شناسایی مناطق بحرانی ناشی از سیلابهای ناگهانی شهر چاریکار با روش MFFPI

رسائی, موسی; ذاکری نیری, محمود; صدیقی, وفی‌الله

شناسایی مناطق بحرانی ناشی از سیلابهای ناگهانی شهر چاریکار با روش MFFPI

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

موسی رسائی ¹

محمود ذاکری نیری ²

وفی‌الله صدیقی ¹

¹ گروه مهندسی و مدیریت منابع آب، دانشکده فنی و مهندسی، واحد اسلامشهر-دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

² گروه مهندسی و مدیریت منابع آب، دانشکده فنی و مهندسی، واحد اسلامشهر-دانشگاه آزاد اسلامی، اسلامشهر-ایران

چکیده

سیل به عنوان مهمترین و فراگیرترین مخاطره طبیعی رشد چشمگیری در سال‌های اخیر در سرتاسر جهان داشته است. این پدیده که از نوسانات اقلیمی در طبعیت رخ میدهد اکثراً منجر به تلفات انسانی و خسارات مالی می‌گردد. ازجمله انواع سیلاب ها، سیلاب های شهری یکی از انواع سیلاب ها بیشترین خسارات و تلفات را به خود اختصاص داده است. در کشور افغانستان بدلیل نبود مطالعات کافی و استاندارد های شهر نشینی، مردم اقدام به ساخت و ساز های غیر معیاری در مسیر آبریز ها می کنند که این امر همراه با افزایش نفوس، گسترش شهرها و کاهش چشمگیر سطوح قابل نفوذ در مناطق شهری، منجر به حوادث ناگوار سیل با تلفات زیاد می‌گردد. بناً نظارت و مطالعه سیستماتیک سیلاب ها برای مدیریت و کاهش خطرات ناشی از آن حایز اهمیت است. در مطالعه حاضر شهر چاریکار که در 65 کیلومتری پایتخت افغانستان در یکی از دامنه های کوه هندوکش واقع است، مورد بررسی قرار گرفته است. با چگونگی قرار گیری مناطق مسکونی در پایین دست آبریزه ها، این شهر همه ساله از اثر بارندگی های اوروگرافی و سیل ناگهانی تهدید می شود.

مطالعه حاضر با استفاده از روش شاخص پتانسیل سیلاب ناگهانی تغییر یافته (MFFPI) به تحلیل و ارزیابی این پدیده با استفاده از پارامتر های فیزیوگرافی پرداخته است که با توجه به نتایج بدست آمده در این تحقیق مناطق امن و خطر مشخص گردیده است. نتایج پژوهش حاضر نشان می‌دهد که 93.5 کیلومتر مربع شهر چاریکار در پهنه خطر خیلی زیاد واقع بوده که 35 درصد کل مساحت شهر را شامل می‌شود همچنان پهنه های خطر کم و خیلی کم بترتیب 19 و 16 درصد کل مساحت بوده و منطبق با ارتفاعات است. بعد از جمع بندی و نتیجه گیری مشخص گردید نتایج بدست آمده ازین پژوهش با گزارشات و سوابق تاریخی مطابقت دارد.

کلیدواژه‌ها

سنجش از دور

سیلاب ناگهانی

شهر چاریکار

FFPI

ArcGIS

عنوان مقاله English

Identification of critical areas caused by flash floods in Charikar City using MFFPI method

نویسندگان English

Mousa Rasaei ¹

Mahmoud Zakeri Niri ²

Wafiullah Seddiqi ¹

¹ Water resources engineering and management department, engineering faculty, Islamshahr branch- Islamic Azad University, Tehran, Iran

² Water resources engineering and management department, engineering faculty, Islamshahr branch-Islamic Azad University, Tehran, Iran

چکیده English

Floods,, as the most important and widely natural disasters nowadays, grown significantly all over the world. This phenomenon, which occurs due to climatic changes, mostly leads to human casualties and financial losses. Among the types of floods, urban floods are one of the most destructive. In Afghanistan, due to the lack of sufficient studies and urbanization standards, people build non-standard constructions in watersheds, which, along with the increase in population, the expansion of cities, and the significant reduction of permeable levels in urban areas, lead to Flood accidents with casualties. Therefore, the systematic monitoring and study of floods is important to manage and reduce the risks caused by floods. In this study, Charikar city is the study area, which is located 65 km from the capital of Afghanistan, on one of the hillsides of the Hindu Kush Mountains. Due to the location of the residential areas downstream of the watersheds, this city is threatened by the effects of orographic rains and flash floods every year.

This study has analyzed and evaluated this phenomenon by using the flash flood potential index method (FFPI) using physiographic parameters, and according to the results obtained in this research, safe and dangerous areas have been determined. The results of the present research show that the 93.5km2 of Charikar city is located in a high-risk zone which includes the 35 percent of total area. The areas with low and very low risk of flash flood danger respectively include 19 and 16 percent of total area and they located in high elevation and mountainous areas, which is consistent with historical reports.

کلیدواژه‌ها English

ArcGIS

Charikar city

FFPI

flash flood

remote sensing

احمدی ز، فضل اولی، ر. شاه نظری، ع. و اشرف زاده، ا. 1389. بررسی عملکرد سیستم زهکشی سیلاب شهری با استفاده از شبیه سازی کامپیوتری ،مطالعة موردی: شهرستان ماسال. اولین کنفرانس ملی مدیریت سیلاب های شهری. دانشگاه تربیت مدرس.

اداره ملی تنظیم امور آب افغانستان.1399. مطالعات هایدرو-مترولوژیکی، هایدرولوژیکی و زون بندی سیلاب ها بالای شهرچاریکار. گزارش تقسیم بندی مناطق از نظر تهدید سیلاب های شهری.

اصغری، م .1378. جغرافیای طبیعی شهر 2. هیدرولوژی و سیل خیزی شهر. انتشارات مسعی تهران.

پروین،م. 1398. ارزیابی و پهنه بندی خطرات سیلاب های ناگهانی بر اساس مدل MFFPI ، مطالعه موردی: حوضه اسلام آباد غرب . مدیریت مخاطرات محیطی. 6(2):

پروین،م. 1399. ارزیابی و پهنه بندی خطر سیلاب های ناگهانی براساس عوامل فیزیوگرافی و شاخص های مورفومتریک، نمونه پژوهش: حوضه قصر شیرین. مجله علمی جغرافیا و برنامه ریزی محیطی. (2).

خرمی پور،ز. ولیخان انارکی، م. فرزین. س. 1403. رویکرد جدید در روندیابی سیلاب بر مبنای تلفیق تئوری بیز، ماشین بردار پشتیبان و الگوریتم بهینه سازی و فراابتکاری. نشریه آبیازی و زهکشی ایران. 18(3): 409-420.

Atefi, M.R. and Miura, H. 2020. Detection of Flash Flood Inundated Areas Using Relative Difference in NDVI from Sentinel-2 Images: A Case Study of the August Event in Charikar, Afghanistan’, Remote Sens. 14: 3647. https://doi.org/ 10.3390/rs14153647

Azizi, F. 2014. Flood Run-off Analysis in the Large Scale Watershed of Afghanistan, Conference paper.

BORCAN, M. and R, Mihai 2016. ASSESSMENT OF THE FLOOD OCCURRENCE POTENTIAL IN THE UPPER TELEAJEN RIVER BASIN. Annals of the University of Oradea, Geography Series/Analele Universitatii din Oradea, Seria Geografie. 26(1):

Brewster, J. 2009. Development of the Flash Flood Potential Index.

Cao, C.; Xu, P.; Wang, Y., Chen, J., Zheng, Li. and Niu, C. 2016. Flash flood hazard susceptibility mapping using frequency ratio and statistical index methods in coalmine subsidence areas. Sustainability. 8(9): 948.

Ceru, J. 2012 Flash Flood Potential Index (FFPI) for Pennsylvania. Proceedings, ESRI Federal GIS Conference

El Hames, A.; Richards, K.S. 1998. An integrated physically based model for arid region flash flood prediction capable of simulating dynamic transmission loss. Hydrological Processes. 12: 1219–1232.

Embabi, N.S. 2004. The Geomorphology of Egypt. Landforms and Evolution: The Nile Valley and the Western Desert. Egyptian Geographical Society: Cairo, Egypt. (1).

Khosravi, K., Shahabi, H., Pham, B.T., Adamowski, J., Shirzadi, A., Pradhan, B., Dou, J., Ly, H.-B., Gróf, G., Ho, H.L. et al. 2019. A comparative assessment of flood susceptibility modeling using Multi-Criteria Decision-Making Analysis and Machine Learning Methods. Journal of Hydrology. 573: 311–323.

Kruzdlo, R. 2010. Flash Flood Potential Index for the Mount Holly Hydrologic Service Area.

Minea, G. 2013. Assessment of the flash flood potential of Bâsca River Catchment (Romania) based on physiographic factors. Central European Journal of Geosciences. 5(3):344-353.

Nurul, A. Yassin, M. Adnan, N.A. and Eran S. S. Sadek, M. 2022. Analysis of Flash Flood Potential Index (FFPI) and Scenarios Assessment in Shah Alam Using GIS Approach.

Smith, R.2012. Flash Floods: Causes, Risks, and Management. Journal of Hydrology.

Smith, G.2003. Flash flood potential: determining the hydrologic response of ffmp basins to heavy rain by analyzing their physiographic characteristics.

The Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). 2021. AR6 Climate Change: the Physical Science Basis.

Zogg, J. and K. Deitsch. 2018. The Flash Flood Potential Index at WFO Des Moines. Iowa.