نشریه آبیاری و زهکشی ایران

نشریه آبیاری و زهکشی ایران

بررسی آرایش‌های مختلف کاشت و کم‌آبیاری در سیستم آبیاری قطره‌ای نواری بر عملکرد و بهره‌وری آب آفتابگردان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار پژوهش بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، سازمان تحقیقات، آموزش
2 استادیار پژوهش بخش ثبت و گواهی بذر و نهال، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی همدان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،
چکیده
این مطالعه به‌منظور بررسی آرایش‌های مختلف کاشت و سطوح مختلف آبیاری به‌صورت کرت‌های خرد شده در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با 3 تکرار در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان انجام شد. آبیاری در سه سطح (شامل: 70، 85 و 100 درصد نیاز آبی) و آرایش کاشت در چهار سطح (شامل: 1- فاصله 60 سانتی‌متری ردیف‌های کشت و فاصله بوته روی خطوط کشت 20 سانتی‌متر با اختصاص یک نوار آبیاری قطره‌ای به هر ردیف 2- فاصله 45 سانتی‌متری ردیف‌های کشت و فاصله بوته روی خطوط کشت 25 سانتی‌متر با اختصاص یک نوار آبیاری قطره‌ای به هر ردیف 3- فاصله 30 سانتی‌متری ردیف‌های کشت و فاصله بوته روی خطوط کشت 30 سانتی‌متر با اختصاص یک نوار آبیاری قطره‌ای در بین دو ردیف کشت بصورت یک‌در میان 4- آرایش 20×80 (کشت بوته‌ها با فاصله 30 سانتی‌متر در روی خطوط کشت) فاصله ردیف‌های کشت از یک‌طرف20 سانتی‌متر و از طرف دیگر 80 سانتی‌متر و اختصاص یک نوار آبیاری قطره‌ای در بین دو ردیف کشت نزدیک به هم بصورت یک‌در میان اجرا گردید. بیشترین عملکرد دانه از تیمار 100 درصد نیاز آبی به دست آمد (با متوسط 3007 کیلوگرم در هکتار) که با تیمار 85 درصد نیاز آبی (با متوسط 2700 کیلوگرم در هکتار) تفاوت معنی‌دار نداشت. میزان متوسط عملکرد دانه در تیمار 70 درصد نیاز آبی به ترتیب 2379 کیلوگرم در هکتار بود. از نظر عملکرد بیولووژیکی بین تیمارهای آبی تفاوت معنی‌داری وجود نداشت. میزان بهره‌وری آب در تیمارهای 100، 85 و 70 درصد نیاز آبی به ترتیب برابر با 46/0، 46/0 و 47/0 کیلوگرم بر متر مکعب تعیین شد. با توجه به نتایج حاصل تیمار 85 درصد نیاز آبی که بطور میانگین باعث کاهش 12 درصدی در آب مصرفی شد و از نظر عملکرد دانه اختلاف معنی‌داری با آبیاری کامل نداشت، قابل توصیه می‌باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Study of different planting structures and deficit irrigation in drip irrigation system on yield and water productivity of sunflower

نویسندگان English

Ali Ghadami Firouzabadi 1
Mohamad Yazdandoost Hamedani 2
1 Associate Prof, Department of Agricultural Engineering Research, Hamedan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Hamedan, Iran.
2 Assistant Professor Seed and Plant Certification and Registration Department., Hamedan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Hamedan, Iran.
چکیده English

This study was conducted to investigate the effect of different planting arrangements and water levels on sunflower. Three irrigation levels and four planting arrangement were studied as a split plot in a randomized complete block design with 3 replications in the Agricultural and Natural Resources Research Center of Hamadan province from 2020 for two years. Irrigation levels (including: 70, 85 and 100% of water requirement) and planting arrangement (including: 1- 60 cm distance between planting rows and plant spacing on 20 cm planting lines by assigning a drip irrigation tape to each row. 2- Distance of 45 cm of planting rows and distance of plant on planting lines 25 cm by assigning a drip irrigation strip to each row. 3- Distance of 30 cm of planting rows and distance of plant on planting lines 30 cm by allocating a drip irrigation strip between two planting rows in one row Intermediate (Fixed PRD irrigation). 4- Arrangement of 80-20 (Planting plants with a distance of 30 cm on planting lines) Distance of planting rows on one side 20 cm and on the other side 80 cm and allocating a drip irrigation tape between two rows of close planting Together were examined. Water levels were the main factor and planting arrangements were the secondary factor. The highest yield was obtained from 100% water requirement irrigation (3007 Kg/ha) which was not significantly different from 85% water requirement treatment (2700 Kg/ha,). the water productivity in 100, 85 and 70% of water requirement, was equal to 0.46, 0.46 and 0.47 kg/m3, respectively. According to the results, the 85% water requirement treatment, which caused an average reduction of 12% in water consumption, and in terms of grain yield, there was no significant difference with full irrigation, increases water productivity and can be recommended.

کلیدواژه‌ها English

Biological yield
Deficit irrigation
Harvest index
ابراهیمی، م.، زینال زاده، ک.، بشارت، س. و علیزاده برودکی، ع. 1398. ارزیابی تأثیر احداث سیستم های آبیاری قطره ای بر مصرف انرژی و صرفه جویی آب کشاورزی (مطالعه موردی: شبکه کهریز ارومیه). اولین کنگره بین المللی و چهارمین کنگره ملی آبیاری و زهکشی ایران. ارومیه.
اسماعیلی، م.، مدنی، ح.، مجد نصیری، ب.، چاوشی، س. و ساجدی، ن. 1401. بررسی اثر تنش کم آبی بر کارآیی مصرف آب و تحمل خشکی ارقام جدید آفتابگردان، نشریه پژوهش آب در کشاورزی، 36(4)، 375-359 .
امیدی نسب، د.، مسکرباشی، م. و راهنما قهفرخی، ا. 1402. تأثیر کم ‏آبیاری بر عملکرد دانه و برخی ویژگی‏ های کیفیت روغن دانه ارقام آفتابگردان (Helianthus annus L). نشریه علوم گیاهان زراعی ایران. 54(3): 97-108.
جبّاری، ح.، ج. دانشیان. و ح. علی‌آبادی فراهانی. 1390. استفاده از تلاش بازآوری، عملکرد کمی و کیفی برای شناسایی هیبریدهای آفتابگردان متحمل به تنش خشکی. فصلنامه علمی پژوهشی اکوفیزیولوژی گیاهان زراعی. 3(1): 23-9.
چراغی زاده، م.، شاهنظری، ع. و ضیاتباراحمدی، م. 1397. بررسی اثر کم‌آبیاری بخشی ریشه در دورهای آبیاری مختلف بر کارایی مصرف آب و پارامترهای رشد گیاه آفتابگردان. آب و خاک32(3): 501-516.‎
حیدری، م. و و.کرمی. 1392. بررسی اثر تنش خشکی و گونه‌های میکوریزا بر عملکرد و اجزای عملکرد دانه، میزان کلروفیل و ترکیبات بیوشیمیایی آفتابگردان. مجله تنش‌های محیطی در علوم زراعی. 6(1): 26-17.
رحیمی‌زاده، م.، ع. کاشانی، ا. زارع فیض‌آبادی، ح. مدنی. و سلطانی، ا. 1389. تأثیر کودهای ریزمغذی بر عملکرد و اجزای عملکرد آفتابگردان تحت شرایط تنش خشکی. مجله الکترونیک تولید گیاهان زراعی. 3(1): 72-57.
سلطانی، س.، ف. موسوی، ب. مصطفی‌زاده. و م. دانشور .١٣٨6. اثر PRD بر عملکرد، برخی اجزای عملکرد، راندمان آب مصرفی و غلظت عناصر غذایی در کلزا. نهمین سمینار سراسری آبیاری و کاهش تبخیر، کرمان.
سرائی تبریزی، م.، ح.بابازاده.، م.پارسی نژاد. و س.ع.م.  مدرس ثانوی .1389.بهبود کارآیی مصرف آب سویا با استفاده از آبیاری بخشی منطقه ریشه. مجله علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی، علوم آب و خاک. 14(52):13-1.
عطایی کچویی، م.، م. کریمی، ب. مجد نصیری، ا. لطفی‌فر. و متقی، س. 1389. بررسی تأثیر آبیاری محدود بر خصوصیات زراعی و عملکرد ارقام آفتابگردان. فصلنامه علمی پژوهشی گیاه و زیست بوم. 6(22): 110-89.
قدمی فیروزآبادی، ع. و ج. باغانی. 1398. اثر آرایش‌های مختلف کشت در آبیاری نواری قطره ای بر عملکرد و بهره‌وری مصرف آب آبیاری گندم در همدان. نشریه آبیاری و زهکشی ایران. 2(13): 528-539.
قدمی فیروزآبادی، ع.، اسدیان، ق.، جعفری، ع.م. و بهراملو، ر. 1398. ارزیابی فنی و اقتصادی سامانه آبیاری قطرهای نواری در مزارع خیار و گوجه فرنگی. نشریه آبیاری و زهکشی ایران. 1(14): 274-263.
قدمی فیروزآبادی، ع. و اکبری، م. 1402. تاثیر نوع سامانه آبیاری بر میزان آب آبیاری، عملکرد و بهره وری آب گندم در شرایط زارعین (مطالعه موردی: استان همدان). نشریه آبیاری و زهکشی ایران. 17(5): 831-842.
رشدی، م. و رضادوست، س. 1384. بررسی اثرات سطوح مختلف آبیاری بر خصوصیات کمی و کیفی ارقام آفتابگردان.علوم کشاورزی ایران. 36(5): 1250-1241.
رضایی استخروییه، ع.، س. خوش قدم، م. ابراهیمی سیریزی، و ع. بادیه نشین. 1393. ارزیابی عملکرد گیاه آفتابگردان (رقم فرخ) تحت تاثیر کم‌آبیاری سنتی و خشکی موضعی ریشه. نشریه آب و خاک (علوم و صنایع کشاورزی). 28(5): 867-875.
جباری، ح.، غ. ع. اکبری، ج. دانشیان، ا. دادی، و ن. شهبازیان. 1386 . اثرات تنش کم آبی بر خصوصیات زراعی هیبریدهای آفتابگردان. مجله کشاورزی.9(1):22-13.
نورانی آزاد، ح.، و د. چوبینه. 1387. مطالعه تنش آبی بر بیوماس، قندهای محلول، پرولین، آنزیم‌ها و یون‌ها در گیاه آفتابگردان. فصلنامه علمی پژوهشی دانش زیستی ایران. 3(2): 26-19.
نورکی، ف. و اخوان، س. 1395. بررسی اثرات تنش آبی برعملکرد دانه، کارآیی مصرف آب و محتوای نسبی آب برگ آفتابگردان. دومین کنگره ملی آبیاری و زهکشی ایران.
یارنیا، م.، پ. صفایی، م. ب. خورشیدی بنام، و ا. فرج‌زاده معماری. 1388. اثر تنش خشکی و سولفات پتاسیم بر عملکرد و اجزای عملکرد آفتابگردان رقم ایروفلور. یافته‌های نوین کشاورزی. 3(3): 317-332.
یدالهی، پ.، م. ر. اصغری‌پور، ه. مروانه، ن. خیری، و ا. امیری. 1396. اثر تنش خشکی بر عملکرد دانه و روغن دو رقم آفتابگردان. نشریه تحقیقات علوم زراعی در مناطق خشک. 1(1): 76-65.
یزدان‌دوست همدانی، م.، م. قبادی، م. ا. قبادی، س. جلالی هنرمند، و م. سعیدی. 1398. اثر محلول‏پاشی برخی ترکیبات شیمیایی بر خصوصیات فیزیولوژیک، عملکرد و اجزای عملکرد آفتابگردان در شرایط رطوبتی مختلف. پایان نامه دکترا. دانشگاه رازی. 240 صفحه.
یوسفوند، پ.، ن. ع. ساجدی، و م. میرزاخانی. 1390.تأثیر تنش خشکی، مصرف زئولیت و سلنیوم بر عملکرد و اجزای عملکرد آفتابگردان. یافته‌های نوین کشاورزی. 5(3): 325-339.
Albaji, M., behzad, M., Boroomand Nasab, S., Naseri, A.A., Shahnazari, A., Meskarbashee, M., Judy, F. and Jovzi, M. 2011. Investigation on the effects of conventional irrigation (CI), regulated deficit irrigation (RDI) and partial root zone drying (PRD) on yield and yield components of sunflower (Helianthus annuus L.) The Research on Crops 12 (1): 142-154.
Cifre, J., Bota, J., Escalona, J.M., Medrano, H. and Flexas, J., 2005. Physiological tools for irrigation scheduling in grapevine (Vitis vinifera L.): an open gate to improve water-use efficiency?. Agriculture, Ecosystems & Environment. 106(2-3):159-170.
 
Donald, C.M. and Hamblin, J. 1976. The biological yield and harvest index of cereal as agronomic and plant breeding criteria. Adv. Agron.28:361-405.
Elsheikh, E.R., Schultz, B.A.R.T., Haili, A.M. and Adam, H.S., 2012. Effect of deficit irrigation on yield and yield components of sunflower on Gezira clay soil, Sudan. WIT Transactions on Ecology and the Environment. 168:369-378.
English, M.J, Musick, J.T., Murty, V.V.N., 1990. Deficit irrigation. In: anagement of farm irrigation systems (Hoffman, G.J., Howell, T.A., and Solomon, K.H., Editors). ASAE Monograph no. 9. American Society of Agricultural Engineers publisher, 1020p.
Goksoy, A. T., A.O. Demir, Z.M. Turan, and N. Dagustu. 2004. Responses of sunflower (Helianthus annuus L.) to full and limited irrigation at different growth stages. Field Crops Research. 87:167–178.
Iqbal, N., M. Y. Ashraf and M. Ashraf. 2005. Influence of water stress and exogenous glycinebetaine on sunflower achene weight and oil percentage.  International Journal of Environmental Science & Technology. 2(2): 155 -160
Jovanović, Z., Broćić, Z. and Stikić, R., 2008. Effects of partial root drying on nitrogen distribution in potato. Italian Journal of Agronomy. 3(3):337-338.
Kirda, C., Topcu, S., Kaman, H., Ulger, A.C., Yazici, A., Cetin, M., Derici, M.R., 2005. Grain yield response and N-fertilizer recovery of maize under deficit irrigation. Field Crops Research.93: 132-141.
Oweis, T., Hachum, A. and Pala, M. 2004a. Water use efficiency of winter-sownchickpea under supplemental irrigation in a Mediterranean environment. Agricultural Water Management. 66: 163-179.
Oweis, T., Hachum, A. and Pala, M. 2004b. Lentil production under supplementalirrigation in a Mediterranean environment. Agricultural Water Management 68: 251-256.
Posadas, A., Rojas, G., Malaga, M., Mares, V. and Quiroz, R. 2008. Partial root-zone drying: An alternative irrigation management to improve the water use efficiency of potato crops. ISBN 978-92-9060-360-3. Production Systems and the Environment Division Working Paper No. 2008-2
Schlemmer, M.R, Francis, D.D., Shanahan, J.F., and Schepers, J.S., 2005. Remotely measuring chlorophyll content in corn leaves with differing nitrogen levels and relative water content. Agronomy journal. 97(1):106-112.
Yavuz, N., Ciftci, N. and D. Yavuz. 2016. The effects of deficit irrigation on yield of sunflower. IV. International Chemical Engineering and Technologies Conference. November 2016, İstanbul