تعیین سودآوری و بهره وری اقتصادی آب کشاورزی در تولید محصولات زراعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار پژوهش تحقیقات اقتصاد کشاورزی، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

2 استادیار پژوهش تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

3 عضو هیات علمی بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان

چکیده

امروزه با توجه به محدودیت منابع، افزایش بهره‌وری نهاده‌ها بویژه نهاده آب در بخش کشاورزی جهت دستیابی به امنیت غذایی در کشور یک راهبرد اساسی است. در همین راستا اهداف مطالعه حاضر، تعیین بهره‌وری فیزیکی و اقتصادی آب کشاورزی در تولید محصولات زراعی تحت شرایط تحقیقاتی در مزارع تحقیقاتی مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر در استان البرز بود که در سال 1399 با استفاده از اطلاعات سال‌های 98-1395 انجام شد. در این پژوهش، به منظور برآورد بهره‌وری آب از شاخص‌های بهره‌وری فیزیکی و بهره‌وری اقتصادی استفاده گردید. طبق نتایج، در مزارع تحقیقاتی مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر طی دوره 98-1395، میانگین درصد بازده فروش در تولید گندم، جو، کلزا، ذرت علوفه‌ای آبی تولید شده به‌ترتیب 13/4، 39/3، 38/9 و 19/5 درصد سود و به ازای یک ریال سرمایه‌گذاری درتولید گندم، جو، کلزا، ذرت علوفه‌ای آبی به‌ترتیب 15/5، 64/6، 63/6 و 24/8 ددرصد سود به همراه داشته است. میانگین بهره‌وری فیزیکی آب آبیاری مصرفی در تولید گندم، جو، کلزا، ذرت علوفه‌ای آبی به‌ترتیب 0/56، 0/51، 0/33 و 2/8 کیلوگرم بر مترمکعب آب برآورد شد. میانگین درآمد ناخالص حاصل از مصرف هر مترمکعب آب آبیاری مصرفی در تولید گندم، جو، کلزا، ذرت علوفه‌ای آبی به‌ترتیب 8996/8، 10431/8، 18750 و 5915/9 رریال بر مترمکعب آب و میانگین سود حاصل از مصرف هر مترمکعب آب آبیاری مصرفی در تولید گندم، جو، کلزا و ذرت علوفه‌ای آبی به‌ترتیب 1191/1، 10750، 7291/7 و 1312/2 ریال بر مترمکعب آب تعیین شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Determining Profitability and the Economic Productivity of Agricultural Water in Crop Production

نویسندگان [English]

  • Hormoz Asadi 1
  • Maryam Mahmoodi 2
  • shojaat zare 3
1 Assistant Professor in Agricultural Economic Researches, Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran.
2 Assistant Professor of Agricultural Extension and Education, Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran.
3 Faculty Member of Economic, social and extension Research Department, Khorasan Razavi Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Mashhad, Iran
چکیده [English]

Today, due to limited resources, increasing the productivity of inputs, especially water inputs in the agricultural sector to achieve food security in the country is a fundamental strategy. In this regard, the objectives of the present study were to determine the physical and economic irrigation water productivity in the production of crop production under research conditions in Seed and Plant Improvement Institute (SPII) research farm in Alborz province based on 2016-2019 dates in 2020. In this study, in order to estimate irrigation water productivity used physical and economic productivity. According to the results, during 2016-2019 years, The mean of sale return percent of irrigated wheat, barley, canola and forage were estimated 13.4, 39.3, 38.9 and 19.5 percent and means of investment return percent of irrigated wheat, barley, canola and forage were estimated 15.5, 64.6, 63.6 and 24.8 percent. The means of physical productivity of irrigation water for wheat, barley, canola and forage were estimated 0.56, 0.51, 0.33 and 2.8 kg/m3 and means of economic productivity of irrigation water based on gross income for wheat, barley, canola and forage were estimated 8996.8, 10431.8, 18750 and 5915.9 rials/m3 and means of economic productivity of irrigation water based on profit for wheat, barley, canola and forage were estimated 1191.1, 10750, 7291.7 and 1312.2 rials/m3.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Agricultural products"
  • efficiency"
  • Irrigation water"
  • "
  • Return"
اسدی، ه.، حیدری، ن. و قمری نژاد، م. 1388. کارایی مصرف آب آبیاری و سودآوری تولید ذرت در گروه­های مختلف بهره­برداری: مطالعه موردی در دشت سرخه. چکیده مقالات کنفرانس ملی بحران آب در کشاورزی و منابع طبیعی. آبان ماه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر ری، تهران. صفحه 9.
اسدی، ه.، سلطانی، غ.ر. و ترکمانی، ج. 1386. قیمت‌گذاری آب کشاورزی در ایران: مطالعه موردی اراضی زیر سد طالقان. نشریه اقتصاد کشاورزی و توسعه. 58 (15): 61-90.
بهرامی،م.، اسعدی، م.ع. و خلیلیان، ص. 1399. ارزیابی شاخص­های بهره­وری آب با تأکید بر آبیاری­­های نوین و سنتی در محصولات زراعی شهرستان شهریار. محیط‌زیست و مهندسی آب. 6(3): 284-292.
پالاش، م.، بافکار، ع. و فرهادی بانسوله، ب. 1400. تعیین بهره­وری آب در ذرت دانه‌ای (KSC706) با استفاده از مدل AquaCrop در استان کرمانشاه. نشریه آبیاری و زهکشی ایران. 15 (1): 234-244.
حیدری، ن. 1393. ارزیابی شاخص­های بهره­وری آب کشاورزی و عملکرد سیاست­ها و برنامه­های مدیریت آب کشور در این زمینه. فصلنامه مجلس و راهبرد. 21 (78): 177-199.
حیدری، ن. 1393. تعیین و ارزیابی کارایی مصرف آب برخی محصولات زراعی عمده تحت مدیریت زارعین در ایران. نشریه مدیریت آب و آبیاری. 1 (2): 43-57.
زمانی، ا.، مرتضوی، س. ا. و بلاتی، ج. 1393. بررسی بهره­وری اقتصادی آب در محصولات مختلف زراعی در دشت بهار. نشریه پژوهش آب در کشاورزی. 28 (1): 51-61.
کوهی چله­کران، ن.، دهقانی­سانیج، ح. نقوی، ه. و کنعانی ا. 1399. بررسی تغییرات عملکرد و بهره­وری آب در ارقام مختلف ذرت دانه­ای (704 و 410) تحت مدیریت آبیاری با روش­های آبیاری قطره­ای نواری و شیاری. نشریه آبیاری و زهکشی ایران. 5 (14): 1639-1649.
عزیزی، ع.ر.، مسعودی، گ. دهقی، ح. ربانی، م.ر. و سادات رسول س.ع. 1394. استان­شناسی البرز (اجرای آزمایشی). چاپ پنجم، دفتر تألیف کتاب­های درسی ابتدایی و متوسط نظری. سازمان پژوهش و برنامه­ریزی آموزشی. وزارت آموزش و پرورش و زهکشی ایران. 118 صفحه.
محمدی، ح.، بوستانی، ف. و اسدی، ه. 1390. کارایی مصرف آب آبیاری و تحلیل سودآوری کشت هیبریدهای مختلف ذرت در مرودشت. نشریه اقتصاد کشاورزی و توسعه. 19 (74): 1-19.
محمودی، ا. و کریمی، ه. 1396. ارزش‌گذاری اقتصادی آب برای مزارع بزرگ و کوچک گندم: مطالعه موردی شهرستان طبس. نشریه اقتصاد کشاورزی و توسعه. 25 (100): 1-19.
محمودی، م. و چیذری، م. 1396. کشاورزی چند کارکردی: رهیافت نوین توسعه پایدار روستایی. چاپ اول. تهران: نشر آموزش کشاورزی.
نوری خواجه بلاغ، ر.، خالدیان، م.ر. و کلاشمی، م.ک. 1399. بررسی شاخص­های بهره­وری آب محصولات زراعی عمده در دشت اردبیل. نشریه آبیاری و زهکشی ایران. 3 (14): 894-904.
وظیفه دوست، م.، علیزاده، ا. کمالی، غ. و فیضی م. 1387. افزایش بهره­وری آب کشاورزی در مزارع تحت آبیاری منطقه برخوار اصفهان. نشریه آب و خاک. 22 (2): 484-495.
ورجاوند، پ.، باغانی، ج. و عباسی، ف. 1400. ارزیابی مزرعه­ای بهره­وری فیزیکی و اقتصادی آب در تولید گندم: مطالعه موردی شهرستان­های اهواز و دشت آزادگان. نشریه آبیاری و زهکشی ایران. 15 (3): 665-678.
Dagdelen, N., Yilmaz, E., Sezgin, F. and Gurbuz, T. 2006. Water-yield relation and water use efficiency of Cotton and second crop Corn in Western Turkey. Agricultural Water Management. 82 (1-2): 63-85.
Fan, Y., Wang, C. and Nan, Z. 2014. Comparative  evaluation of cropwater use efficiency, economic analysis and net houshold profit simulation in arid Northwest China. Agricultural Water Management. 146: 335-345.
Faramarzi, M.,Gang, H., Schulin, R. and Abbaspour, K. 2010. Modeling  wheat yield and crop water productivity in Iran. Implications of agricultural water management for wheat production. Agricultural Water Management. 97 (11): 1861-1875.
Kassam, A. and Smith,M. 2001. FAO methodologies on crop water use and crop water productivity Food and Agriculture Organization United Nations.
Levidow, L., Zaccaria, D., Maia, R., Vivac, E., Todorovic, M. and Scardigno, A. 2014. Improving water efficient irrigation: Prospects and difficulties of innovative practices. Agricultural Water Management. 146: 84-94.
Rao, K.V.R., Bajpai, A., Gangwar,S., Chourasla, L. and Soni,K. 2016. Maximizing water productivity of wheat  crop by adopting drip irrigation. Research on Crop.17(1): 163-168.
Salama, M.A., Nostafa, A.Z. and Yousef, K.H. 2017. Water use efficiency of wheat crop under two water application methods. Arab Journal of Nuclear Science and Applications. 50(3): 77-84