نشریه آبیاری و زهکشی ایران

نشریه آبیاری و زهکشی ایران

الگوی تصمیم‌گیری کشاورزان در انتخاب و تغییر الگوی کشت با تأکید بر سازگاری با تغییرات اقلیمی (مطالعه موردی: آذربایجان شرقی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
بهنام اسدزاده 1
رویا اشراقی سامانی 1
بیتا رحیمی بدر 2
مریم معرفی 3
1 گروه اقتصاد کشاورزی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران.
2 استادیار گروه اقتصاد کشاورزی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران.
3 استادیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران.
چکیده
تغییرات اقلیمی به عنوان یکی از مهم‌ترین چالش‌های قرن حاضر، ساختار تولیدات کشاورزی را در بسیاری از کشورها، به‌ویژه کشورهای در حال توسعه، دستخوش تغییرات بنیادین کرده است. انتخاب و تغییر الگوی کشت یکی از مهم‌ترین راهبردهای سازگاری کشاورزان با این پدیده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل موثر بر الگوی تصمیم‌گیری کشاورزان در انتخاب و تغییر الگوی کشت با تأکید بر سازگاری با تغییرات اقلیمی در استان آذربایجان شرقی انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی‌ـ‌تحلیلی است و برای تحلیل داده‌ها از مدل معادلات ساختاری (SEM) استفاده شد. داده‌های میدانی از طریق پرسشنامه از 278 کشاورز به روش نمونه‌گیری طبقه‌ای گردآوری شد. نتایج نشان داد که متغیرهای اقلیمی، اقتصادی، اجتماعی‌فرهنگی و مدیریتی‌ـ‌فنی بر تصمیم‌گیری کشاورزان تأثیر مستقیم و غیرمستقیم دارند. در این میان، درک ریسک اقلیمی و حمایت‌های دولتی به‌عنوان متغیرهای میانجی، نقش بسیار مهمی در شکل‌گیری رفتار تطبیقی ایفا می‌کنند. یافته‌ها بر اهمیت برنامه‌ریزی‌های آموزشی، ارتقاء ظرفیت ذهنی کشاورزان و توسعه حمایت‌های نهادی برای تسهیل تصمیم‌گیری سازگار با اقلیم تأکید دارند. این مطالعه می‌تواند مبنایی برای سیاست‌گذاری‌های منطقه‌ای در حوزه مدیریت پایدار منابع کشاورزی و امنیت غذایی باشد.
کلیدواژه‌ها
الگوی کشت
تغییرات اقلیمی
سازگاری
مدل معادلات ساختاری

عنوان مقاله English

Decision-Making Patterns of Farmers in Selecting and Changing Cropping Patterns with Emphasis on Adaptation to Climate Change (Case Study: East Azerbaijan)

نویسندگان English

Behnam Asadzadeh 1
Royya Eshraghi Samani 1
Bita Rahimibadr 2
Maryam moarefi 3
1 Department of Agricultural Economics, Ka. C., Islamic Azad University, Karaj, Iran.
2 assistant professor, Department of Agricultural Economics, Ka. C., Islamic Azad University, Karaj, Iran.
3 assistant professor, Department of Agronomy and Plant Breeding, Ka. C., Islamic Azad University, Karaj, Iran.
چکیده English

Climate change, as one of the most significant challenges of the present century, has fundamentally transformed agricultural production structures in many countries, particularly developing nations. Selection and modification of cropping patterns represent one of farmers' most important strategies for adapting to this phenomenon. The present research aims to investigate factors influencing farmers' decision-making patterns in selecting and changing cropping patterns with emphasis on adaptation to climate change in East Azerbaijan Province. This research is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in methodology, utilizing Structural Equation Modeling (SEM) for data analysis. Field data were collected through questionnaires from 278 farmers using stratified sampling. Results indicated that climatic, economic, socio-cultural, and technical-managerial variables have both direct and indirect effects on farmers' decision-making. Among these factors, climate risk perception and governmental support, as mediating variables, play crucial roles in shaping adaptive behavior. The findings emphasize the importance of educational planning, enhancing farmers' mental capacity, and developing institutional support to facilitate climate-adaptive decision-making. This study can serve as a foundation for regional policymaking in sustainable agricultural resource management and food security.

کلیدواژه‌ها English

Cropping Pattern
Climate Change
Adaptation
Structural Equation Modeling
اسعدی، م. ع.، حاجی­رحیمی، م. و مرتضوی، س. ا .ق. 1398. اثرات سیاست محدودیت عرضه آب کشاورزی برالگوی کشت: مطالعه موردی دشت دهگلان در استان کردستان. اقتصاد کشاورزی و توسعه، 27(107): 130-110.
اسعدی، م. ع.، خلیلیان، ص. و موسوی، س. ح. ا. 1397. مدیریت بهینه در مصرف آب و الگوی کشت با تاکید بر راهبرد کم آبیاری (مطالعه موردی: شبکه آبیاری قزوین). تحقیقات منابع آب ایران، 14(5): 14-1.
اعتمادی، م.، موسوی، س.ن. و امینی­فرد, ع. 1401. ارزیابی عوامل مؤثر بر پذیرش راهکارهای کشاورزی هوشمند به اقلیم با تأکید بر ویژگی‌های سرمایه اجتماعی و روانشناختی. مجله اقتصاد کشاورزی، 16(1): 33-1
توحیدی مقدم، ع.، پورسعید، ع.ر.، بیژنی، م. و اشراقی سامانی، ر. 1403. تبیین الگوی تاب آوری معیشت پایدار باغداران استان همدان در مواجهه با تغییر اقلیم. مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 55-2(3): 466-447.
حاجی­رحیمی، م.، شریفی، ف. و اسعدی، م .ع. 1403. بررسی تأثیر تغییر اقلیم بر روند تولید غلات و امنیت غذایی در ایران. پژوهش­های تغییرات آب و هوایی، 5(20): 78-65.
خالدی، ف.، زرافشانی، ک.، میرک­زاده، ع.ا. و وشرفی، ل. 1394. بررسی عوامل مؤثر بر توان سازگاری کشاورزان دربرابر تغییرات اقلیم (مطالعة موردی: گندم کاران شهرستان سرپل ذهاب)، استان کرمانشاه). پژوهش­های روستایی، 6(3): 678-655.
سالاری، س.، اسعدی، م. ع. و بهرامی، م. 1401. کاربرد مدل معادالت ساختاری در مؤثرعوامل بررسی بندی بر خرید محصول گوشت قرمز بسته. نشریه علوم و فنون بسته­بندی، 13(52): 19-11.
سلیمانی، م.، رحیمی، د. و یزدان­پناه، ح. ا. 1400. راهبردهای سازگاری با تغییرات اقلیم در بخش کشاورزی (شهرستان رستم). مجله مخاطرات محیط طبیعی، 10(29): 32-19.
Ali, M. F. and Rose, S. 2021. Farmers’ perception and adaptations to climate change: Findings from three agro-ecological zones of Punjab, Pakistan. Environmental Science and Pollution Research, 28(12): 14844-14853.
Asaadi, M. A., Mortazavi, S. A., Zamani, O., Najafi, G. H., Yusaf, T. and Hoseini, S. S. 2019. The impacts of water pricing and non-pricing policies on sustainable water resources management: A case of Ghorveh plain at Kurdistan province, Iran. Energies. 12(14), 2667.
Asfaw, A., Simane, B., Hassen, A. and Bantider, A. 2017. Determinants of non-farm livelihood diversification: evidence from rainfed-dependent smallholder farmers in northcentral Ethiopia (Woleka sub-basin). Development Studies Research. 4(1): 22-36.
Campos-Silva, J. V., Peres, C. A., Hawes, J. E., Haugaasen, T., Freitas, C. T., Ladle, R. J. and Lopes, P. F. 2021. Sustainable-use protected areas catalyze enhanced livelihoods in rural Amazonia. Proceedings of the National Academy of Sciences. 118(40): e2105480118.
Esfandeh, S., Danehkar, A., Salmanmahiny, A., Alipour, H., Kazemzadeh, M., Marcu, M. V. and Sadeghi, S. M. M. 2024. Climate change projection using statistical downscaling model over southern coastal Iran. Heliyon. 10(8).
Fornell, C. and Larcker, D. F. 1981. Structural equation models with unobservable variables and measurement error: Algebra and statistics. Journal of Marketing Research. 18: 382-388.
Irham, I., Fachrista, I. A., Masyhuri, M. and Suryantini, A. 2022. Climate change adaptation strategies by Indonesian vegetable farmers: comparative study of organic and conventional farmers. The Scientific World Journal. 2022(1): 3590769.
Lei, P. W. and Wu, Q. 2007. Introduction to structural equation modeling: Issues and practical considerations. Educational Measurement: issues and practice. 26(3): 33-43.
Li, K., Cai, B. and Wang, Z. 2022. Accessing the climate change impacts in China through a literature mapping. International Journal of Environmental Research and Public Health. 19(20): 13411.
Paria, B., Mishra, P. and Behera, B. 2022. Climate change and transition in cropping patterns: District level evidence from West Bengal, India. Environmental Challenges. 7: 100499.
Patel, S., Mall, R. K., Chaturvedi, A., Singh, R. and Chand, R. 2023. Passive adaptation to climate change among Indian farmers. Ecological Indicators. 154: 110637.
Pham, N. T. T., Nong, D. and Garschagen, M. 2019. Farmers’ decisions to adapt to flash floods and landslides in the Northern Mountainous Regions of Vietnam. Journal of environmental management. 252: 109672.
Rezaeifar, M., Khalilian, S. and Najafi Alamdarlo, H. 2023. Measuring the Impact of COVID-19 on the Food Insecurity in Iran and the Achievement of SDGs. In SDGs in Africa and the Middle East Region (pp. 1-20). Cham: Springer International Publishing.
Swami, D. and Parthasarathy, D. 2020. A multidimensional perspective to farmers’ decision making determines the adaptation of the farming community. Journal of environmental management. 264: 110487.
Tohidimoghadam, A., PourSaeed, A., Bijani, M. and Samani, R. E. 2023. Towards farmers’ livelihood resilience to climate change in Iran: A systematic review. Environmental and Sustainability Indicators. 19: 100266.
Truelove, H. B., Carrico, A. R. and Thabrew, L. 2015. A socio-psychological model for analyzing climate change adaptation: A case study of Sri Lankan paddy farmers. Global Environmental Change. 31: 85-97.
نشریه آبیاری و زهکشی ایران
دوره 19، شماره 3 - شماره پیاپی 112
مرداد و شهریور 1404
صفحه 489-498