بررسی مقایسه ای پارامترهای هیدرولیکی تاثیرگذار بر آبشستگی پایه های پل در بسترهای چسبنده و دانه ای با استفاده از روش رگرسیون فرآیند گاوسی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی گروه آب دانشکده عمران دانشگاه تبریز

2 دانشجوی دکتری عمران مهندسی و مدیریت منابع آب دانشگاه تبریز

3 گروه عمران، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر - ایران

چکیده

پدیده آبشستگی در اطراف پایه‌های پل‌ها یکی از مسائل مهم در علم مهندسی رودخانه می‌باشد. آبشستگی باعث ایجاد گودال در اطراف پایه‌های پل و در نهایت تخریب آن می‌گردد. تاکنون مطالعات بسیاری در این خصوص انجام شده و روابط متعددی برای تخمین پارامتر عمق آبشستگی ارائه گردیده است. بااین حال، به دلیل تاثیر پارامترهای مختلف و وجود عدم قطعیت در پدیده آبشستگی روابط موجود منجر به نتایج جامع و دقیقی نمی‌گردند. در تحقیق کنونی با استفاده از چندین سری داده‌ی آزمایشگاهی کارایی روش هوشمند رگرسیون فرآیند گاوسی (GPR) در تخمین میزان عمق آبشستگی پایه‌های پل در بسترهای چسبنده و دانه‌ای بررسی شد. مدل‌های مختلفی تعریف گردیده و تاثیر پارامترهای هیدرولیکی مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج حاصله کارایی بالای روش به‌کاررفته در تحقیق را در تخمین عمق آبشستگی نسبت به روابط نیمه تجربی به اثبات رساند. ملاحظه گردید که مدل‌های تعریف‌شده برای خاک چسبنده نسبت به ک خادانه‌ای و غیرچسبنده در تخمین عمق آبشستگی موفق‌تر می‌باشند. ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ نتایج برای داده‌های آزﻣﻮن، در ﺣﺎﻟﺖ ترکیب رس و ماسه مقادیر 801/0DC=، 952/0CC=، 132/0RMSE=، % 23/15MAPE=، در حالت خاک رس مقادیر 883/0DC=، 986/0CC=، 054/0RMSE=، % 82/11MAPE= و برای خاک دانه‌ای مقادیر 769/0DC=، 889/0CC=، 191/0RMSE=، %21/18MAPE= به‌دست آمد. نتایج نشان داد که پارامترهای مربوط به رطوبت نمونه خاک و درصد تراکم خاک رسی در پیش‌بینی عمق آبشستگی موثر می‌باشند. بر اساس نتایج آنالیز حساسیت مشخص گردید که در حالت ترکیب رس و ماسه رطوبت خاک با داشتن میانگین درصد خطای مطلق %42/24، در حالت خاک رسی تنش برشی بی‌بعد و درصد تراکم خاک رسی به ترتیب با داشتن خطای % 49/43 و % 04/47 و در حالت خاک غیرچسبنده عدد فرود پایه با داشتن خطای %65/28 به‌ترتیب موثرترین پارامترها در تخمین عمق آبشستگی در خاک‌های چسبنده و غیرچسبنده هستند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparative Study of Effective Hydraulic Parameters on Bridge Piers Scouring in Cohesive and Grainy Soils Using Gaussian Process Regression Method

نویسندگان [English]

  • Kiyoumars Roushangar 1
  • Roghayeh Ghasempour 2
  • Syed Mahdi Saghebian 3
1 Department Hydraulic Engineering, Faculty of Civil Engineering, Tabriz University, Iran
2 PhD student, Faculty of Civil Engineering, University of Tabriz, Tabriz, Iran
3 Department of Civil Engineering, Ahar Branch, Islamic Azad University - Ahar-Iran
چکیده [English]

The phenomenon of scouring around bridge piers is one of the important issues in river engineering science. Scouring creates a trench around the bridge piers and ultimately destroys them. So far, many studies have been done in this regard and numerous relationships have been proposed to estimate the scour depth parameter. However, due to the influence of various parameters and uncertainty in the scouring phenomenon, existing relationships do not lead to accurate and comprehensive results. In the present study, using a series of experimental data, the efficiency of the Gaussian Process Regression (GPR) method was evaluated to estimate the scour depth of bridge piers in cohesive and grainy beds. Various models were developed and the impacts of hydraulic parameters were evaluated. The results proved the high efficiency of the applied method in the research in estimating the scour depth compared to the semi-empirical equations. It was observed that the defined models for cohesive soils are more successful in estimating the scour depth than grainy and non- cohesive soil. The best result for test series was obtained in the state of soil with clay and sand with the values of CC=0.952, DC=0.801, RMSE=0.132 and MAPE=15.23%; in clay soil state with the values of CC=0.889, DC=0.883, RMSE=0.054 and MAPE=11.82% and in non-cohesive soil state with the values of CC=0.988, DC=0.796, RMSE=0.191 and MAPE=18.21%. The results showed that soil moisture and clay soil density were effective in predicting scour depth. Based on the results of sensitivity analysis, in the state of soil with clay and sand moisture with mean absolute percentage error of 24.42%, in the state of clay soil shear stresses and the percentage of soils density with errors of 43.42% and 47.04%, respectively, and in non-cohesive soil state pier Froude number with error of 28.65% were respectively the most effective parameters in estimating the scour depth in cohesive and non-cohesive soils.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Clay
  • cohesive soil
  • GPR
  • Grainy particles
  • Scouring