نشریه آبیاری و زهکشی ایران

نشریه آبیاری و زهکشی ایران

کمی‌سازی ضریب زبری جویچه‌های کشت و تعیین عوامل مؤثر بر آن در کشتزارهای دیم گندم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه خاکشناسی- بخش فیزیک و حفاظت خاک-دانشگاه زنجان
2 دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان
چکیده
باوجود انجام مطالعات گوناگون در مورد ضریب زبری مانینگ همچنان عدم قطعیت‌ در برآورد مقدار آن در جویچه‌های کشت دیم پابرجاست. این پژوهش با هدف اندازه‌گیری ضریب زبری بر اساس معادله مانینگ و تعیین عوامل مؤثر بر آن در جویچه‌های تحت شخم گندم انجام گرفت. آزمایش در پنج کشتزار دیم گندم با شیب 1/6، 6/10، 8/14، 7/20 و 1/27 درصد و خاک درشت‌بافت در شرایط بدون کشت گندم انجام گرفت. سرعت جریان (v) و شعاع هیدرولیکی (R) در جویچه‌هایی با طول 6 متر، عمق 5 سانتی‌متر و عرض 25 سانتیمتر تحت جریان ورودی 2 لیتر بر دقیقه اندازه‌گیری شد و ضریب زبری (n) بر اساس معادله مانینگ حساب شد. نتایج نشان داد رابطه کاهشی معنی‌داری میان سرعت جریان و ضریب زبری وجود دارد (R2= 0.45, p< 0.01). همچنین رابطه افزایشی معنی‌دار در سطح احتمال 99 درصد (01/0 >p) میان ضریب زبری و عامل شیب (S1/2) و عامل شعاع هیدرولیکی (R2/3) وجود داشت. از میان ویژگی‌های خاک، ضریب زبری تحت تأثیر درصد شن کوچک، درصد شن بزرگ، اندازه خاکدانه، رطوبت اشباع و درصد بخش سنگی بود. این مطالعه عدم قطعیت مقدار ضریب زبری جویچه‌های کشت را در معادله مانینگ آشکار می‌کند و اهمیت تأثیر ذرات معدنی و ذرات ثانویه خاک را در برآورد دقیق‌تر مقدار آن نمایان می‌سازد. پیشنهاد می‌شود نقش توزیع اندازه ذرات اولیه و ثانویه خاک در برآورد مقدار ضریب زبری جویچه‌های کشت مورد توجه قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Quantification of the roughness coefficient of cultivated furrows and determining factors affecting it in ranifed wheat

نویسندگان English

Ali Reza Vaezi 1
Zahra Haghani 2
1 Soil Sci. Dept, Univ. of Zanjan
2 University of Zanjan, Agriculture Faculty
چکیده English

Despite various studies have been done on the Manning's roughness coefficient, uncertainty exists in estimating its value in dryland furrows. This study aimed to measure the roughness coefficient (n) based on Manning's equation and determine it’s affecting factors in rainfed furrows. The experiment was conducted in six rainfed lands having coarse-textured soils with 1.6, 10.6, 14.8, 20.7 and 27.1% slope gradient under without wheat cultivation. Flow velocity (v) and hydraulic radius (R) were measured in furrows with 6 m in length, 5 cm in depth and 25 cm in width under an input flow of 2 lit min-1, and n was calculated based on Manning's equation. The results showed that there is a significant decreasing relationship between v and n (R2= 0.45, p< 0.01). Also, a significant increasing relationship was found between n and slope factor (S1/2) and hydraulic radius factor (R2/3). Out of soil properties, n was significantly affected by small sand, large sand, aggregate size, saturated moisture and rock fraction. This study reveals that there is an uncertainty on the estimating n using the Manning equation in the rainfed furrows, and highlights the role of mineral particles and secondary soil particles in more accurate estimation of n.

کلیدواژه‌ها English

Flow velocity
Grain size
Hydraulic radius
Saturated moisture
Soil structure

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 27 آبان 1405