهندسی سازه های آبیاری و زهکشی. 18 (68): ص 17 تا 32.
یزدانی، ه. 1372. مقایسه روش‏های آبیاری قطره‏ای و سطحی روی درختان سیب. گزارش پژوهشی بخش تحقیقات خاک و آب استان اصفهان. 72
Allen, R. G., Pereira, L. S., Raes, D. and Smith, M. 1998. Crop Evapotranspiration-Guidelines for computing crop water requirements-FAO Irrigation and drainage paper 56. Fao, Rome, 300(9), D05109.
Ayers, R. S. and Westcot, D. W. 1985. Water quality for agriculture (Vol. 29). Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations.
Bjorneberg, D.L. 2013. Irrigation methods. USDA Agricultural Research Service, Kimberly, ID, USA.
Du, S., Kang, S., Li, F. and Du, T. 2017. Water use efficiency is improved by alternate partial root-zone irrigation of apple in arid northwest China. Agricultural Water Management. 179: 184-192.
Ebel, R. C., Proebsting, E. L. and Patterson, M. E. 1993. Regulated deficit irrigation may alter apple maturity, quality, and storage life. HortScience. 28(2): 141-143.
Einhorn, T. and Caspari, H. W. 2004. IV International symposium on irrigation of horticultural crops. ISHS Acta Horticulture 664.
El Jaouhari, N., Abouabdillah, A., Bouabid, R., Bourioug, M., Aleya, L. and Chaoui, M. 2018. Assessment of sustainable deficit irrigation in a Moroccan apple orchard as a climate change adaptation strategy. Science of the total environment. 642: 574-581.
Lieb, B. G. Casperi, H. W., Redulla, C. A., Andrews, P. K., Jabro, J. D. 2005. Partial root zone drying and deficit irrigation of Fuji apples in a semi-arid climate. Irrigation Science. 24: 85-99.
Mills, T. M. and Behboudian, M. H. 1996. Preharvest and storage quality of Braeburn apple fruit grown under water deficit conditions. New Zealand Journal of crop and horticultural science. 24: 159-166.
Mills, T. M., Behboudian, M. H. and Clothier, B. E. 1996. Water relations, growth, and the composition of Braeburn apple fruit under deficit irrigation. Journal of the American Society for Horticultural Science. 121(2): 286-291.
Molden, D. 2007. Water for food. Water for life. A comprehensive assessment of water management in agriculture. International Water Management Institute (IWMI) and FAO.
Oliveira, C.P.M., Simoes, W.L., Silva, J.A.B., Faria, G.A., Lopez, P.R.C. and Amorim, M.N. 2020. Physiological and biochemical responses of apple trees to irrigation water depth in a semiarid region of Brazil. Ciência e Agrotecnologia, 44:e015620.
Raes, D. 2012. Reference manual-ETO calculator, version 3.2. Food and Agriculture Organization of the United Nations Land and Water Division. Rome, Italy.
Zhang, W., Sheng, J., Li, Z., Weindorf, D.C., Hu, G., Xuan, J. and Zhao, H. 2021. Integrating rainwater harvesting and drip irrigation for water use efficiency improvements in apple orchards of northwest China. Scientia Horticulturae. 109728.
Zhong, Y., Fei, L., Li, Y., Zeng, J. and Dai, Z. 2019. Response of fruit yield, fruit quality, and water use efficiency to water deficits for apple trees under surge-root irrigation in the Loess Plateau of China. Agricultural Water Management. 222: 221-230.