نشریه آبیاری و زهکشی ایران

نشریه آبیاری و زهکشی ایران

پاسخ توده‌های مختلف ماریتیغال (Silybum marianum L.) به سطوح مختلف تنش شوری در شرایط مزرعه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار، مرکز ملی تحقیقات شوری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران
چکیده
ماریتیغال (Silybum marianum L.) گیاهی یک‌ساله و دارویی است که بذر آن حاوی سیلی‌مارین بوده و در درمان بیماری‌های کبدی کاربرد دارد. با توجه به گسترش شوری خاک و محدودیت منابع آب شیرین، شناسایی توده‌های متحمل به شوری این گیاه می‌تواند نقش مهمی در توسعه کشت آن در اراضی شور داشته باشد. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی تحمل به شوری توده‌های مختلف ماریتیغال در مزرعه تحقیقاتی وابسته به مرکز ملی تحقیقات شوری، طی سال زراعی 1403–1404 انجام شد. آزمایش به‌صورت اسپلیت ‌پلات در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. سطوح شوری آب آبیاری شامل 3، 6، 9 و 12 دسی‌زیمنس بر متر به‌عنوان کرت اصلی و شش توده ماریتیغال شامل گلستان، اصفهان، فارس، مازندران، اردبیل و خوزستان به‌عنوان کرت فرعی در نظر گرفته شدند. صفات اندازه‌گیری‌شده شامل ارتفاع بوته، وزن هزار دانه، عملکرد و قطر کاپیتول، تعداد دانه در کاپیتول، تعداد کاپیتول در بوته، عملکرد بذر، وزن خشک اندام هوایی و شاخص برداشت بود. نتایج نشان داد شوری بر تمامی صفات اثر معنی‌دار داشت، در حالی‌که اثر توده بر بیشتر صفات، به‌جز تعداد دانه در کاپیتول، عملکرد بذر و شاخص برداشت، معنی‌دار بود. همچنین اثر متقابل شوری و توده تنها بر ارتفاع بوته معنی‌دار شد. بیشترین ارتفاع بوته در شوری 3 دسی‌زیمنس بر متر در توده‌های اردبیل، فارس و گلستان (حدود 70 سانتی‌متر) و کمترین آن در شوری 12 دسی‌زیمنس بر متر در توده‌های فارس و مازندران (حدود 30 سانتی‌متر) مشاهده شد. شوری شدید موجب کاهش 50 درصدی وزن هزار دانه و کاهش 40، 22، 33، 48 و 53 درصدی عملکرد کاپیتول، قطر کاپیتول، تعداد دانه در کاپیتول، تعداد کاپیتول در بوته و عملکرد بذر شد. در مجموع، توده‌های اردبیل، فارس، گلستان و مازندران تحمل به شوری بیشتری نسبت دو توده اصفهان و خوزستان داشتند و برای کشت و برنامه‌های اصلاحی در شرایط شور مناسب‌تر بودند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Evaluation of the Response of Different Silybum marianum (L.) Landraces to Salinity Stress Under Field Conditions

نویسنده English

Rostam Yazdani-Biouki
Assistant Professor, National Salinity Research Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Yazd, Iran
چکیده English

Milk thistle (Silybum marianum L.) is an annual medicinal plant whose seeds contain silymarin, a valuable bioactive compound widely used in the treatment of liver disorders and other diseases. Because Iran is characterized by extensive saline soils and limited freshwater resources, identifying salt-tolerant milk thistle populations is essential for sustainable cultivation in salt-affected areas. This study evaluated the salinity tolerance of six milk thistle populations under different irrigation water salinity levels during the 2024–2025 growing season at the Sadouq Research Farm of the National Salinity Research Center. The experiment was conducted as a split-plot based on a randomized complete block design with three replications. Four irrigation water salinity levels (3, 6, 9, and 12 dS/m) were assigned to the main plots, while six populations (Golestan, Isfahan, Fars, Mazandaran, Ardabil, and Khuzestan) were allocated to the subplots. Measured traits included plant height, thousand-seed weight, inflorescence yield and diameter, number of seeds per inflorescence, number of inflorescences per plant, seed yield, shoot dry weight, and harvest index. Salinity significantly affected all measured traits, whereas population effects were significant for most traits. The salinity × population interaction was significant only for plant height. Plant height decreased from approximately 70 cm in the Ardabil, Fars, and Golestan populations at 3 dS/m to about 30 cm in the Fars and Mazandaran populations at 12 dS/m. Severe salinity reduced thousand-seed weight by 50%, while inflorescence yield, inflorescence diameter, seed number per inflorescence, number of inflorescences per plant, and seed yield decreased by 40%, 22%, 33%, 48%, and 53%, respectively. Overall, the Ardabil, Fars, Golestan, and Mazandaran populations exhibited greater salinity tolerance than the Isfahan and Khuzestan populations, highlighting their potential for cultivation and breeding programs in saline environments.

کلیدواژه‌ها English

Growth indices
Medicinal plant
Morphological characteristics
Seed yield

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 28 مرداد 1405