نشریه آبیاری و زهکشی ایران

نشریه آبیاری و زهکشی ایران

تعیین بهره وری آب زعفران در قطب های تولید این محصول در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحققات، آموزش و تریج کشاوری، مشهد، ایران
2 موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی ایران
3 عضو هیات علمی بخش آبیاری و زهکشی موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی
4 عضو هیئت‌علمی بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش
چکیده
مطالعه حاضر با هدف تعیین حجم آب آبیاری و بهره‌وری آب زعفران در قطب‌های تولید این محصول در ایران (دو استان خراسان‌رضوی و جنوبی) در طول 2 سال زراعی 96-1395 و 98-1397 انجام گرفت. بدین منظور تعداد 126 مزرعه زعفران در دو استان مذکور انتخاب و در طول 2 فصل زراعی مورد پایش قرار گرفتند. برداشت اطلاعات مزارع منتخب، از طریق مراجعه حضوری به مزارع، تکمیل پرسشنامه، ثبت برنامه آبیاری و اندازه‌گیری دبی منبع آب انجام شد. نیاز آبی زعفران در مناطق مختلف محاسبه و با میزان آب داده‌شده توسط کشاورزان مقایسه گردید. برای بررسی تفاوت احتمالی عملکرد، حجم آب آبیاری و بهره‌وری آب در تولید زعفران از تحلیل واریانس استفاده شد. نتایج نشان داد تفاوت عملکرد، حجم آب آبیاری و بهره‌وری آب معنی‌دار نبود. میانگین حجم آب آبیاری در دو استان خراسان رضوی و جنوبی به‌‌ترتیب برابر 4628 و 4594 مترمکعب بر هکتار بود. دامنه تغییرات حجم آب آبیاری در مزارع منتخب زیاد و بین 1543 تا 8914 مترمکعب بر هکتار بود. میانگین وزنی حجم آب آبیاری در دو استان‏ خراسان رضوی و جنوبی برابر 4603 مترمکعب بر هکتار به‌دست آمد. میانگین عملکرد زعفران، بهره‌وری آب آبیاری و بهره‌وری آب کاربردی (آبیاری + بارش موثر) در دو استان منتخب به‌‌ترتیب 3/8 کیلوگرم بر هکتار، 9/1 و 37/1 گرم بر مترمکعب به‌دست آمد. متوسط راندمان کاربرد آبیاری در مزارع زعفران منتخب دو استان برابر 55 درصد برآورد شد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Determining the water productivity of saffron in the poles of production of this product in Iran

نویسندگان English

Hadi Afshar 1
Mehdi Nakhjavani Moghadam 2
Saloome Sepehri 3
Ardalan Zolfagharan 4
1 Agricultural Engineering Research Department, Khorasan Razavi, Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Mashhad, Iran.
2 Agricultural Engineering Research Department,, Iran.
3 A faculty member of irrigation and drainage department of Agricultural Engineering Research Institute
4 Academic member of Agricultural Engineering Research Department, Khorasan Razavi Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Mashhad, Iran.
چکیده English

The main purpose of this project was to measure the amount of saffron consumed water in farms managed by farmers in Razavi and South Khorasan provinces. 126 farms in two provinces were selected in two years (2017 & 2019). The amount of water consumed by saffron in the selected farms was measured by visiting the farms, completing the questionnaire, recording the irrigation program and measuring the water source discharge. Water requirement of saffron in different regions was calculated and compared with the amount of water consumed by farmers. Analysis of variance was used to investigate possible differences in yield, irrigation water and water productivity in saffron production. Analysis of the results showed that yield, volume of applied water and water productivity of saffron in two provinces was not significantly different. The average saffron yield, water productivity and water productivity plus effective rainfall were 8.3 kg/ha, 1.9 and 1.37 g/m3, respectively. The average irrigation water consumption was 4628 and 4594 m3/ha in the Razavi and South Khorasan provinces, respectively and the average of water consumed in two provinces was 4603 m3/ha. The range of water use changes in selected farms was high and between 1543 and 8914 m3/ha. In order to improve water productivity in saffron production in Iran, it is possible to increase yield per unit area or reduce water consumption per unit area with appropriate solutions. The average irrigation efficiency in the saffron farms of the two provinces was 55 percent.

کلیدواژه‌ها English

Consuming water
Razavi and South Khorasan
Saffron yield
Water productivity
بی­نام، 1398. آمارنامه کشاورزی سال 1397، جلد سوم: محصولات باغبانی. وزارت جهاد کشاورزی، معاونت برنامه­ریزی و اقتصادی، مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات
رجبی، ز.، بهیار، م. ب.، غیور، ح.، عزتیان، و. و گندمکار، ا. 1394. محاسبه تبخیر و تعرق زعفران با روش پنمن مونتیث و نیاز آبی آن در استان اصفهان. فصلنامه تحقیقات جغرافیایی. 30(1): 239 - 252.
سرمد، ز.، بازرگان، ع. و حجازی. الف. 1380. روش های تحقیق در علوم رفتاری. انتشارات آگاه. 405 صفحه.
عباسی، ف.، ف. سهراب و ن. عباسی. 1395. ارزیابی راندمان آب آبیاری در ایران. نشریه تحقیقات مهندسی سازه­های آبیاری و زهکشی. 17(67): 113 - 128.
قوام سعیدی نوقابی، س.، خاشعی سیوکی ، ع.، حمامی، ح.، شهیدی، ع. و یعقوب­زاده، م. 1399. تعیین نیاز آبی و ضریب گیاهی زعفران با استفاده از روش لایسیمتری در اقلیم خشک کویری بیرجند. نشریه پژوهش­های زعفران )دو فصلنامه(. 8(1): 161 - 172.
مسافری ضیاء الدینی، ح. 1380. اثر رژیم های مختلف آبیاری بر عملکرد زعفران. پایان نامه کارشناسی ارشد آبیاری و زهکشی. دانشگاه فردوسی مشهد.
یعقوبی، ف.، جامی الاحمدی، م.، بخشی، م. ر. و سیاری زهان، م. ح. 1394. مقایسه شاخص­های کارایی فنی و اقتصادی مصرف آب در تولید گندم و زعفران در شهرستان قاینات. نشریه زراعت و فناوری زعفران. 3(4): 225 - 237.
 Azizi, Gh., Moosavi, S. Gh., Seghatoleslami, M. J. and  Rostampour, M. F. 2023. Effect of different irrigation sSystems and fertilizer types ons corm production. Journal of Medicinal Plants and By-products. 12(4):339-348.
El Grah1, F. Z., Bennasser, S.M., El Ghazali H., Hammou R. A., Harrouni, C. and Daoud, S. 2022. Characterization of the Moroccan saffron in relation to climate, soil, and water in its main production zones. Journal of horticulture and postharvest research. VOL. 5(2): 129-140.
 Jafarzadeh, A., A. Khashei-Siuki, and A. Shahidi. 2015. “Modeling of climate change effects on saffron water requirement in south khorasan province by GIS.” Journal of Saffron Research 3(2):163–74.
Mahdavi, M. 1999. Plant coefficient and saffron evartanspiration on standard condition. MSc thesis. Faculty of Agricultutre. Ferdowsi University of Mashhad, Iran.
Keykhamoghadam, P., A. Kamgar-, Haghighi, A. Sepaskhah, and Sh. Zand-Parsa. 2013. “Determination of single and dual crop coefficients and potential evapotranspiration of developed saffron.” Journal of Agricultural Meteorology 1(1):1–13.
Raes, D. 2012. The ETo calculator, evapotranspiration from a reference surface. Reference Manual. Version 3.2. FAO. FAO, via delle Terme di Caracalla, 00153 Rome, Italy.
Sepaskhah, A.R., and Kamgar-Haghighi, A.A. 2009. Saffron irrigation regime. International Journal of Plant Production. 3(1): 1-16.
Statista. 2023. Saffron production worldwide in 2019, by leading country. Saffron: leading producers worldwide 2019 | Statista
Wenger, T. 2022. History of saffron. Longhua Chin Med 2022; 5:15 | https://dx.doi.org/10.2103