نشریه آبیاری و زهکشی ایران

نشریه آبیاری و زهکشی ایران

بررسی اثر کود دامی و زئولیت بر عملکرد و کارایی مصرف آب زعفران (Crocus sativus L.) تحت شرایط کم‌آبیاری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
2 گروه اگروتکنولوژی، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده کشاورزی
چکیده
به منظور بررسی کارایی مصرف آب زعفران (Crocus sativus L.) در سطوح مختلف کود دامی و زئولیت تحت شرایط کمآبیاری، آزمایشی در سال زراعی 1402-1401 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد، به‌صورت اسپلیت، اسپلیت پلات بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. تیمارهای آزمایش آبیاری در سه سطح (50، 75 و 100 درصد نیاز آبی) به‌عنوان عامل اصلی، مصرف کود دامی در سه سطح (9، 18 و 27 تن در هکتار) به ‌عنوان عامل فرعی و مصرف زئولیت در سه سطح (0، 3 و 6 تن در هکتار) به عنوان عامل فرعیِ فرعی بودند. نیاز آبی زعفران با استفاده از نرم ‌افزار Cropwat تعیین گردید. صفات موردبررسی شامل تعداد گل، وزن تر گل، وزن خشک کلاله، وزن کل بنه در هر کرت بود. نتایج نشان داد بیشترین میزان این صفات در تیمارهای آبیاری100 درصد نیاز آبی، 27 تن در هکتار کود دامی و 6 تن در هکتار زئولیت به ترتیب (60/317، 36/163، 5/1 و 60/5 گرم در متر مربع) به‌دست آمد. بیشترین میزان کارایی مصرف آب بر حسب عملکرد گل (22/0 کیلوگرم بر متر مکعب) در شرایط آبیاری کامل و 27 تن در هکتار کوددامی و 6 تن در هکتار زئولیت حاصل شد. همچنین بالاترین کارایی مصرف آب بر حسب عملکرد بنه (93/0 کیلوگرم بر مترمکعب) در شرایط آبیاری کامل و 27 تن در هکتار کوددامی حاصل شد. با بررسی نتایج حاصله می‌توان بیان نمود جهت دستیابی به بالاترین عملکرد اقتصادی و بهترین نتیجه اعمال تیمارهای آبیاری 100 درصد به همراه 27 تن کود دامی و 6 تن در هکتار زئولیت در مزرعه نقش به‌سزایی دارد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Effect of Manure and Zeolite on Yield and Water Use Efficiency of Saffron (Crocus sativus L.) under Deficit Irrigation Conditions

نویسندگان English

Morteza Goldani 1
Javaher Ramanian 2
Fatemeh Yaghobi 2
1 Department of Agronomy, Faculty of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.
2 Department of Agronomy, Fedowsy of Mashhad,, college of agronomy
چکیده English

به منظور بررسی کارایی مصرف آب زعفران (Crocus sativus L.) در سطوح مختلف کود دامی و زئولیت تحت شرایط کمآبیاری، آزمایشی در سال زراعی 1402-1401 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد، به‌صورت اسپلیت، اسپلیت پلات بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. تیمارهای آزمایش آبیاری در سه سطح (50، 75 و 100 درصد نیاز آبی) به‌عنوان عامل اصلی، مصرف کود دامی در سه سطح (9، 18 و 27 تن در هکتار) به ‌عنوان عامل فرعی و مصرف زئولیت در سه سطح (0، 3 و 6 تن در هکتار) به عنوان عامل فرعیِ فرعی بودند. نیاز آبی زعفران با استفاده از نرم ‌افزار Cropwat تعیین گردید. صفات موردبررسی شامل تعداد گل، وزن تر گل، وزن خشک کلاله، وزن کل بنه در هر کرت بود. نتایج نشان داد بیشترین میزان این صفات در تیمارهای آبیاری100 درصد نیاز آبی، 27 تن در هکتار کود دامی و 6 تن در هکتار زئولیت به ترتیب (60/317، 36/163، 5/1 و 60/5 گرم در متر مربع) به‌دست آمد. بیشترین میزان کارایی مصرف آب بر حسب عملکرد گل (22/0 کیلوگرم بر متر مکعب) در شرایط آبیاری کامل و 27 تن در هکتار کوددامی و 6 تن در هکتار زئولیت حاصل شد. همچنین بالاترین کارایی مصرف آب بر حسب عملکرد بنه (93/0 کیلوگرم بر مترمکعب) در شرایط آبیاری کامل و 27 تن در هکتار کوددامی حاصل شد. با بررسی نتایج حاصله می‌توان بیان نمود جهت دستیابی به بالاترین عملکرد اقتصادی و بهترین نتیجه اعمال تیمارهای آبیاری 100 درصد به همراه 27 تن کود دامی و 6 تن در هکتار زئولیت در مزرعه نقش به‌سزایی دارد.

کلیدواژه‌ها English

Crop water requirement
Corm weight
Flower number
Saffron stigma
Water stress
ابراهیمیپاک، ن.، ع.، احمدی، م.، اگدرنژاد، ا. و خاشعی سیوکی، ع. 1397. ارزیابی مدل Aqua Crop در شبیه‌سازی عملکرد زعفران تحت سناریوهای مختلف کم‌آبیاری و مصرف زئولیت. حفاظت منابع آب و خاک. 8(1): 132-117.
ابراهیمی، م.، پویان، م. و مهدی نژاد، م. ١٣٩٩. بررسی امکان جایگزینی کود دامی با سایر بهبود دهنده‌های رشد آلی در زراعت زعفران (Crocus sativus L.) در وزن‌های مختلف بنه مادری. زراعت و فناوری زعفران. 8(1): 57-37.
احمدی، م.، خاشعی سیوکی، ع. و سیاری ، م. ح. 1397. اثر نوع و مقدار زئولیت بر برخی خصوصیات شیمیایی خاک تحت کشت زعفران. نشریه پژوهشهای زعفران (دو فصلنامه). 6(1): 1-15.
احمدی، م.، خاشعی سیوکی، ع. و سیاری ، م. ح. 1392. ارزیابی تأثیر نوع و مقدار زئولیت طبیعی کلینوپتیلولایت بر سبز شدن زعفران (Crocus sativus L.). نشریه پژوهشهای زعفران. 1(2): 109-97.
اسمی، ر. 1396. مطالعه خصوصیات فیزیولوژیکی و مورفولوژیکی بنه و گل زعفران در پاسخ به روش‌های مختلف آبیاری، اندازه بنه و کود گاوی. رساله دکتری رشته بوم‌شناسی کشاورزی، دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد.
اصل زعیم، ف.، نیکنام، و.، ابراهیم‌زاده معبود، ح. و شریفی، گ. ا. 1397. مقایسه تاثیر متقابل تنش خشکی و سالیسیلیک‌اسید در برگ جمعیت‌های مختلف زعفران مزروعی. مجله پژوهش‌های گیاهی (مجله زیست‌شناسی ایران). 31(3): 554-569.
بهدانی، م. ع. و فلاحی، ح. ر. 1394. زعفران. دانش فنی مبتنی بررهیافت‌های پژوهشی، چاپ اول، انتشارات دانشگاه بیرجند، 412 صفحه.
 چوپان، ی.، هزارجریبی، ا.، قربانی، خ.، حسام، م. و خاشعی سیوکی، ع. 1401. اثرمدیریت منابع، روش و زمان آبیاری بر عملکرد کمی گل و خصوصیات کیفی زعفران. نشریه پژوهش های زعفران، 10(1): 44-28.
خاشعی سیوکی، ع.، احمدی، م.، هاشمی، س. ر. و چالاک، ا. 1394. اثر مقدار زئولیت و مدیریت آبیاری بر برخی خصوصیات بنه زعفران. زراعت و فناوری زعفران. 4(3): 213-201.
 خندانده ارباب، س.، امینیفرد، م.، ح.، فلاحی، ح. ر. و کاوه، ح. 1398. تأثیر سطوح مختلف کود محرک زیستی نوافل و وزن بنه مادری بر رشد رویشی، گلدهی و محتوی کلروفیل زعفران. زراعت و فناوری زعفران. 7(4): 441-455.
 ذوالفقاران، ا. 1401. تعیین آب آبیاری و بهره‌وری مصرف آب در مزارع زعفران استان خراسان رضوی، فناوری‌های پیشرفته در بهره‌وری آب. 2 (1): 38-51.
سادات حسین زاده، م. و مودی، م. 1401. مروری بر ترکیبات موثره گیاه زعفران و اثرات دارویی آن بر بیماری‌های تحلیل برنده سیستم عصبی. نشریه پژوهش‌های زعفران. 10(2): 275-258.
سیاری زهان، م.، ح.، جامی‌الاحمدی، م. و هلالبیکی، ی. 1397. تأثیر فعالیت ریشه زعفران و سطوح کود حیوانی بر فراهمی عناصر غذایی در خاک. پژوهشهای زعفران. 6(2): 262-289.
شریعتمداری، ز.، شور، م.، رضوانیمقدم، پ.، تهرانیفر، ع. و احمدیان، ا. 1397. مطالعه اثر کودهای آلی و شیمیایی بر ویژگی‌های بنه‌های دختری و گل زعفران (.Crocus sativus L). زراعت و فناوری زعفران. 6(3): 308-291.
صحابی، ح. و معلم بنهنگی، ف. 1400. ارزیابی تاثیر پارامترهای اقلیمی بر رفتار گلدهی و عملکرد زعفران (Crocus sativus L.) در استان‌های خراسان    رضوی و جنوبی. زراعت و فناوری زعفران. 9(4): 357-373.
غلامی، م.، کافی، م.، خزایی، ح.ر. و ابرقوئی، ح. 1402. بررسی رقابت درون گیاهی در تخصیص مواد فتوسنتزی بین بنه­های زعفران (Crocus sativus L.) تحت تأثیر سطوح مختلف آبیاری و کودهای آلی. نشریه زراعت و فناوری زعفران. 11(1): 1-21.
قوام­سعیدی نوقابی، س، خاشعی سیوکی، ع، حمامی، ح، شهیدی، ع. و یعقوب‌زاده، م. 1399تعیین نیاز آبی و ضریب گیاهی زعفران (Crocus sativus L.) با استفاده از روش لایسیمتری در اقلیم خشک-کویری بیرجند. پژوهش‌های زعفران. 8(1): 161-172. doi: 10.22077/jsr.2019.2515.1101
کریمی فرزقی، م،. خزاعی، ح.ر،. کافی، م. و نظامی، ا. 1397. تأثیر روش‌ها و سطوح آبیاری بر سطح برگ و تولید بنه دختری ( Crocus sativus L.). زراعت و فناوری زعفران. 6 (3): 290-279.
ماهرخ، ع.، قطبی، و.، عزیزی، ف.، مقدم، ع.، و غلامحسینی، م. 1398. کاربرد زئولیت‌های طبیعی راهکاری در جهت بهینه کردن مصرف نهاده‌ها در راستای کشاورزی پایدار. نشریه علمی- ترویجی یافته‌های تحقیقاتی در گیاهان زراعی و باغی. 8(1): 89-77.
 مسافری ضیاالدینی، ح.، علیزاده، ا. و رضوانی مقدم، پ. ١٣٩٩. اثـر رژیم‌هاى مختلف آبیارى بر کارایى مصرف آب زعفـران در خراسـان رضـوی. (منطقة باخرز). زراعت و فناوری زعفران. 8(4): 497-510.
مفاخری، س. و اصغری، ب. 1403. مطالعه محتوای فیتوشیمیایی و خواص آنتی‌اکسیدانی زعفران برداشت شده از چهار منطقه ایرانپژوهش های پیشرفته در گیاهان دارویی.1(1): 65-75. doi: 10.30479/armp.2024.17264.1001
نوری، ا.، بانژاد، ح. و کریمی فرزقی، م. 1400. تأثیر روش‌های مختلف آبیاری در شرایط تنش آبی بر خصوصیات بنه دختری و سطح فتوسنتزی گیاه زعفران (sativus L. Crocus). نشریه مدیریت آب در کشاورزی. 8(2):26-15.
Aminifard, M., Amiri, M. 2021. Growth and yield of saffron (Crocus sativus L.) affected by different levels of fulvic acid and cow manure in the second growing season. Journal of horticulture and postharvest research. 4(Special Issue):57–68.
Cataldo, E., Salvi, L., Paoli, F., Fucile, M., Masciandaro, G., Manzi, D., Masini, C.M. and Mattii, G.B. 2021. Application of zeolites in agriculture and other potential uses: A review. Agronomy. 11:1547.
Cerri, G., Farina, M., Brundu, A., Daković, A., Giunchedi, P., Gavini, E. and Rassu, G. 2016. Natural zeolites for pharmaceutical formulations: Preparation and evaluation of a clinoptilolite-based material. Microporous Mesoporous Mater. 223:58–67.
Dos Santos, T.B., Ribas, A.F., de Souza, S.G.H., Budzinski, I.G.F. and Domingues, D.S. 2022. Physiological responses to drought, salinity, and heat stress in plants: A review. Stresses. 2:113–135.
 
Garcia-Rodriguez, M.V., Moratalla-Lopez, N., Lopez-Corcoles, H. and Alonso, G.L. 2021. Saffron quality obtained under different forcing conditions, considering various vegetative stages of corms. Scientia Horticulturae. 277:109811.
. 8(1):161–172. (In Persian).
GirijaVeni, V., Reddy, K.S., Sharma, K.L., Shankar, K.S. and Rohit, J. 2021. Role of zeolites in improving nutrient and water storage capacity of soil and their impact on overall soil quality and crop performance. In: Rakshit, A., Singh, S., Abhilash, P. and Biswas, A. (Eds). Soil Science: Fundamentals to Recent Advances. Springer, Singapore.
He, Z.L., Calvert, D.V., Alva, A.K., Li, Y.C. and Banks, D.J. 2002. Clinoptilolite zeolite and cellulose amendments to reduce ammonia volatilization in a calcareous sandy soil. Plant Soil. 247:253–260.
Hourani, W. 2023. Effect of fertilizers on growth and productivity of saffron: A review. Agronomy Journal. 21(1).
Jarosz, R., Szerement, J., Gondek, K. and Mierzwa-Hersztek, M. 2022. The use of zeolites as an addition to fertilisers – A review. Catena. 213:106125.
Kianimanesh, K., Lebaschi, M.H., Jaimand, K., Abdosi, V. and Tabaei Aghdaei, S.R. 2021. The changes in yield, biochemical properties and essential oil compounds of saffron.
Lu, Y., Zhang, X., Chen, S., Shao, L. and Sun, H. 2016. Changes in water use efficiency and water footprint in grain production over the past 35 years: A case study in the North China Plain. Journal of Cleaner Production. 116:71–82.
Mondal, M., Biswas, B., Garai, S., Sarkar, S., Banerjee, H., Brahmachari, K., Bandyopadhyay, P.K., Maitra, S., Brestic, M., Skalicky, M., Ondrisik, P. and, A. 2021. Zeolites enhance soil health, crop productivity and environmental safety. Agronomy. 11:448.
Rayne, N. and Aula, L. 2020. Livestock manure and the impacts on soil health: A review. Soil Syst. 4:64. ]Incomplete reference]. Reviews. 37(2).
Rezaie, A., Moradi, R. and Feizi, H. 2019. Influence of the last irrigation cut-off time and various fertilizer resources on corm characteristics of saffron. Saffron Agron. Technol. 7(3):287–300.
Sangeetha, C. and Baskar, P. 2016. Zeolite and its potential uses in agriculture: A critical review. Agric. Rev. 37(2).
Yan, B., Hou, J., Cui, J., He, C., Li, W., Chen, X., Li, M. and Wang, W. 2019. The effects of endogenous hormones on the flowering and fruiting of Glycyrrhiza uralensis. Plants (Basel). 8(11):519.