بررسی اثرات دوره خشکسالی هیدرولوژیک اخیر بر میزان شوری رودخانه کارون

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه شهید چمران اهواز، دانشکده علوم آب، گروه هیدرولوژی

2 استاد گروه هیدرولوژ - و مناب آب دانشتده مهندسی علوم آب دانشگاه شاهید چمران اهواز

چکیده

رودخانه کارون بزرگترین و پرآب‌ترین رودخانه‌ ایران به شمار می‌رود. وقوع خشکسالی هیدرولوژیک از سال‌ 1387 و تداوم آن تا سال‌های اخیر، توسعه زمین‌های کشاورزی، احداث حوضچه های پرورش ماهی، تخلیه زهاب‌های کشاورزی و فاضلاب‌های شهری و صنعتی از جمله عواملی است که پایش کیفیت آب کارون را به یک ضرورت ملی تبدیل کرده است. این مطالعه با هدف بررسی وضعیت کیفی آب رودخانه کارون در بازه زمانی 1380 تا 1395 در محل ایستگاه‌های هیدرومتری گتوند و اهواز انجام گرفته است. متغیرهای مورد بررسی شامل EC (هدایت الکتریکی) و Q (دبی) در دوره آماری 1395-1380 می‌باشد. در این تحقیق از آزمون های من-کندال و پتیت به ترتیب برای بررسی روند و تعیین نقطه شکست و از شاخص SDI جهت محاسبه خشکسالی هیدرولوژیک سری‌های زمانی استفاده شد. نتایج این تحقیق حاکی از آن است که همزمان با شروع خشکسالی هیدرولوژیک و کاهش شدید در دبی رودخانه کارون از سال 1387، متوسط هدایت الکتریکی سال‌های 1395-1387 در ایستگاه‌های گتوند و اهواز نسبت به سال‌های 1386-1380 به ترتیب 37 و 56 درصد افزایش داشته است. اگر آبی با شوری 1152 میکروزیمنس بر سانتی متر از محل بند تنظیمی گتوند خارج شود، شوری در اهواز به 2105 میکروزیمنس بر سانتی متر افزایش می‌یابد. بدین ترتیب عمده آلودگی رودخانه کارون در پایین دست سد گتوند رخ می‌دهد. افت کیفیت آب در پایین دست بر اثر ورود عواملی همچون آب برگشتی از زمین‌های کشاورزی، رودخانه شور دشت بزرگ، پساب حوضچه-های پرورش ماهی در حاشیه گرگر و پساب صنعتی و شهری به رودخانه کارون می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of the Recent Hydrological Drought Effects on the Salinity in Karun River

نویسندگان [English]

  • safoora shatti 1
  • ali akhondali 2
1 chamran university of ahvaz
2 Professor, Faculty of Water Sciences Engineering, Shahid Chamran University of Ahvaz
چکیده [English]

Karun River is one of the largest and most watered rivers in Iran. In recent years, hydrological droughts, the development of agricultural land, the construction of fish ponds, industrial waste water are among the main factors in the quality of Karun water quality.The purpose of this study is to evaluate the water quality of the Karun River during the period from 2001 to 2016 in Gotvand and Ahvaz Station. The Parameters studied in this study include EC and Q in the statistical period from 2001 to 2016.
In this research, Mann- Kendall and Pettit tests were used to investigate the trend and determine the break point and the SDI index was used to calculate the hydrological drought. Hydrological drought is the main cause of 37% and 56% increase in the electrical conductivity of water at Gotvand and Ahwaz stations. The water with an electrical conductivity of 1152 at the Gotvand station, increases in Ahvaz to 2105. Most contamination of the Karun River occurs at the bottom of the Gotvand dam. Reducing the quality of karun water depens on factors such as agricultural drainage, shur river, fish farming area, industrial waste and urban waste.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Hydrological drought
  • Karun river
  • Mann- Kendall
  • Pettit