نشریه آبیاری و زهکشی ایران

نشریه آبیاری و زهکشی ایران

ارزیابی فنی، اقتصادی و اجتماعی سامانه‌های آبیاری موضعی استان قم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمدعلی غلامی سفیدکوهی 1
محمدمهدی دوست‌محمدی 2
شادی حیدری 3
1 گروه مهندسی آب دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی، ساری، ایران
2 دکتری، گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی زارعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.
3 کارشناسی ارشد آبیاری زهکشی، گروه مهندسی آب دانشگاه کردستان، کردستان، ایران
چکیده
هدف اصلی این پژوهش شناسایی و اولویت بندی مشکلات و موانع کاربردی سامانه‌های آبیاری موضعی در شهرستان‌های استان قم در سه بعد فنی، اجتماعی و اقتصادی است. هر یک از این ابعاد دارای چندین متغیر هستند و این متغیرها نیز از خصیصه‌های مختلفی تشکیل شده‌اند که با شناخت چالش‌ها موجود و ارزیابی و پایش آن، ضمن ارایه راه‌حل‌های مناسب، بهره‌وری آب در کشور بهبود خواهد یافت. مسئله تحقیق در قالب پرسشنامه در بین کشاورزان مورد بررسی قرار گرفت. وجه اشتراک تمامی این کشاورزان، پیاده‌سازی و استفاده از طرح آبیاری قطره‌ای بود. این ابزار اندازه‌گیری پس از طی مراحل سنجش روایی و پایایی و برآورد حجم نمونه در مرحله جمع‌آوری داده‌ها به کار گرفته شد و در نهایت داده‌ها با استفاده از مدل‌های مؤلفة سلسله‌ مراتبی به روش حداقل مربعات جزیی (PLS) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. برای سنجش پایایی از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد. برای بررسی معنادار بودن رابطه بین متغیرها از آماره آزمون t استفاده ‌شد. نتایج ارزیابی نشان داد که بعد فنی با مقدار آلفای 81/0 از پایایی مناسب در پاسخ برخوردار است و کشاورزان در اعلام نظر اتفاق نظر دارند. ابعاد اقتصادی و اجتماعی نیز با داشتن مقدار آلفای بین 75/0-5/0 از پایایی قابل‌قبول برخوردارند. نتایج تحقیق نشان داد عمده مشکلات سامانه های اجرا شده در استان قم به ترتیب ناشی از ابعاد فنی، اقتصادی و اجتماعی است.
کلیدواژه‌ها
کشاورزان
بهره‌برداری از سامانه
پرسشنامه
روایی
آبیاری قطره ای

عنوان مقاله English

Technical, economical and social evaluation of localized irrigation systems in Qom province

نویسندگان English

Mohammad Ali Gholami Sefidkouhi 1
Mohammad Mehdi Doust Mohammadi 2
Shadi Heydari 3
1 Water Engineering Department, University of Sari Agricultural Sciences and Natural Resources., Sari., Iran
2 Ph.D., Department of Water Engineering, Faculty of Agricultural Engineering, Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University, Sari, Iran.
3 Master of Irrigation and Drainage, Water Engineering Department, University of Kurdistan, Kurdistan, Iran
چکیده English

The main purpose of this research is to identify and prioritize the technical, social and economical problems of localized irrigation systems in the cities of Qom province. Each of these problems has several variables and these variables are also made up of different characteristics. recognizing the existing challenges and evaluating and monitoring of problems, will be improve water productivity in the country. The research question was investigated in the form of a questionnaire among farmers. The common feature of all these farmers was the implementation and use of drip irrigation. The questionnaire was distributed to the farmers who had implemented the localized irrigation system. This measurement tool was used after the validity and reliability and sample size estimation in the data collection, and finally the data was analyzed using hierarchical component models by partial least squares (PLS) method. Cronbach's alpha coefficient was used to measure reliability. The t test was used to check the significance of the relationship between variables. The results showed that the technical with an alpha value of 0.81 has good reliability. The results of the evaluation showed that the technical aspect with an alpha value of 0.81 has adequate reliability in the answer and the farmers are unanimous in expressing their opinion. The economical and social aspects also have acceptable reliability with an alpha value between 0.5-0.75. In general, the results of the research showed that the main problems of the implemented systems in Qom province are caused by technical, economical and social aspects, respectively.

کلیدواژه‌ها English

Farmers
Operation of the system
Questionnaire
Reliability
Trickle Irrigation
ابراهیم­پور، م. 1390. مسائل و مشکلات بهره­برداری سامانه­های آبیاری قطره­ای. پایان­نامه کارشناسی ارشد. دانشکده کشاورزی. دانشگاه کردستان سنندج.
پورکریمی، ب.، نیک­نامی، م. و جورابلو، م. 1393. نیازمندی­های ترویجی سامانه­های آبیاری قطره­ای در استان تهران. نشریه پژوهش آب در کشاورزی (علوم خاک و آب). 28(2): 328-315.
شاکر، م. و کیانی، ع. 1398. دستورالعمل بهره برداری و نگهداری از سامانه­های آبیاری موضعی )قطره­ای و تیپ(. چاپ اول. تهران: انتشارات چهل میقات. شابک: 8-00-8741-600-978.
شریعتی، م. زیادبخش، س. و ورامینی، ن. 1384. عوامل مؤثر بر مشارکت روستاییان جنگل‌نشین در حفاظت از جنگل‌های شمال و غرب کشور (مطالعه موردی با تأکید بر روستاییان جنگل‌نشین در استان‌های کردستان و مازندران) ‎. فصلنامه جنگل و مرتع. 7(6): 47-57.
علیجانی، ف و بهروز، ش . 1400. بررسی عوامل موثر بر پذیرش سامانه آبیاری تحت فشار تجمیعی (مطالعه موردی باغداران شهرستان تاکستان). فصلنامه علمی-پژوهشی تحقیقات اقتصاد کشاورزی. 13(3): 42-56.‎
کرباسی، ع.، دانشور کاخکی، م. و میرلطفی، س. م. 1379. بررسی و ارزیابی مالی طرح­های آبیاری قطره­ای در استان خراسان. فصلنامه علمی‌پژوهشی روستا و توسعه، 8(4): 114-79.
کلانتری، خ. 1395. پردازش و تحلیل داده­ها در تحقیقات اجتماعی ـاقتصادی. تهران: انتشارات فرهنگ صبا.
معروف­پور، ع. و ابراهیم­پور، م. 1389. مسائل و مشکلات بهره‌برداری سیستم‌های آبیاری قطره‌ای استان کردستان، سومین سمینار ملی توسعه پایدار روش‌های آبیاری تحت‌فشار، تهران، ایران.
ملکی­نژاد، ح. و سعادتمند، س. 1389. ارزیابی عملکرد طرح­های آبیاری قطره­ای در استان یزد. سومین همایش ملی مدیریت شبکه­های آبیاری و زهکشی. دانشگاه شهید چمران اهواز.
Abadi, B. 2019. How agriculture contributes to reviving the endangered ecosystem of Lake Urmia? The case of agricultural systems in northwestern Iran. Journal of environmental management. 236(2): 54-67.
Boazar, M., Abdeshahi, A. and Yazdanpanah, M. 2020. Changing rice cropping patterns among farmers as a preventive policy to protect water resources. Journal of Environmental Planning and Management, 63(14): 2484-2500.
Castillo, G. M. L., Engler, A. and Wollni, M. 2021. Planned behavior and social capital: Understanding farmers’ behavior toward pressurized irrigation technologies. Agricultural Water Management. 243(1): 106-124.
Hair, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C. M., Sarstedt, M. and Thiele, K. O. 2017. Mirror, mirror on the wall: a comparative evaluation of composite-based structural equation modeling methods. Journal of the academy of marketing science. 45(5): 616-632.
Hunecke, C., Engler, A., Jara-Rojas, R. and Poortvliet, P. M. 2017. Understanding the role of social capital in adoption decisions: An application to irrigation technology. Agricultural systems. 15(3): 221-231.
IRNA. New Irrigation Schemes, Government Measures against Drought; NEWS NO. 83260227; IRNA: Tehran, Iran, 2019.
Jafary, F. and Bradley, C. 2018. Groundwater irrigation management and the existing challenges from the farmers’ perspective in central Iran. Land. 7(1): 15-25.
Jarwar, A. H., Wang, X., Wang, L., Zhanshuai, L., Zhaoyang, Q., Mangi, N., Pengjia, B., jinjin, W., Ma, Q. and Shuli, F. 2020. Performance and evaluation of drip irrigation system, and its future advantages. Plant Genetics and Breeding. 4(1): 27-41.
Jayant, B., Dahiya, K., Rukhiyar, A., Raj, R. and Meena, R. K. 2022. A REVIEW OF THE DRIP IRRIGATION SYSTEM. Journal of Engineering Research and Application. 1(5): 214-222.
Muturi, J. and Nyaga, C. 2022. Social and environmental impacts of drip irrigation in smallholder farms: A case study from Kenya. Water Resources and Rural Development. 16(1): 100-121.
Nazari, B., Liaghat, A., Akbari, M. R. and Keshavarz, M. 2018. Irrigation water management in Iran: Implications for water use efficiency improvement. Agricultural water management. 208(1): 7-18.
New York Times Report of Water Crisis in Iran: Half of the Country Dry/Unwanted 3 Times the Karkheh Dam Water. Entekhab, 21 January 2018. p. 389305.
Novick, M.R., & Lewis, M.R. 1967. Coefficient Alpha And The Reliability Of Composite Measurements. Psychometrika, 32, 1- 13.
Pakmehr, S., Yazdanpanah, M. and Baradaran, M. 2021. Explaining farmers’ response to climate change-induced water stress through cognitive theory of stress: An Iranian perspective. Environment, development and sustainability. 23(4): 5776-5793.
Rouzaneh, D., Yazdanpanah, M. and Jahromi, A. B. 2021. Evaluating micro-irrigation system performance through assessment of farmers' satisfaction: implications for adoption, longevity and water use efficiency. Agricultural Water Management. 246(3): 106-655.
Savari, M., Eskandari Damaneh, H. and Damaneh, H. E. 2021. Factors influencing farmers’ management behaviors toward coping with drought: evidence from Iran. Journal of Environmental Planning and Management. 64(11): 2021-2046.
Shojaei‐Miandoragh, M., Bijani, M. and Abbasi, E. 2020. Farmers' resilience behaviour in the face of water scarcity in the eastern part of Lake Urmia, Iran: an environmental psychological analysis. Water and Environment Journal. 34(4): 611-622.
Smith, A., Johnson, B., Williams, C., Brown, D. and Jones, E. 2024. Economic analysis of drip irrigation systems in smart agriculture. Journal of Agricultural Economics. 75(1): 123-137.
Tecle, A. and Yitayew, M. 1990. Preference ranking of alternative irrigation technologies via a multicriterion decision-making procedure. Transactions of the ASAE, 33(5), 1-1517.‏
Yazdanpanah, M., Klein, K., Zobeidi, T., Sieber, S. and Löhr, K. 2022. Why Have Economic Incentives Failed to Convince Farmers to Adopt Drip Irrigation in Southwestern Iran? Sustainability. 14(4): 2055.
Zhang, B., Fu, Z., Wang, J. and Zhang, L. 2019. Farmers’ adoption of water-saving irrigation technology alleviates water scarcity in metropolis suburbs: A case study of Beijing, China. Agricultural Water Management. 212(2): 349-357.
Zobeidi, T., Yaghoubi, J. and Yazdanpanah, M. 2022. Developing a paradigm model for the analysis of farmers' adaptation to water scarcity. Environment, Development and Sustainability. 24(4): 5400-5425.
Zobeidi, T., Yazdanpanah, M., Komendantova, N., Sieber, S. and Löhr, K. 2021. Factors affecting smallholder farmers' technical and non-technical adaptation responses to drought in Iran. Journal of Environmental Management. 298(3): 113552.