نشریه آبیاری و زهکشی ایران

نشریه آبیاری و زهکشی ایران

تأثیر آبیاری کرت به کرت بر ویژگی‎های شیمیایی خاک و عملکرد برنج رقم شیرودی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار، گروه مهندسی آب دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان، رشت، ایران
2 دانشجوی سابق کارشناسی ارشد گروه مهندسی آب، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
3 دانشیار گروه مهندس آب دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
4 دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
5 دانشجوی سابق دکتری گروه زراعت اصلاح و نباتات، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
چکیده
به منظور بررسی تأثیر آبیاری کرت به کرت بر ویژگی‎های شیمیایی خاک و عملکرد برنج رقم شیرودی، آزمایشی در قالب بلوک‎های کامل تصادفی در مزرعه تحقیقاتی دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان اجرا شد. این پژوهش در سه تکرار و هر تکرار شامل شش کرت بود که به صورت کرت به کرت در یک ردیف عمودی از 1 تا 6 نام گذاری شدند. ویژگی‎های کیفی خاک در دو عمق صفر تا 15 و 15 تا 30 سانتی‎متری و عملکرد دانه برنج رقم شیرودی مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که بیشترین شوری (8/3 میلی‎موس بر سانتی‎متر)، کل مواد جامد محلول (6/2316 میلی‎گرم بر لیتر)، غلظت نیترات (3/6 میلی‎گرم بر لیتر)، سدیم (5/407 میلی‎گرم بر لیتر)، کلسیم (8/410 میلی‎گرم بر لیتر) و نسبت جذب سدیم (6/5 میلی‎اکی والان بر لیتر) در عصاره اشباع خاک برای عمق صفر تا 15 سانتی‎متری کرت ششم به دست آمد. در حالی که بیشترین عملکرد دانه با میانگین 54/9035 کیلوگرم بر هکتار در کرت چهارم حاصل شد. با وجود یکسان بودن عملیات زراعی در کرت‎ها، املاح محلول خاک و عملکرد دانه در آنها متفاوت بود که می‌تواند به دلیل اختلاف در مقادیر عناصر غذایی در کرت‌ها باشد. بنابراین، جهت بازداری از تغییر مقدار عناصر تغذیه‌ای از کرتی به کرت دیگر، بایستی فرصت لازم جهت جذب عناصر غذایی آب و محلول خاک توسط گیاه در کرت‎ها ایجاد شود تا بر عملکرد نهایی اثرگذار باشد. در مجموع، به دلیل کاهش تنها 92/5 و 33/4 درصدی عملکرد شلتوک در کرت ششم به ترتیب نسبت به کرتهای چهارم و اول به نظر می‌رسد با توجه به محدودیت منابع آبی در شمال کشور، کاربرد آبیاری کرت به کرت برای کاشت برنج نیاز به بررسی بیشتر و دقیق‌تر جهت دستیابی به بیشترین رشد و عملکرد در منطقه را دارد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The effect of plot-to-plot irrigation on soil chemical characteristics and yield of Shiroudi variety rice

نویسندگان English

Mohammad Hassan Biglouei 1
Ali Abedi 2
Maryam Navabian 3
Golamreza Mohseabadi 4
Elahe Tashakkorifard 5
1 Associate Professor, Department of Water Engineering, Faculty of Agricultural Sciences, University of Guilan, Rasht-Iran
2 Former Master's student of Water Engineering Department, Faculty of Agricultural Sciences, University of Guilan, Rasht-Iran
3 Associate Professor, Department of Water Engineering, Faculty of Agricultural Sciences, University of Guilan , Rasht-Iran
4 Associate Professor, Department of Agriculture and Plant Breeding, Faculty of Agricultural Sciences, University of Guilan, Rasht-Iran
5 Former PhD student, Department of Agriculture, Plant Breeding, Faculty of Agricultural Sciences, University of Guilan, Rasht-Iran
چکیده English

In order to study the effect of plot-to-plot irrigation method on soil chemical characteristics and rice yield, a randomized block experiment was conducted in the research farm of the Faculty of Agricultural Sciences of University of Guilan. This research was done in three repetitions and each repetition included six plots which were named plot by plot in a vertical row from 1 to 6. The quality characteristics of the soil were evaluated at two depths of 0 to 15 and 15 to 30 cm, as well as grain yield. The results showed that the highest salinity (3.8 mmhos/cm), total soluble solids (2316.6 mg/l), nitrate (6.3 mg/l), sodium (407.5 mg/l), calcium (410.8 mg/L), and sodium absorption ratio (5.6 me/L) were observed at the depth of 0 to 15 cm in the sixth plot. But, the highest grain yield with 9035.54 kg/ha was related to the fourth plot. Despite the same agricultural operations in the plots, the amounts of nutrients, soil soluble salts and grain yield were different in them, which could be due to the difference in the amount of nutrients in the plots. Therefore, in order to prevent their amount from changing from one plot to another, the necessary opportunity for the absorption of water nutrients and soil solution by the plant in the plots should be created to affect the final yield. In general, due to the reduction of only 5.92 and 4.33 percent of paddy yield in the sixth plot compared to the fourth and first plots, respectively, it seems that due to the limited water resources in the north of the country, the use of plot-to-plot irrigation for planting Rice needs more and more detailed investigation in order to achieve the highest growth and yield in the region.

کلیدواژه‌ها English

Nitrate
Saturated extract salinity
Sodium absorption ratio
Total dissolved solids
امینی، م. و ابراهیمیان، ح. 1396. بررسی آبشویی نیترات و جذب نیتروژن توسط ذرت در شرایط آبیاری با پساب خام و تصفیه شده. آب و خاک (علوم و صنایع کشاورزی).31 (3): 785-796.
بابازاده جعفری، ش.، فیضیان. و م. دوات­گر، ن. 1400. درجه بندی نمایه کیفیت حاصلخیزی خاک بر مبنای عملکرد برنج در شالیزارهای بخش کوچصفهان استان گیلان. پژوهش­ها خاک. 35 (3): 253-269.
پریچهره، م.، صادق­زاده، ف. بهمنیار، م.ع. و قاجار سپانلو، م. 1396. تأثیر بیوچارهای کاه برنج و خرده چوب نراد بر ویژگی­های شیمیایی خاک شور-سدیمی با بافت لوم رسی. دانش آب و خاک. 27 (4): 49-61.
حویزاوی، س.، ناصری، ع. و ایزدپناه، ز. 1395. تأثیر آبیاری با زه­آب نیشکر بر خصوصیات شیمیایی خاک. مدیریت آب و آبیاری. 6 (1): 117-132.
چوپان، ی.، امامی، س. و حسام، م. 1398. بررسی خصوصیات شیمیایی خاک تحت تأثیر آبیاری با پساب صنعتی تصفیه نشده (مطالعه موردی: تربت حیدریه). آبیاری و زهکشی ایران. 3 (13): 676-667.
رحیمی­پول، م.خ.، اکبری نودهی، د. اسدی، ر. باقری، ع. و شیردل شهمیری، ف. 1400. تأثیر آبیاری قطره­ای و غرقابی بر عملکرد و بهره­وری آب در دو روش کشت برنج در مازندران. پژوهش آب در کشاورزی. 35 (4): 391-405.
رجب­زاده، ف.، و پذیرا، ا. 1401. مدیریت زهاب­ها حاصل از آبیاری زراعت نیشکر در دشت خوزستان. نشریه مدیریت آب در کشاورزی. 9 (1): 119-134.
دلبری، م. و اسدی، ر. 1393. آبیاری با نسبت­های مختلف پساب و اثرات آن بر خصوصیات شیمیایی خاک، نشریه مدیریت آب در کشاورزی، 1 (2): 29-38.
ذونعمت کرمانی، م.، اسدی، ر. بای، ی.م. و میرزازنجانی، پ. 1393. تأثیر استفاده از پساب بر خصوصیات شیمیایی خاک تحت شرایط روش­های آبیاری قطره­ای و شیاری. علوم محیطی. 12 (4): 81-90.
سلحشور دلیوند، ف.، دوات­گر، ن. یزدانی، م.ر. ناظمی، ا.ح. و صدرالدینی، ع.ا. 1395. اثر افزایش شوری آب آبیاری در روند توسعه ترک­های ناشی از خشک­شدگی در خاک­های شالیزاری. پژوهش­های خاک (علوم خاک و آب). 30 (2): 173-186.
سلحشور دلیوند، ف.، ناظمی، ا. ح. و یزدانی، م. ر. 1388. بهبود مدیریت توزیع آب در اراضی شالیزاری. دوازدهمین همایش کمیته ملی آبیاری و زهکشی ایران. اسفند 88.
سلیمانی ساردو، م.، ولی، ع.ع. قضاوی، ر. و سعیدی گراغانی، ح.ر. 1392. آنالیز و ردیابی پرامترهای کیفیت شیمیایی آب: مطالعه موردی ردخانه چم انحیر خرم آباد. مهندسی آبیاری و آب ایران. 3 (14): 95-105. 
شجاعی، ب.ف.، عصاره، ع. 1398. تأثیر اختلاط آب زهکش در آبیاری مزارع نیشکر بر خصوصیات خاک. علوم و مهندسی آب. 9 (25): 7-17.
علیزاده، ا.، 1395، رابطه آب و خاک و گیاه. دانشگاه فردوسی مشهد. صفحه 615..
عیسی­پور نخجیری، س.، عاشوری، م. صادقی، س.م. محمدیان روشن، ن. و رضایی، م. 1400. تأثیر رژیم­های مختلف آبیاری و کود نیتروژن بر عملکرد، اجزای عملکرد و محتوی عناصر ریزمغذی برنج قهوه­ای و سفید دو رقم هاشمی و گیلانه، اکوفیزیولوژی گیاهان زراعی، 15 (2): 193-210.
فشائی، م. و قوچانیان، م. 1400. ارزیابی مکانی متغیرهای کیفی منابع آب زیرزمینی با هدف کاربرد آن در کشاورزی و شرب (مطالعه موردی: دشت مه ولات-فیض آباد). مدل­سازی و مدیریت آب و خاک. 2 (2): 28-44.
فرهمندفر، ا.، مرادی، ف. و فلاح، ا. 1395. تأثیر شوری بر غلظت برخی عناصر در بافت­های گیاه برنج (Oryza sativa L.) و میزان زیست توده. یافته­های نوین کشاورزی. 11 (2): 139-151.
فلاح، ا.، 1398. تأثیر تنش شوری بر مراحل مختلف رشدی گیاه برنج و راهکارهای مقابله با آن. وزارت جها کشاورزی. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی. مؤسسه تحقیقات برنج کشور. 39: 20-1.
فیضی، م. 1392. اثر کیفیت و مدیریت آب بر ویژگی­های شیمیایی خاک. پژوهش­های خاک (علوم خاک و آب). 27 (2): 239-252.
کیان­مهر، آ.، قنبری، ا. پاراد، ق.ع. طبری کوچکسرایی، م. و بور، ز. 1400. تغییرات عناصر ماکرو و میکرو در خاک و برگ نهال­های توسکا ییلاقی تحت تأثیر تنش غرقابی. پژوهش و توسعه جنگل. 7 (3): 477-492.
نوابیان، م.، و لیاقت، ع.م. 1389. بررسی مدیریت آبیاری و کود بر کیفیت رواناب خروجی در آبیاری جویچه­ای. علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی، علوم آب و خاک. 14 (51): 1-13.
نیک عمل لاریجانی، ن.، حسن­اقلی، ع.ر. مشعل، م. و لیاقت، ع.م. 1390. تعیین میزان نیترات در دو بافت خاک در نتیجه کاربرد کودهای آلی (مرغی، گاوی و لجن فاضلاب). نشریه آب و خاک (علوم و صنایع کشاورزی). 25 (4): 708-718.
Ashraful Habib, M., Mofijul Islam, S.M., Ashraful Haque, M., Hassan, L., Zulfiker Ali, M., Nayak, S., Hussain Dar, M. and Kanta Gaihre, Y. 2023. Effect of irrigation regimes and rice varieties on methane emissions and yield of dry season rice in Bangladesh. Soil Systems. 7 (41): 1-14.
Ehiaiy, M. and Behbahanizade, A.A. 1993. Soil Chemical Analysis Methods. Technical Bulletin. 893. Soil and Water Research Institute Press. Iran. pp: 129.
Feng, D., Wang, X., Gao, J., Zhang, Ch., Liu, H., Liu, P. and Sun, X. 2023. Exogenous calcium: its mechanisms and research advances involved in plant stress, tolerance. Frontiers in Plant Science. 1-17.
Gilliam, F., May, J, Fisher, M. and Evans, D. 1999. Short-term changes in soil nutrients during wetland creation. Wetlands Ecology and Management. 6 (4): 203-208.
Iguaz, A., Rodríguez, M. and Vírseda, P. 2006. Influence of handling and processing of rough rice on fissures and head rice yields. Journal of Food Engineering. 77(4): 803-809.
Mallareddy, M., Thirumalakumar, R., Balasubramanian, P., Naseeruddin, R., Nithya, N., Mariadoss, A., Eazhilkirshna, N., Choudhary, A.K., Deiveegan, M., Subramanian, E., Padmaja, B. and Vijayakumar, Sh. 2023. Maximum water use efficiency in rice farming: A comprehensive review of innovative irrigation management technologies. Water. 15 (1802): 1-28.
Venuprasad, R., Lafitte, H.R. and Atlin, G.N. 2007. Response to direct selection for grain yield under drought stress in rice. Crop Science. .47(1): 285-293.
Zhang, Y., Zhao, X., Liu, F., Zhu, L. and Yu, H. 2023. Effect of different water stress on growth index and yield of semi-late rice. Environmental Sciences Proceedings. 25 (84): 1-10.