بررسی اثر کمی و کیفی آب آبیاری بر عملکرد سویا در استان گلستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد آبیاری و زهکشی، گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

2 استادیار گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

3 دانشیار گروه مهندسی آب، گروه مهندسی آب دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

چکیده

یک راه سازگاری با بحران کمبود بارش­ها در مناطق ساحلی کشور، استفاده از منابع آب نامتعارف مانند آب دریا می‍باشد. هدف از این پژوهش، بررسی تاثیر استفاده تلفیقی از آب دریای خزر با آب معمولی موجود و سطوح مختلف آب آبیاری بر خصوصیات عملکرد و درصد روغن گیاه سویا در استان گلستان می‌باشد. به این منظور آزمایشی در قالب طرح فاکتوریل کامل تصادفی با 9 تیمار و سه تکرار برای بررسی تاثیر توام تنش شوری ناشی از اختلاط آب دریای خزر با آب معمولی و سطوح مختلف آب آبیاری بر عملکرد و درصد روغن سویا در مزرعه پژوهشی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان برای یک سال انجام شد. تیمارهای اعمال شده، سه تیمار سطوح آبیاری شامل 75 درصد، 100 درصد و 125 درصد نیاز آبی و 3 تیمار شوری شامل آبیاری با آب معمولی با شوری ds/m 6/0، آب با شوری  ds/m 5 (شوری حد آستانه قابل تحمل توسط سویا) و آب با شوری ds/m 8 (بیش از حد آستانه) در کرت­های با ابعاد 3×3 متر بود. تحلیل آماری انجام شده حاکی از آن بود که تاثیر شوری­های آب حاصل از اختلاط آب دریای خزر و آب شاهد بر وزن هزار دانه، وزن بوته و درصد روغن در سطح یک درصد معنی‌دار بود. همچنین اثر سطح آبیاری بر وزن هزار دانه و وزن‌ بوته در سطح یک درصد معنی‌دار اما بر میزان درصد روغن تیمارها معنی‌دار نشد. البته سطح آبیاری در سطح پنج درصد بر میزان روغن اثر معنی‌دار داشت. در بخش عملکرد دانه و بیوماس، با افزایش تنش شوری میزان عملکرد کاهش یافت به طوری که بیش­ترین میزان عملکرد در آبیاری 100 درصد و شوری آب معمولی و کم­ترین میزان عملکرد در آبیاری 125 درصد و شوری ds/m 8 بدست آمد. همچنین بیش­ترین میزان بهره‌وری آب در تیمار شاهد به میزان kg/hac.mm 83/29 و کم­ترین میزان بهره‌وری آب در شوری ds/m 8 و سطح آبیاری 125 درصد به میزان kg/hac.mm 06/6 بدست آمد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effect of Irrigation Water Quality and Quantity on Soybean Yield in Golestan Province

نویسندگان [English]

  • Esmaeil Shaabani 1
  • Mehdi Zakerinia 2
  • Mousa Hesam 3
1 MSc Graduated of Water Engineering Department, Soil and Water Engineering College of Gorgan Agriculture Science and Natural Resources University
2 Assistant Professor, University of Agriculture science and Natural Resources of Gorgan., Gorgan., Iran
3 Associated Professor of Water Engineering Department, Soil and Water Engineering College of Gorgan Agriculture Science and Natural Resources University
چکیده [English]

One of the consistency ways to endure precipitation scarcity beside coastal region of country is using unconventional waters such as Sea water. The target of this study is to investigate the feasibility of mixing Caspian Sea water with available common water and different irrigation water levels on yield and oil content of soybean in Golestan province. An experiment in a completely randomized factorial design with 9 treatments and three replications was carried out to investigate the simultaneous effects of salinity of mixing Caspian Sea water with common water and different irrigation water levels on yield and oil content of soybean in research farm of Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources. The treatments were including three main treatment irrigation levels of 75 %, 100 % and 125 % of crop water requirement and 3 sub-treatments involved the irrigating with well water with salinity 0.6 dsm-1, 5 dsm-1 (salinity threshold tolerated by soybean) and 8 dsm-1 (Over the salinity threshold) ,With three replication was down in 27 basins with 3 × 3 meters surface. The statistical analysis showed that the effect of Caspian Sea water salinity mixed with well water on the weight of one thousand seeds, plant weight and oil content was significant at the one percent level. Also the effect of irrigation level on weight of one thousand seeds and plant weight was significant on 1 percent but on oil content percent was not significant. Although irrigation water amounts had significant effect on oil content percent at 5 percent probability. For grain yield and biomass, the performance was reduced with increasing salinity levels So that the highest yield was observed in treatment I2S1 (100% of irrigation level and no saline water) and also the lowest yield was observed In treatment I3S3 (125% of irrigation And 8 ds/m of salinity). The highest water efficiency in was observed in control treatment around 29.83 kg/hac.mm and also the lowest efficiency was observed in treatment I3S3 (125% irrigation level with 8 ds/m of salinity) around 6.06 kg/hac.mm.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Caspian Sea Water
  • Irrigation levels
  • Oil
  • salinity stress
  • soybean
امینی­فر،ج.، بیگلویی،م.، محسن آبادی،غ.، سمیع زاده،ح. 1391. اثرات کم­آبیاری بر عملکرد کمی و کیفی رقم­های سویا در منطقه رشت. مجله الکترونیک تولید گیاهان زراعی. 5.2: 93-106.
دانشیان،ج.، هادی،ح.، جنوبی،پ. 1388. بررسی واکنش ارقام و لاین­های سویا به تنش کم‌آبی در مرحله نمو غلاف با استفاده از شاخص حساسیت و تحمل به تنش. مجله تنش­های محیطی در علوم گیاهی. 1.2: 101-108.
رستمی­هیر،م.، گالشی،س.، سلطانی،ا.، زینلی،ا. 1383. تاثیر تنش شوری بر رشد و تثبیت بیولوژیک نیتروژن در یازده رقم سویا. مجله علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان. 11.2: 127-136.
شاه­مرادی،ش.، زینالی خانقاه،ح.، دانشیان،ج.، خدابنده،ن و احمدی،ع. 1388. بررسی اثرات تنش خشکی در ارقام ولاین­های پیشرفته سویا با تاکید بر شاخص­های تحمل به تنش. مجله علوم گیاهان زراعی ایران. 40.3: 9-22.
صالح،ا.، حسن‌لی،ع.م، 1393. بررسی تاثیر پساب و روش­های آبیاری بر شوری خاک در منطقه­ی نیمه­خشک دشت کربال. نشریه آب و توسعه پایدار. 1 .2: 47- 54.
فرنیا،ا و مدنی،ح. 1389. تاثیرتنش خشکی و نژادهای مختلف باکتری ریزوبیوم ژاپونیکوم برخصوصیات کمی و کیفی سویا رقم کلارک. یافته­های نوین کشاورزی. 4.4: 391-404.
کلانتر احمدی،س.، دانشیان،ج و محمودی­نژاد دزفولی،س. 1394. تاثیر تنش خشکی بر عملکرد ژنوتیپ­های سویا در شرایط شمال خوزستان. نشریه تولیدات گیاهان روغنی. 2.1: 57-69.
وحدی،ن.، قلی­نژاد،ا.، منصوری­فرد،س.، غیرتی آرانی،ل و رحیمی،م. 1394. تاثیر تنش خشکی بر عملکرد دانه و روغن و پروتئین ارقام مختلف سویا. نشریه تولیدات گیاهان روغنی. 2.1: 99-113.
Gercek,S., Boydak,E., Okant,M., Dikilitas,M. 2009. Water pillow irrigation compared to furrow irrigation for soybean production in a semi-arid area. agricultural water management. 96: 87-92.
Gorham, J. 1996. Mechanisms of salt tolerance of halophytes. In: Halophytes ecologic agriculture. (eds: R.C. Allah,C. V. Nalcolm and A. Aamdy). Marcel Dekker. Inc. 30-53.
Munns,R., Greenway,H., Delane,R., Gibbs,J. 1982. Ion concentration and carbohydrate status of the elongating leaf tissue of Hordeum vulgare growing at high extrnal NaCl. Journal of Experimental Botany.  33: 574-583.
Ovise,B., DaiQ., Liu,X., Huang,S.H., Wang,Z. 1999. Flooding induce membrane damage, lipid oxidation and activated oxygen generation in Corn leaves. Plant and Soil. 179: 261-268.
Penuelas,J., Isla,R., Filella,I., Araus,J.L. 1997. Visible and near-infrared reflectance assessment of salinity effects on barley. crop science. plant physiology. International Journal of Public Administration. Marcel Dekker. 37: 198-202.
Ruhul Amin,A.K.M., Jahan,S.R.A., Hasanuzzaman,M. 2009. Yield components and yield of three soybean varieties under different irrigation management. European Journal of Scientific Research. 4: 40-46.
Velgaleti,R., Schwetzer,S.M. 1995. General effects salt stress on growth and Vieira,R.D., Tekrony,D.M. and Egli,D.B.  1992. Effect of drought and defoliation stress in the field on soybean seed germination and vigor. crop science. 32: 471-475.