برآورد ارزش اقتصادی آب از طریق محاسبه تمایل به پرداخت شهروندان شهر مشهد برای آب مازاد کشاورزی جهت استفاده مصارف شرب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری اقتصاد کشاورزی دانشگاه تهران

2 گروه اقتصاد دانشکده علوم اداری و اقتصادی دانشگاه فردوسی مشهد ایران

3 دانشجوی دکتری اقتصاد کشاورزی، دانشگاه تهران

چکیده

یکی از مهم‌ترین و پیچیده‌ترین چالش‌های پیش‌روی کشور، مصرف بی‌رویه‌ی آب به دلیل عدم ارزشگذاری صحیح آن است. در این راستا، اصلاح نظام قیمت‌گذاری مبتنی بر ارزش اقتصادی آب، به عنوان یکی از کارآمدترین ابزارهای مدیریت تقاضا به تنظیم الگوی مصرف آب کمک شایانی می‌نماید. مطالعه‌ی حاضر تلاش می‌کند با ایجاد بازار فرضی برای شهروندان شهر مشهد مقدس، از طریق روش ارزش‌گذاری مشروط و برآورد الگوی لاجیت، به برآورد تمایل به پرداخت مصرف‌کنندگان در سال 1399 و بررسی عوامل اثرگذار بر ترجیحات عمومی افراد برای تعیین ارزش اقتصادی آب بپردازد. نتایج حاکی از آن است که تمایل به پرداخت شهروندان جهت مصرف هر متر مکعب آب مازاد با متغیر‌های سرانه قبض آب، بعد خانوار و متغیر مبالغ پیشنهادی رابطه منفی و با سطح تحصیلات رابطه مثبت و معنی‌دار دارد. همچنین، نتایج نشان می‌دهد که متغیر بعد خانوار و افراد اخلاق‌گرا بیشترین کشش و اثرگذاری را در تمایل به پذیرش افزایش مبلغ قبض آب داشته‌اند. نتایج مربوط به برآورد الگوی لاجیت نیز حاکی از آن است که متوسط مصرف آب شهروندان مشهد مقدس برای هر خانوار (با میانگین بعد 3 نفر) برابر با 41/23 متر مکعب در ماه و تمایل به پرداخت هر خانوار برای یک متر مکعب آب مازاد کشاورزی برابر 52/14631 ریال در ماه است. نتایج این پژوهش می‌تواند مبنایی برای واقعی نمودن قیمت آب، دریافت جرائم مرتبط با مصارف اضافی، تبیین دقیق پرداخت‌های پلکانی، و در نهایت هدفمندی دریافتی‌ها در راستای توسعه صنعت آبی کشور باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Estimating the Economic Value of Water by Calculating Mashhad Citizens’ Willingness to Pay for Excess Water in the Agricultural Sector for Drinking

نویسندگان [English]

  • Mahdi Bastani 1
  • Narges Salehnia 2
  • seyed Shahab Mirbagheri 3
1 Ph.D. Agricultural Economics, University of Tehran
2 Department of Economics, Faculty of Economic and Administrative Sciences, Ferdowsi University of Mashhad, Iran
3 Ph.D. student of Agricultural Economics, University of Tehran
چکیده [English]

One of the most important and complex challenges facing Iran is the abuse of water due to its wrong valuation. In this regard, reforming the pricing system based on the economic value of water, as one of the most efficient tools of demand management, helps to regulate the water consumption pattern. This study tries to create a hypothetical market for Mashhad citizens in 2020, using the contingent valuation method (CVM) and logit model, to estimate the willingness to pay and investigate the factors affecting the public preferences of the economic value of water. The results show that the willingness of citizens to pay for each cubic meter of excess water has a negative relationship with the water bill per capita, household size and the bid variables and has a positive and significant relationship with the level of education. Also, the results show that the household size and ethical individuals variables had the greatest elasticity and impact on the willingness to accept an increase in the amount of water bill. The results also indicate that the average water consumption of Mashhad citizens for each household (average dimension of 3 people) is equal to 23.41 cubic meters per month and monthly willingness to pay of each household is equal to 14631.52 Rials per cubic meter of agricultural excess water. The results can be the basis of true pricing of water, get offenses related to water abuse, Detailed explanation of step-by-step payments, and finally targeted receipts are in line with the development of the country's water industry.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Agricultural Excess Water
  • CVM
  • Water Bill
  • WTP
اسدی، ه. و سلطانی، غ. 1379. بررسی واکنش مصرف‌کنندگان آب خانگی و کشاورزی نسبت به نرخ آب. اقتصاد کشاورزی و توسعه. 8 (32): 167-186.
باغستانی، م. و زیبایی، م. 1389. اندازه‌گیری تمایل به پرداخت کشاورزان برای آب‌های زیرزمینی در منطقه‌ی رامجرد: (کاربرد روش CVM). اقتصاد کشاورزی. 4 (3): 41-64.
بریم­نژاد، و. 1386. استخراج تابع تقاضای آب از تابع تولید چندجمله‌ای در بخش کشاورزی. مجله علمی کشاورزی دانشگاه شهید چمران اهواز. 30 (2): 107-116.
بکتاش، ف.، آذربایجانی، ک.، کیانی، غ. و دائی کریم زاده، س. 1399. محاسبه بهای تمام‌شده آب کشاورزی در شبکه‌های آبیاری با رویکرد روش هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت (ABC) (مطالعه موردی شبکه آبیاری دز ناحیه شمال خوزستان). اقتصاد و توسعه کشاورزی. 34 (1): 97-111.
بهلولوند، ع.، صدر، س.ک. و هاشمی، س.ا. 1394. بررسی نقش بازارهای آب کشاورزی در قیمت‌گذاری و تخصیص منابع آب (مطالعه موردی: بازار آب مجن). تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران. 45 (4): 761-773.
ترکمانی، ج. و شجری، ش. 1387. مدیریت تقاضای آب آبیاری: کاربرد روش مطلوبیت چند معیاری. مجله علوم آب و خاک. ۱۲ (۴۴):397-387.
چیمه، ط.، ابراهیمی، ک.، هورفر، ع. و عراقی نژاد، ش. 1393. ارزیابی ارزش اقتصادی آب کشاورزی با رویکرد قیمت‌گذاری بر اساس نوع محصول در دشت قزوین. پژوهش آب در کشاورزی (علوم خاک و آب). 28 (1): 171-181.
حسنوند، م.، جولایی، ر.، کرامت زاده، ع. و اشراقی، ف. 1397. کاربرد مدل برنامه‌ریزی ریاضی مثبت به‌منظور تحلیل اثر سیاست تغییر قیمت و مقدار آب کشاورزی بر الگوی کشت محصولات زراعی شهرستان نکا. اقتصاد کشاورزی. 12 (3): 73-95.
رفیعی، ح. و امیر نژاد، ح. 1389. ترجیحات عمومی و تمایل به پرداخت برای حفاظت جنگل‌های استان مازندران (بررسی موردی: منطقه سلیمان تنگه ساری). جنگل و فرآورده‌های چوب (منابع طبیعی ایران). 63 (4): 355-367.
زارع پور، ز.، تهامی­پور، م. و شاوردی، ع.ر. 1396. برآورد ارزش اقتصادی آب در مصارف شهری و روستایی استان خوزستان. اقتصاد کشاورزی و توسعه. 19 (76): 121-142.
شرکت آب منطقه­ای خراسان رضوی. 1400. سیمای استانی سال 1400. http://www.khrw.ir/uploaded_files/DCMS/wysiwyg/files/SIMABO14000121.pdf.
شیرزادی، س. و صبوحی صابونی، م. 1393. بررسی وضعیت پایداری و تعادل سفره آب زیرزمینی در جهت دستیابی به مدیریت پایدار (مطالعه موردی: حوضه آبریز نیشابور). فصلنامه علمی پژوهشی تحقیقات اقتصاد کشاورزی. 10 (3): 187-220.
صبوحی، م.، سلطانی، غ. و زیبایی، م.د. 1386. ارزیابی راه‌کارهای مدیریت منابع آب زیرزمینی: مطالعه موردی دشت نریمانی در استان خراسان. مجله علوم آب و خاک. 11 (2): 475-484.
صبوحی، م. و آزادگان، ع. 1393. برآورد توابع عرضه پویای محصولات عمده کشاورزی و تحلیل اثرات سیاست قیمت‌گذاری آب آبیاری: مطالعه موردی دشت مشهد-چناران. اقتصاد و توسعه کشاورزی. 28 (2): 196-185.
عبداللهی عزت‌آبادی، م. و جوانشاه، ا. 1386. بررسی اقتصادی امکان استفاده از روش‌های نوین عرضه و تقاضای آب در بخش کشاورزی: مطالعه موردی مناطق پسته‌کاری شهرستان رفسنجان. فصلنامه پژوهش و سازندگی. 20 (1):  126-113.
قربانی، م. و هزاره، ر. 1395. برآورد کمی تهدیدها و فرصت‌های اصلاح قیمت آب کشاورزی در ایران (محدوده مطالعاتی مشهد-چناران). نشریه آبیاری و زهکشی ایران. 10 (6): 821-836.
لاله­زاری، ر. ۱۳۹۵. تأثیر قیمت آب تحت سناریوهای مختلف تخصیص آب بر بهره‌وری اقتصادی الگوی کشت دشت باغ‌ملک. نشریه آب و توسعه پایدار. ۳ (۲): ۹-۱۸.
مباشری، م.ح.، یکانی، س.ع.ح. و امیر نژاد، ح. 1398. بررسی تأثیر ایجاد بازار آب و بهبود فناوری آبیاری بر الگوی کشت و درآمد بخش کشاورزی (دشت هشتگرد، استان البرز). تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران. 50 (4): 691-706.
موسوی، س. ن. 1394. بررسی اثر افزایش قیمت آب آبیاری بر تقاضای نهاده‌های کشاورزی: مطالعه‌ی موردی، شهرستان جم. فصلنامه علمی - پژوهشی مهندسی منابع آب. 8 (25): 1-22.
Arrow, K., Solow, R., Portney, P., Leamer, E., Radner, R. and Schuman, H. 1993. Report of the NOAA panel on contingent valuation. Fed. Regist. 58(10): 4602-4614.
Asheim, G. B. 2000. Green national accounting: Why and how? Environment and Development Economics. 5(1): 25-48.
Basu, A. and Srinivasan, N. 2021. A Modified Contingent Valuation Method Shrinks Gain-Loss Asymmetry. Journal of Behavioral and Experimental Economics. 94(1): 1-10. https://doi.org/10.1016/j.socec.2021.101747.
Chene, M. 2017. Natural resource management transparency and governance: A literature review focusing on extractive industries. U4 Anti-Corruption Resource Centre. Chr. Michelsen Institute.
Chu, L. and Grafton, Q. 2021. Dynamic water pricing and the risk adjusted user cost (RAUC). Water Resources and Economics. 35(1): 1-12. https://doi.org/10.1016/j.wre.2021.100181.
Chu, X., Zhan, J., Wang, C., Hameeda, S. and Wang, X. 2020. Households' Willingness to Accept Improved Ecosystem Services and Influencing Factors: Application of Contingent Valuation Method in Bashang Plateau, Hebei Province, China. Journal of Environmental Management. 255(1): 1-19. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2019.109925.
Doppler, W., Salman, A. Z., Al-karablieh, E. K. and Wolff, H. P. 2002. The impact of water price strategies on the allocation of irrigation water: the case of the Jordan Valley. Agricultural Water Management. 5(1): 171-182.
European Environment Agency. 2013. Assessment of cost recovery through water pricing. EEA Technical Report.
Funahashi, H., Shibli, S., Sotiriadou, P., Mäkinen, J., Dijk, B., and De Bosscher, V. 2020. Valuing elite sport success using the contingent valuation method: A transnational study, Sport Management Review, 23(3): 548-562. https://doi.org/10.1016/j.smr.2019.05.008.
Hanemann, W. M. 1994. Valuing the environment through contingent valuation. Journal of Economic Perspectives. 8(4): 19-43.
Hellwig, M. and Polk, A. 2021. Do political links influence water prices? Determinants of water prices in Germany. Utilities Policy. 70(1): 1-18. https://doi.org/10.1016/j.jup.2021.101184.
Judge, G. G., Hill, R. C., Griffithes, W. E., Lukepohl, H. and Lee, T. C. 1988. The theory and practice of econometrics. 2nd edition. Wiley. New York. USA. 453 pp.
Lee, C. and Han, S. 2002. Estimating the use and preservation values of national parks tourism resources using a contingent valuation method. Tourism Management. 23(1): 531-540.
Marston, L.T., Read, Q.D., Brown, S.P. and Muth, M.K. 2021. Reducing Water Scarcity by Reducing Food Loss and Waste. Front. Sustain. Food Syst. 5:651476. doi: 10.3389/fsufs.2021.651476.
Mitchell, R. C. and Carson, R. T. 1989. Using surveys to value public goods: the contingent valuation method. Washington. DC: Resource for the future, 488 pp.
Mohammad-Azari, S., Bozorg-Haddad, O. and Biswas, A. 2021. Water pricing, Economical, Political, and Social Issues in Water Resources. Elsevier. 47-61. https://doi.org/10.1016/B978-0-323-90567-1.00011-5.
Ninan, K.N. 2020. Environmental Assessments: Scenarios, Modelling and Policy. Edward Elgar Publishing. 288 pages.
Satyasai, K. 1997. Terms of transactions in groundwater market. Indian Journal of Agricultural Economics. 52: 751-760.
Vo, N.X., Nguyen, T.T.H., Nguyen, P.V., Tran, Q.V. and Vo, T.Q. 2021. Using Contingent Valuation Method to Estimate Adults’ Willingness to Pay for a Future Coronavirus 2019 Vaccination. Value in Health Regional Issues. 24(1): 240-246. https://doi.org/10.1016/j.vhri.2021.01.002.
Zetland, D. 2021. The role of prices in managing water scarcity. Water Security. 12(1): 1-10. https://doi.org/10.1016/j.wasec.2020.100081